Sắc màu thổ cẩm

Thổ cẩm là những sản phẩm dệt thủ công ẩn chứa các họa tiết, đường nét hoa văn tinh tế, với nhiều mầu sắc sinh động mang tính nghệ thuật do người dân địa phương thuộc các cộng đồng dân tộc thiểu số sáng tạo nên. Thổ cẩm được bà con sử dụng làm trang phục, may thành chăn đệm… là tài sản có giá trị cao cả về vật chất lẫn tinh thần. 

Xuất phát từ nhu cầu giải quyết vấn đề may mặc trong từng gia đình, hơn thế nữa là nhu cầu làm đẹp cho từng cá nhân và cộng đồng nên nghề dệt thổ cẩm được bà con dân tộc thiểu số quan tâm bảo tồn, trở thành tập quán tốt đẹp trong đời sống của người dân. Trải qua bao thăng trầm, cho đến nay, nghề dệt thổ cẩm vẫn tiếp tục được duy trì. Mỗi một cộng đồng dân tộc lại có kỹ thuật sản xuất thổ cẩm và phong cách thiết kế hoa văn, họa tiết riêng cho từng sản phẩm của dân tộc mình.

sac mau tho cam

Việt Nam là quốc gia với nhiều dân tộc anh em nên rất đa dạng về sắc thái văn hóa. Thổ cẩm của mỗi cộng đồng dân tộc cũng khác nhau. Tấm thổ cẩm của người Cơ Tu dệt có đường nét, hoa văn khác với tấm thổ cẩm do người Kho làm ra. Cách thiết kế họa tiết và sử dụng màu sắc của người Chăm khác với người Thái…

Từ sự tỷ mỷ, công phu trong thiết kế, có thể coi mỗi một tấm thổ cẩm do các nghệ nhân chế tác là một tác phẩm nghệ thuật. Ẩn sâu trong mỗi đường nét, hoa văn, màu sắc là những quan niệm về thế giới tự nhiên, xã hội. Chất liệu để dệt nên những tấm thổ cẩm cũng được chọn lựa rất kỹ lưỡng và cũng rất đa dạng có thể là sợi bông, tơ tằm, sợi lanh, sợi gai…

Nói đến thổ cẩm, tôi chợt nhớ đến bài thơ "Nét hoa văn Đất Mường" của nhà thơ Hà Lý. Bài thơ có những câu rất hay về thổ cẩm:

…Là gái Mường Em chẳng rực rỡ đâu E ấp hoa văn Ẩn mình cánh áo Khuôn ngực em giữ hoa văn Mường lại Nếu cặp váy buông Hoa văn em Lúng liếng Sóng sánh Rực rỡ vô vùng…

Năm 1993, bài thơ được nhạc sĩ Quách Vinh phổ nhạc và trở thành ca khúc nổi tiếng được nhiều người yêu âm nhạc mến mộ. Điều đó chứng tỏ, mầu sắc của thổ cẩm đã gây được ấn tượng mạnh mẽ, kích thích tính sáng tạo của nghệ sĩ.

Người Mường cũng có tập quán dệt thổ cẩm như các dân tộc thiểu số anh em trên đất nước Việt Nam. Nguyên liệu để người Mường dệt nên những tấm thổ cẩm là tơ tằm, hoặc sợi bông kết hợp với tơ tằm. Tác giả của những tấm thổ cẩm rực rỡ sắc mầu chính là những người phụ nữ tài hoa!

