Siết trách nhiệm, đẩy nhanh xử lý nhà, đất dôi dư

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng vừa ký Công điện số 68/CĐ-TTg ngày 07/10/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy nhanh tiến độ thực hiện xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau khi sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính.

Công điện gửi Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Văn phòng Trung ương Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm toán Nhà nước; Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.

Công điện nêu: Để thực hiện sắp xếp lại, xử lý nhà, đất dôi dư sau khi sắp xếp, tinh gọn bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính, thời gian qua, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ đã sửa đổi, bổ sung, thay thế, ban hành mới nhiều văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công, ban hành cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ sắp xếp, xử lý nhà, đất dôi dư; lãnh đạo Đảng, Chính phủ đã có nhiều văn bản để lãnh đạo, chỉ đạo, đôn đốc, hướng dẫn thực hiện.

Trên cơ sở đó, các bộ, cơ quan trung ương, các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đã tổ chức triển khai thực hiện, góp phần bảo đảm cơ sở vật chất cho các cơ quan, tổ chức, đơn vị, chính quyền các cấp đi vào hoạt động theo mô hình mới sau khi sắp xếp, tinh gọn, không làm gián đoạn việc giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công cho người dân và doanh nghiệp.

Các cơ sở nhà, đất dôi dư đã từng bước được đưa vào khai thác, xử lý triệt để, tạo nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội, góp phần thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, thất thoát tài sản.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính và Thanh tra Chính phủ cho thấy, một số Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan khác ở trung ương, tỉnh, thành phố đã rất tích cực trong việc xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư, nhiều cơ sở nhà, đất dôi dư đã được xử lý, đưa vào khai thác, còn số lượng ít (dưới 100) cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành khai thác, xử lý triệt để, như: Lạng Sơn, Điện Biên, Lai Châu, Tuyên Quang, Sơn La, Cao Bằng.

Tuy nhiên, vẫn còn một số bộ, cơ quan trung ương, tỉnh, thành phố còn chậm trong việc khai thác, xử lý nhà, đất dôi dư, còn số lượng lớn (trên 500) cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành khai thác, xử lý triệt để, gồm: Gia Lai, Thanh Hóa, Đà Nẵng, Ninh Bình, Phú Thọ, Cần Thơ, Lâm Đồng, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Hưng Yên.

Đẩy nhanh xử lý nhà, đất dôi dư, không để tài sản bỏ hoang

Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, sử dụng tài sản công, đẩy nhanh tiến độ sắp xếp, xử lý, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư, bảo đảm hoàn thành xử lý, đưa vào khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư theo đúng yêu cầu tại Kế hoạch số 06-KH/TW ngày 28/7/2026 của Bộ Chính trị và kết luận của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan khác ở trung ương, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tập trung thực hiện một số nội dung:

1. Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan khác ở trung ương, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về tiến độ và kết quả sắp xếp, xử lý, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc phạm vi quản lý.

2. Triển khai thực hiện nghiêm túc, đầy đủ, có hiệu quả các chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực liên quan đến việc sắp xếp, xử lý, khai thác tài sản công và các cơ sở nhà, đất dôi dư, trong đó, lưu ý tập trung ban hành đầy đủ các văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền để phục vụ việc xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư, đẩy nhanh tiến độ tổ chức thực hiện khai thác, xử lý nhà, đất dôi dư theo quy định của pháp luật, khắc phục triệt để tình trạng nhà, đất bỏ hoang, sử dụng kém hiệu quả, sử dụng không đúng quy định, bảo đảm hoàn thành trong năm 2026.

Đặc biệt cần xử lý ngay đối với các cơ sở nhà, đất không sử dụng quá 12 tháng đã được cơ quan thanh tra chỉ ra. Không được đặt ra các yêu cầu, điều kiện, thủ tục xin ý kiến lòng vòng làm cản trở việc khai thác, xử lý các cơ sở nhà, đất dôi dư.

3. Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố:

a) Chỉ đạo các cơ quan chức năng của địa phương phối hợp với các cơ quan, tổ chức, đơn vị để tiếp nhận các cơ sở nhà, đất dôi dư đã có Quyết định chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý theo thời hạn quy định.

Trường hợp cơ sở nhà, đất chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, không đầy đủ hoặc mất hồ sơ pháp lý về nhà, đất, chưa xử lý xong việc lấn chiếm, bố trí làm nhà ở, chưa xác định đầy đủ ranh giới trên thực địa thì tại Biên bản bàn giao, tiếp nhận ghi nhận cụ thể ranh giới, hiện trạng nhà, đất và xác nhận về hồ sơ, giấy tờ tại thời điểm bàn giao, tiếp nhận (không yêu cầu cơ quan, đơn vị có tài sản phải thuê đo vẽ lại hoặc hoàn thiện hồ sơ, giấy tờ trước khi bàn giao).

b) Phân công lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực tiếp chỉ đạo Sở Tài chính phối hợp với các Sở, ngành có liên quan (Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng...) làm việc trực tiếp với từng xã, phường, đặc khu hoặc cụm xã, phường, đặc khu để: Đôn đốc, chỉ đạo việc quản lý, khai thác, xử lý các cơ sở nhà, đất đã giao cho xã, phường, đặc khu quản lý, khai thác, xử lý; hướng dẫn thực hiện xây dựng phương án khai thác, xử lý các cơ sở nhà, đất dôi dư; trực tiếp cho ý kiến đối với đề xuất phương án khai thác, xử lý cơ sở nhà, đất dôi dư của các xã, phường, đặc khu bảo đảm theo đúng quy định, hiệu quả.

Rà soát, siết trách nhiệm, công khai tiến độ xử lý

4. Rà soát để bảo đảm tính đầy đủ, chính xác của các cơ sở nhà, đất dôi dư; hoàn thành việc phê duyệt phương án xử lý, khai thác đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành đưa vào khai thác, xử lý triệt để, trong đó phương án phải bảo đảm tính kịp thời và có thể sớm đưa nhà, đất dôi dư vào khai thác, xử lý, cơ sở nhà, đất nào đủ điều kiện thì trình, phê duyệt phương án và tổ chức xử lý, khai thác ngay.

5. Thường xuyên theo dõi, nắm bắt tình hình triển khai thực hiện quản lý, khai thác, xử lý nhà, đất dôi dư để kịp thời tháo gỡ, hướng dẫn thực hiện; xử lý nghiêm các trường hợp chây ỳ, đùn đẩy, trốn tránh trách nhiệm, gây khó dễ, nhũng nhiễu, trục lợi trong xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư, kể cả phải xử lý về công tác cán bộ.

6. Xây dựng và đưa vào áp dụng đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ (KPI) đối với người đứng đầu bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan khác ở trung ương, tỉnh, thành phố, xã, phường, đặc khu và cơ quan, tổ chức, đơn vị đối với tiêu chí thực hiện công tác quản lý, khai thác, xử lý nhà, đất dôi dư.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính và Thanh tra Chính phủ cho thấy, một số bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan khác ở trung ương, tỉnh, thành phố đã rất tích cực trong việc xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư, nhiều cơ sở nhà, đất dôi dư đã được xử lý, đưa vào khai thác, còn số lượng ít (dưới 100) cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành khai thác, xử lý triệt để, như: Lạng Sơn, Điện Biên, Lai Châu, Tuyên Quang, Sơn La, Cao Bằng.