Sửa quy trình vận hành liên hồ chứa lưu vực sông Hồng theo hướng linh hoạt

Đây là chỉ đạo của Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp tại cuộc họp của Bộ Nông nghiệp và Môi trường họp trực tuyến với 11 tỉnh, thành phố thuộc lưu vực sông Hồng cùng các đơn vị liên quan để bàn về dự thảo điều chỉnh Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Hồng diễn ra ngày 28/5.

Chuyển từ vận hành “cứng” sang điều hành linh hoạt theo thời gian thực

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh, việc sửa đổi quy trình lần này mang tính tổng thể, căn bản, không chỉ điều chỉnh cục bộ một số nội dung kỹ thuật. Quy trình mới phải thể hiện rõ sự chuyển đổi từ tư duy vận hành cố định sang quản lý linh hoạt, thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu, diễn biến thủy văn cực đoan và yêu cầu phát triển hiện nay.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp khẳng định, quan điểm xuyên suốt trong quá trình xây dựng quy trình là ưu tiên bảo đảm an toàn công trình, an toàn hạ du, phòng chống lũ cho đồng bằng Bắc Bộ, đặc biệt là khu vực Hà Nội; đồng thời bảo đảm an ninh nguồn nước và phát huy hiệu quả khai thác tổng hợp các hồ chứa.

Để hoàn thiện dự thảo, Thứ trưởng yêu cầu đơn vị soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ các nội dung liên quan đến phân kỳ mùa lũ, thời kỳ vận hành và dung tích phòng lũ. Việc xác định các mốc thời gian phải có đầy đủ cơ sở khoa học, bám sát quy chuẩn chuyên ngành và thực tiễn diễn biến khí tượng thủy văn hiện nay.

Cùng với đó, Thứ trưởng đề nghị nghiên cứu sâu hơn việc điều chỉnh thời kỳ vận hành chính vụ theo hướng vừa bảo đảm an toàn chống lũ, vừa nâng cao khả năng tích nước cuối mùa. Đối với cơ chế vận hành linh hoạt, cần quy định rõ căn cứ vận hành, thẩm quyền và trách nhiệm của từng cơ quan nhằm bảo đảm tính khả thi, tránh chồng chéo trong quá trình điều hành.

“Việc vận hành phải dựa trên thông tin dự báo khí tượng thủy văn, đặc biệt là dự báo trung hạn từ 5-10 ngày để phục vụ quyết định tích nước hoặc xả lũ phù hợp”, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp lưu ý.

Thứ trưởng cũng yêu cầu tăng cường cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan khí tượng thủy văn, phòng chống thiên tai và các đơn vị vận hành hồ chứa. Các kế hoạch điều tiết, xả lũ phải được thông tin sớm, đầy đủ để địa phương và người dân chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại.

Liên quan đến điều tiết lũ cho Hà Nội, Thứ trưởng đề nghị rà soát cách thể hiện trong quy trình theo hướng linh hoạt, phù hợp thực tiễn vận hành và điều kiện nguồn nước từng thời kỳ, thay vì quy định cứng theo một ngưỡng cố định.

Về tổ chức thực hiện, Thứ trưởng yêu cầu tiếp tục rà soát quy định liên quan đến trách nhiệm, thẩm quyền chỉ đạo, điều hành giữa các bộ, ngành và cơ quan liên quan nhằm bảo đảm thống nhất, rõ ràng, đúng quy định pháp luật. Các đơn vị được đề nghị tiếp tục nghiên cứu, gửi góp ý bằng văn bản để cơ quan soạn thảo tiếp thu, hoàn thiện dự thảo trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Ưu tiên an toàn hạ du, bảo đảm an ninh nước và năng lượng

Báo cáo tại cuộc họp, đại diện Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam - đơn vị tư vấn xây dựng quy trình cho biết, việc sửa đổi Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Hồng nhằm nâng cao tính linh hoạt trong vận hành liên hồ, tăng hiệu quả cắt giảm lũ, bảo đảm an ninh nguồn nước mùa cạn và nâng cao khả năng ứng phó với các tình huống bất thường trong bối cảnh biến đổi khí hậu và diễn biến thủy văn ngày càng phức tạp.

Quá trình rà soát tập trung vào các nội dung lớn như thời gian mùa lũ, phân kỳ lũ, dung tích phòng lũ, mực nước trước lũ, quy định tích nước cuối mùa lũ, phương án vận hành mùa cạn và cơ chế vận hành trong tình huống bất thường, khẩn cấp.

Đối với mùa lũ, nội dung điều chỉnh hướng tới bảo đảm dung tích phòng lũ cho hạ du, đồng thời tăng tính chủ động, linh hoạt trong điều hành, nhất là khi xuất hiện mưa lớn, lũ lớn hoặc tình huống vượt tần suất thiết kế.

Đối với mùa cạn, quy trình được nghiên cứu theo hướng vận hành theo kịch bản nguồn nước. Các phương án điều hành được xây dựng tương ứng với từng tình huống như năm đủ nước, thiếu nước hoặc hạn hán nghiêm trọng nhằm bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu cấp nước sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, phát điện và duy trì dòng chảy tối thiểu cho hạ du.

Một điểm đáng chú ý là quy trình mới được định hướng chuyển từ vận hành theo các ngưỡng cố định sang vận hành linh hoạt hơn, có sử dụng thông tin quan trắc, dự báo khí tượng thủy văn, dữ liệu vận hành hồ chứa, tính toán ngập lụt và các công cụ hỗ trợ ra quyết định. Đây được xem là bước chuyển quan trọng nhằm từng bước tiếp cận phương thức vận hành theo thời gian thực, nâng cao hiệu quả điều tiết nước và giảm thiểu rủi ro cho vùng hạ du.

Tại cuộc họp, đại diện các bộ, ngành, địa phương và đơn vị vận hành hồ chứa cũng tập trung góp ý về phương án vận hành linh hoạt trong mùa lũ và mùa cạn; xây dựng kịch bản ứng phó với các tình huống bất thường; bảo đảm an ninh cấp nước cho sinh hoạt, sản xuất; đồng thời gắn yêu cầu vận hành hồ chứa với bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và an ninh nguồn nước.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến ngày 20/5/2026, Bộ đã nhận được 30 ý kiến góp ý của các bộ, ngành, địa phương, đơn vị quản lý hồ thủy điện, công trình thủy lợi và các cơ quan liên quan. Các ý kiến cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành quy trình mới, đồng thời đề nghị làm rõ hơn trách nhiệm phối hợp, thẩm quyền quyết định, cơ chế vận hành khẩn cấp và phương án bảo đảm an toàn hạ du.