Trước đây, đời sống của người Mường còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, sống chủ yếu dựa vào tự nhiên, tự cung tự cấp là chính. Vấn đề mặc được người Mường rất quan tâm, chăm lo. Chăn, màn, quần áo… vải mặc sử dụng cho các thành viên trong gia đình chủ yếu do bàn tay người phụ nữ đảm nhiệm. Các thế hệ phụ nữ Mường luôn có ý thức bảo tồn nghề dệt truyền thống nên ngay từ khi còn nhỏ, các em gái Mường đã được mẹ cho làm quen với việc trồng dâu nuôi tằm, trồng bông dệt vải, học ươm tơ và làm ra các tấm thổ cẩm rực rỡ hoa văn, phục vụ cho nhu cầu may mặc của bản thân và các thành viên trong gia đình. Đến tuổi đi lấy chồng, người phụ nữ Mường đã có một cơ số kha khá chăn màn, gối đệm, vải vóc làm của hồi môn mang theo về nhà chồng.

sac mau tho cam

Hàng năm, ăn Tết Nguyên đán xong, người Mường lại hối hả xới đất, lạt cỏ trồng bông. Tháng sáu bông cho thu hoạch, họ lại tất bật với công việc chế biến: phơi sấy, cán bông, bật bông , quay xa kéo sợi… Nói là nghề dệt thật đấy, nhưng hầu như thời gian dành cho công việc này người phụ nữ cũng chỉ làm tranh thủ sau khi công việc đồng áng tạm ổn. Đêm đêm, bên ngọn đ e n dầu leo lét, họ lại miệt mài bên khung dệt để làm ra những tấm vải. Tiếng thoi đưa lách cách và tiếng con ác của khung dệt cót két thâu đêm trở thành kỷ niệm khó quên đối với người phụ nữ Mường.

Về màu sắc, sợi dệt thổ cẩm được nhuộm từ các chất liệu có nguồn gốc thiên nhiên. Màu đỏ nhuộm từ nước cây bang (tô mộc), màu vàng chế từ hạt quả chung khù, màu xanh lấy từ lá cây mớc… Người Mường sử dụng từ 3 màu hoặc 5 màu cho một tấm thổ cẩm gồm: Xanh, đỏ, vàng, trắng, đen.

Ngày nay, giao thương mở rộng, các loại thuốc nhuộm ngày càng đa dạng, tiện lợi... việc phối mầu cho thổ cẩm có phần đơn giản hơn trước nhiều.

Một số hoa văn chủ đạo trên sản phẩm thổ cẩm của người Mường tạo ra trong quá trình dệt là hình cách điệu các linh vật như rồng cả, rồng con, rồng lượn, rồng thả đuôi: Hình con xởng, con xởng lộn, chim công; hình lá vẹn (lá cỏ bợ), quả mê (quả mây). Các họa tiết này được thiết kế riêng rẽ hoặc cùng đi với nhau tùy vào từng sản phẩm và mục đích sử dụng. Như họa tiết trái mê có thể được phối trộn với họa tiết lá vẹn dùng làm "cao" trong thiết kế váy Mường.

Các đường nét, họa tiết hình học như hình răng cưa, hình thoi, hình quả trám, đường diềm… cũng được đưa vào để làm cho sản phẩm thêm nổi bật, cuốn hút mắt nhìn.

Phụ nữ Mường là chủ nhân, tác giả của những tấm thổ cẩm. Có sản phẩm được dệt riêng dùng trang trí cho vỏ chăn - người Mường gọi là Mặt phà. Những chiếc Mặt phà được lồng ruột bông trở thành vật dùng sang trọng, ấm áp trong đêm mùa đông khi nhà có khách nghỉ lại. Mặt phà cũng là vật biếu bố mẹ chồng của các cô dâu Mường trong ngày đầu bước lên cầu thang nhà chồng.

Nói thêm về bài thơ của Hà Lý. Nhà thơ rất tinh tế khi cảm nhận phong cách trang phục của người phụ nữ Mường. Đó là những đường nét hoa văn rồng, phượng… với mầu sắc tươi vui rực rỡ tuyệt đẹp của tác phẩm nghệ thuật lại không được người dùng "phô" ra khi sử dụng, mà chỉ: "… E ấp hoa văn/Ẩn mình trong cánh áo/Khuôn ngực em / Giữ hoa văn đất Mường…. Ở đây, gần như toàn bộ phần đầu váy có hoa văn tinh xảo, rực rỡ đã được cánh áo che đi.

Phải chăng đó chính là sự tế nhị, kín đáo hay còn gọi là duyên thầm riêng của người phụ nữ Mường lâu nay?

