Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC đối với cấu trúc thị trường dầu mỏ

Quyết định rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và liên minh OPEC+ của Các Tiểu vương quốc Ả-rập thống nhất (UAE) đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận quốc tế. Nhiều chuyên gia và nhà quản lý năng lượng đã đưa ra những phân tích đa chiều về tác động của bước đi này đối với giá dầu toàn cầu cũng như sự đoàn kết của các quốc gia sản xuất dầu mỏ.

Những dự báo trái chiều về diễn biến giá dầu trong dài hạn

Theo ông Sun Degang, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Trung Đông tại Đại học Fudan (Thượng Hải, Trung Quốc), việc UAE rời khỏi các cơ chế hợp tác dầu mỏ truyền thống sẽ tạo ra những tác động khác biệt theo từng giai đoạn. Trong ngắn hạn, chuyên gia này cho rằng đây là một "đòn giáng mạnh" vào hệ thống OPEC, có khả năng khiến giá dầu tăng cao do tâm lý bất ổn của thị trường. Tuy nhiên, xét về dài hạn, việc UAE không còn bị ràng buộc bởi hạn ngạch sẽ cho phép quốc gia này tăng sản lượng và giải phóng thêm công suất dự phòng, từ đó có thể góp phần làm giảm giá dầu thế giới.

Phân tích sâu hơn về nguyên nhân, chuyên gia Trung Quốc chỉ ra sự bất đồng quan điểm trong nội bộ liên minh. Trong khi Ả-rập Xê-út chủ trương cắt giảm sản lượng để giữ giá, UAE lại đề xuất tăng sản lượng để cạnh tranh thị phần với các quốc gia ngoài OPEC. Sự kiện này không chỉ làm suy yếu vị thế của Ả-rập Xê-út trong việc định giá năng lượng mà còn thúc đẩy xu hướng hợp tác mạnh mẽ hơn giữa UAE và Mỹ.

Đồng quan điểm về khả năng ổn định thị trường, Bộ trưởng Năng lượng Thổ Nhĩ Kỳ Alparslan Bayraktar nhận định quyết định của UAE có thể giúp cân bằng giá dầu toàn cầu. Theo ông Bayraktar, trong bối cảnh hiện nay, các quốc gia có xu hướng nỗ lực xác định chính sách riêng và thành lập các nhóm hợp tác thay thế để bảo vệ lợi ích quốc gia. Ông dẫn chứng, ngay cả trong thời kỳ đại dịch, nhu cầu tiêu thụ toàn cầu vẫn biến động phức tạp, đòi hỏi các nước phải có sự linh hoạt trong điều hành.

Ngược lại với những dự báo trên, Giáo sư Jomo Kwame Sundaram, thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Malaysia, lại cho rằng tác động của việc UAE rút lui đối với giá dầu toàn cầu là không đáng kể. Theo ông, thực tế OPEC hiện nay không còn đóng vai trò quyết định duy nhất đến diễn biến giá cả. Thay vào đó, thị trường đang chịu tác động mạnh mẽ hơn từ các chiến thuật quân sự và xung đột địa chính trị liên quan đến Mỹ và Iran. Chuyên gia Malaysia nhấn mạnh rằng, dù sự kiện này ảnh hưởng đến sự đoàn kết giữa các nước sản xuất dầu, nhưng tác động thực tế đối với các thị trường như Malaysia vẫn sẽ ở mức hạn chế.

Tác động địa chính trị và chiến lược tự chủ năng lượng

Quyết định của UAE không đơn thuần là một tính toán kinh tế mà còn gắn liền với những biến động địa chính trị tại vùng Vịnh. Ông Sun Degang lưu ý rằng, UAE đã phải chịu tổn thất nặng nề từ các chiến dịch quân sự trong khu vực, trong khi các thành viên khác thuộc khối Ả-rập chưa cung cấp được sự hỗ trợ cần thiết. Việc bị loại khỏi một số cuộc đàm phán hòa bình quan trọng cũng là nhân tố thúc đẩy Abu Dhabi tìm kiếm một lộ trình độc lập hơn.

Trung Quốc là nước nhập khẩu năng lượng lớn nhất thế giới, các chuyên gia khẳng định, Bắc Kinh sẽ không can thiệp vào cơ chế nội bộ của OPEC+. Với chiến lược đa dạng hóa nguồn cung từ lâu, Trung Quốc hiện nhập khẩu khoảng 40% lượng dầu từ vùng Vịnh Ba Tư thông qua nhiều đối tác khác nhau như Ả-rập Xê-út, UAE, Oman, Iraq và Kuwait, do đó quyết định của UAE được dự báo chỉ có tác động nhỏ đến an ninh năng lượng của nước này.

Về phía chính quyền UAE, Bộ trưởng Năng lượng Suhail Mohamed Al Mazrouei khẳng định việc đóng cửa eo biển Hormuz và các hạn chế dòng chảy dầu khí trong khu vực là những yếu tố then chốt dẫn đến quyết định rời OPEC. Ông nhấn mạnh UAE thực hiện bước đi này nhằm duy trì vai trò là nhà sản xuất có trách nhiệm, tính toán chính sách sản xuất dựa trên thực tế cung - cầu toàn cầu thay vì tuân theo các quy định áp đặt.

Trước đó, hãng thông tấn nhà nước UAE (WAM) cũng tái khẳng định quốc gia này chia sẻ mong muốn ổn định thị trường nhiên liệu toàn cầu. Kể từ ngày 1/5/2026, chính sách sản xuất dầu mỏ của UAE sẽ chính thức chuyển sang giai đoạn tự chủ, ưu tiên lợi ích quốc gia và sự thích ứng linh hoạt với thị trường quốc tế.

Sự rời đi của UAE - một trong những thành viên quan trọng nhất của OPEC đang mở ra một giai đoạn mới cho thị trường năng lượng. Dù các ý kiến chuyên gia còn khác nhau về mức độ tác động, nhưng tất cả đều thống nhất rằng cấu trúc quản trị năng lượng toàn cầu đang đứng trước những sự chuyển dịch sâu sắc và khó lường.

Quyết định rời OPEC của UAE phản ánh xu hướng ưu tiên lợi ích quốc gia và tự chủ chiến lược trước biến động địa chính trị. Dù gây áp lực lên sự đoàn kết của khối, bước đi này mở ra khả năng tái lập thế cân bằng mới cho thị trường năng lượng toàn cầu trong dài hạn.