Tạo nền móng phát triển ngành cơ khí mới

CôngThương - Theo TS.Đỗ Văn Vũ - Tổng giám đốc IMI, Viện đã mạnh dạn tìm cho mình hướng đi mới: Chuyển từ nghiên cứu cơ khí truyền thống sang nghiên cứu một lĩnh vực hoàn toàn mới, đó là cơ điện tử. Hoạt động KH-CN trong lĩnh vực cơ điện tử được IMI tập trung triển khai theo 5 nhóm: Sản phẩm cơ điện tử trong lĩnh vực máy công cụ; sản phẩm quang - cơ điện tử phục vụ ngành chế biến nông sản; sản phẩm cơ điện tử phục vụ ngành xây dựng; sản phẩm cơ điện tử trong lĩnh vực đo lường công nghiệp; sản phẩm cơ điện tử cho ngành xử lý và bảo vệ môi trường.

  Hiện nay, những sản phẩm cơ điện tử do IMI nghiên cứu và sản xuất đã đem lại hiệu quả kinh tế cao. Đó là: Máy cắt tự động thép tấm CNC cho ngành công nghiệp đóng tàu; các loại máy sấy, máy sàng hạt phục vụ  ngành chế biến nông sản. Đáng chú ý, 51 sản phẩm cơ khí mới của IMI thuộc cụm công trình “Nghiên cứu, thiết kế, chế tạo cụm sản phẩm cơ điện tử trong công nghiệp” đã được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về KH-CN. Trong đó, các sản phẩm cơ điện tử phục vụ ngành xây dựng là nhóm sản phẩm có khả năng cạnh tranh cao, chất lượng tương đương nhưng giá thành chỉ bằng 30% sản phẩm nhập ngoại. Mỗi năm, mang lại cho IMI hơn 300 tỷ đồng doanh thu.

IMI còn tích cực tạo cơ chế mới về chuyển giao bản quyền sở hữu công nghệ, bản vẽ kỹ thuật và bí quyết công nghệ; đào tạo và cung cấp cán bộ, chuyển giao thị trường sản phẩm KH-CN và các tiến bộ kỹ thuật trong tương lai.

Tuy nhiên, IMI còn gặp không ít khó khăn. Do là doanh nghiệp KH-CN 100% vốn nhà nước nên không có cơ chế huy động vốn xã hội cho các dự án đầu tư và phát triển công nghệ. Tỷ lệ vốn nhà nước trong các đơn vị thành viên rất nhỏ, chủ yếu góp vốn bằng chuyển giao công nghệ. Bên cạnh đó, kết quả KH-CN nếu đưa ra ứng dụng, doanh nghiệp phải nộp ngay ngân sách là 10% thuế VAT, 40% giá trị bán sản phẩm thu được, đồng thời chi trả 15 - 20% cho tác giả công trình. Như vậy, doanh nghiệp phải chi trả ban đầu đến 60% giá trị sản phẩm, trong khi hầu hết sản phẩm đưa vào ứng dụng khó có khả năng thu được tiền ngay. Điều này gây khó cho doanh nghiệp vì phải ứng trước kinh phí trong khi vốn không nhiều.

Trước thực tế trên, TS.Đỗ Văn Vũ kiến nghị, nhà nước cần có các cơ chế ưu đãi về thủ tục hành chính, chế độ vay vốn đối với loại hình doanh nghiệp KH-CN hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con; nới cơ chế thu ngân sách trong ứng dụng sản phẩm KH-CN; cho vay vốn trung và dài hạn, với lãi suất ưu đãi và mức vay đến 100% số vốn đầu tư; bố trí nguồn vốn cần thiết ban đầu để các đơn vị mở rộng mô hình sản xuất - kinh doanh; cho phép một số doanh nghiệp KH-CN đủ điều kiện được thực hiện cổ phần hóa nhằm phát huy mọi lợi thế về vốn, nhân lực, cơ sở vật chất.

Hải Nam