Xóm Bui, tháng 10 /2018

Bùi Thiên Văn
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Lịch trực tiếp vòng tứ kết World Cup 2022 hôm nay 10/12: Maroc đối đầu Bồ Đào Nha, Anh gặp Pháp

Lịch trực tiếp vòng tứ kết World Cup 2022 hôm nay 10/12: Maroc đối đầu Bồ Đào Nha, Anh gặp Pháp

Đêm nay 10/12 và rạng sáng 11/12, vòng tứ kết World Cup 2022 sẽ diễn ra hai trận đấu tâm điểm: Maroc đối đầu Bồ Đào Nha, Anh chạm trán Pháp.
Kết vòng quả tứ kết World Cup 2022 hôm nay 10/12: Thắng Hà Lan kịch tính, Argentina gặp Croatia ở bán kết

Kết vòng quả tứ kết World Cup 2022 hôm nay 10/12: Thắng Hà Lan kịch tính, Argentina gặp Croatia ở bán kết

Cập nhật nhanh nhất kết quả bóng đá World Cup 2022 diễn ra từ 21/11 đến ngày 18/12/2022 tại Qatar. Kết quả vòng tứ kết World Cup 2022 mới nhất.
Khai mạc Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ IX tại Quảng Ninh

Khai mạc Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ IX tại Quảng Ninh

Vào 20h00 ngày 9/12, tại Quảng trường Sun Carnival Hạ Long, TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh đã diễn ra Lễ khai mạc Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ IX năm 2022.
T.O.P - Thành viên nhóm Big Bang sẽ du hành mặt trăng cùng tỷ phú Nhật Bản

T.O.P - Thành viên nhóm Big Bang sẽ du hành mặt trăng cùng tỷ phú Nhật Bản

Ngày 8/12, tỷ phú Nhật Bản Yusaku Maezawa công bố 8 thành viên phi hành đoàn trong đó có rapper T.O.P của nhóm Big Bang sẽ du lịch cùng ông vào năm 2023.
Trực tiếp kết quả xổ số hôm nay 9/12: Xổ số miền Nam, xổ số Vietlott chiều 9/12

Trực tiếp kết quả xổ số hôm nay 9/12: Xổ số miền Nam, xổ số Vietlott chiều 9/12

Trực tiếp kết quả xổ số hôm nay 9/12, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam, xổ số miền Trung, xổ số miền Bắc và xổ số Vietlott chiều 9/12.

Tin cùng chuyên mục

Khai mạc Hội chợ du lịch quốc tế Đà Nẵng 2022

Khai mạc Hội chợ du lịch quốc tế Đà Nẵng 2022

Hội chợ du lịch quốc tế Đà Nẵng 2022 chủ đề “Du lịch biển, đảo – Thế mạnh của Du lịch Việt Nam” có quy mô hơn 300 gian hàng của hơn 40 tỉnh thành và 6 quốc gia.
Ẩm thực Việt sẽ được “vinh danh” trên hành trình của Michelin Guide

Ẩm thực Việt sẽ được “vinh danh” trên hành trình của Michelin Guide

Michelin Guide tới Việt Nam với những ngôi sao ẩm thực danh giá đang được kỳ vọng sẽ góp phần đưa ẩm thực và du lịch Việt Nam “toả sáng” trên bản đồ thế giới.
Lịch trực tiếp vòng tứ kết World Cup 2022 hôm nay ngày 9/12: Croatia đối đầu Brazil, Hà Lan gặp Argentina

Lịch trực tiếp vòng tứ kết World Cup 2022 hôm nay ngày 9/12: Croatia đối đầu Brazil, Hà Lan gặp Argentina

Đêm nay 9/12 và rạng sáng 10/12, vòng tứ kết World Cup 2022 sẽ diễn ra hai trận đấu tâm điểm: Croatia đối đầu Brazil, Hà Lan chạm trán Argentina.
Đừng làm mẹ cáu tập 4: Hạnh và Vy làm lành, Happi và Voi hưởng lợi nhiều nhất

Đừng làm mẹ cáu tập 4: Hạnh và Vy làm lành, Happi và Voi hưởng lợi nhiều nhất

Trong tập 3 Đừng làm mẹ cáu đã mang tới cho khán giả nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau khi Vy có màn đấu khẩu gay gắt với tiểu tam, Quân và Hạnh cãi nhau lớn.
Vụ 100 khách mất liên lạc ở Hàn Quốc: TP. Hồ Chí Minh đề nghị xử phạt 4 công ty du lịch

Vụ 100 khách mất liên lạc ở Hàn Quốc: TP. Hồ Chí Minh đề nghị xử phạt 4 công ty du lịch

Liên quan vụ 100 khách mất liên lạc ở Hàn Quốc, Sở Du lịch TP. Hồ Chí Minh vừa có văn bản kiến nghị UBND xử phạt nghiêm đối với 4 công ty du lịch.
Trực tiếp kết quả xổ số hôm nay 8/12: Xổ số ba miền, xổ số miền Nam, xổ số Vietlott chiều 8/12

Trực tiếp kết quả xổ số hôm nay 8/12: Xổ số ba miền, xổ số miền Nam, xổ số Vietlott chiều 8/12

Trực tiếp kết quả xổ số hôm nay 8/12, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam, xổ số miền Trung, xổ số miền Bắc và xổ số Vietlott chiều 8/12.
Hà Nội: Thí sinh Miss Tourism World 2022 khoe sắc tại Lễ hội hoa Mê Linh

Hà Nội: Thí sinh Miss Tourism World 2022 khoe sắc tại Lễ hội hoa Mê Linh

Sáng 8/12, trước thềm khai mạc Lễ hội hoa Mê Linh 2022, các thí sinh Miss Tourism World 2022 có chuyến tham quan và check-in với hoa Mê Linh, Hà Nội.
Giải ảnh "Khoảnh khắc báo chí 2021": Hội tụ những tác phẩm báo chí ấn tượng

Giải ảnh "Khoảnh khắc báo chí 2021": Hội tụ những tác phẩm báo chí ấn tượng

Ngày 8/12 tại Hà Nội, Báo Nhà báo & Công luận tổ chức Giải ảnh "Khoảnh khắc báo chí" lần thứ tư năm 2022 với nhiều tác phẩm báo chí ấn tượng và chất lượng.
Link xem trực tiếp trận Morocco - Bồ Đào Nha, 22h ngày 10/12 tứ kết World Cup 2022: Khuất phục ngựa ô

Link xem trực tiếp trận Morocco - Bồ Đào Nha, 22h ngày 10/12 tứ kết World Cup 2022: Khuất phục ngựa ô

Báo Công Thương cung cấp link xem trực tiếp, nhận định trước trận, đội hình dự kiến trận Morocco - Bồ Đào Nha, 22h ngày 10/12 tứ kết World Cup 2022
Link xem trực tiếp, nhận định trận Croatia - Brazil, 22h ngày 9/12: Vũ công Samba tiếp tục nhảy múa?

Link xem trực tiếp, nhận định trận Croatia - Brazil, 22h ngày 9/12: Vũ công Samba tiếp tục nhảy múa?

Báo Công Thương cung cấp các đường link xem trực tiếp, nhận định trước trận, đội hình dự kiến trận Croatia - Brazil, 22h ngày 9/12 tứ kết World Cup 2022
Link xem trực tiếp, nhận định trận Anh - Pháp, 2h ngày 11/12: Đại chiến để lật đổ “ngôi vương”

Link xem trực tiếp, nhận định trận Anh - Pháp, 2h ngày 11/12: Đại chiến để lật đổ “ngôi vương”

Báo Công Thương cập nhật các đường link xem trực tiếp, thông tin hai đội, nhận định trước trận, đội hình dự kiến trận Anh - Pháp, 2h ngày 11/12 tứ kết World Cup
Sói nhỏ "triệu views" Wolfoo với khát vọng đem đến nhiều giá trị cho trẻ em toàn cầu

Sói nhỏ "triệu views" Wolfoo với khát vọng đem đến nhiều giá trị cho trẻ em toàn cầu

Sconnect - cha đẻ sói nhỏ Wolfoo đã mang đến một hệ sinh thái giải trí-giáo dục đa trải nghiệm, chinh phục trái tim của hàng triệu gia đình trên toàn thế giới.
Đừng làm mẹ cáu tập 3: Vì sao Hạnh và Quân cãi nhau?

Đừng làm mẹ cáu tập 3: Vì sao Hạnh và Quân cãi nhau?

Đừng làm mẹ cáu tập 3 mang tới cho khán giả nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau khi Vy có màn đấu khẩu gay gắt với tiểu tam. Hạnh và Quân cãi nhau do hiểu lầm.
Đẳng cấp của hạng ghế V.I.P và V.V.I.P tại World Cup 2022

Đẳng cấp của hạng ghế V.I.P và V.V.I.P tại World Cup 2022

Những độc quyền sang trọng của hạng V.I.P và V.V.I.P tại World Cup 2022 sẽ khiến hạng ghế thường phải ghen tỵ.
Trực tiếp kết quả xổ số hôm nay 7/12: Xổ số ba miền, xổ số miền Nam, xổ số Vietlott chiều 7/12

Trực tiếp kết quả xổ số hôm nay 7/12: Xổ số ba miền, xổ số miền Nam, xổ số Vietlott chiều 7/12

Trực tiếp kết quả xổ số hôm nay 7/12, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam, xổ số miền Trung, xổ số miền Bắc và xổ số Vietlott chiều 7/12.
Tứ kết FIFA World Cup Qatar 2022 giữa Hà Lan và Argentina: Sắc thái mới từ nỗi niềm cũ

Tứ kết FIFA World Cup Qatar 2022 giữa Hà Lan và Argentina: Sắc thái mới từ nỗi niềm cũ

Vượt qua những vòng đấu loại và trực tiếp tại FIFA World Cup Qatar 2022, Hà Lan và Argentina lại có dịp tái ngộ ở vòng tứ kết lúc 02h00 ngày 10/12/2022.
Lịch thi đấu trực tiếp vòng tứ kết World Cup 2022 cập nhật mới nhất

Lịch thi đấu trực tiếp vòng tứ kết World Cup 2022 cập nhật mới nhất

Vòng 1/8 World Cup 2022 đã khép lại và đã xác định 8 cái tên xuất sắc nhất góp mặt tại vòng tứ kết. Các trận đấu diễn ra từ ngày 9/12 đến ngày 11/12/2022.
Kết quả vòng 1/8 World Cup 2022 hôm nay ngày 7/11:  Huỷ diệt Thụy Sĩ, Bồ Đào Nha gặp Maroc tứ kết

Kết quả vòng 1/8 World Cup 2022 hôm nay ngày 7/11: Huỷ diệt Thụy Sĩ, Bồ Đào Nha gặp Maroc tứ kết

Cập nhật nhanh nhất kết quả bóng đá World Cup 2022 diễn ra từ 21/11 đến ngày 18/12/2022 tại Qatar. Kết quả vòng 1/8World Cup 2022 mới nhất.
Thừa Thiên Huế: Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa Champa

Thừa Thiên Huế: Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa Champa

Ngày 6/12, Hội Khoa học lịch sử tỉnh Thừa Thiên Huế tổ chức Hội thảo khoa học Văn hóa Champa trên đất Thừa Thiên Huế.
Hàng chục chiếc xe cổ độc lạ diễu hành quảng bá du lịch TP. Hồ Chí Minh

Hàng chục chiếc xe cổ độc lạ diễu hành quảng bá du lịch TP. Hồ Chí Minh

Hơn 30 chiếc xe cổ được sản xuất từ đầu thế kỷ XX đã cùng diễu hành đi qua các điểm di tích lịch sử văn hóa để quảng du lịch TP.Hồ Chí Minh.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động