Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung bốn luật lĩnh vực Công Thương

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính

Chiều 13/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Kết quả biểu quyết: Có 460 đại biểu tham gia, đạt 92,18% tổng số đại biểu Quốc hội; 458 đại biểu tán thành, chiếm 91,78%; 2 đại biểu không tán thành, chiếm 0,40%; không có đại biểu không biểu quyết.

Trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo, trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật.

Bộ trưởng trân trọng cảm ơn sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, sự phối hợp chặt chẽ của Ủy ban Kinh tế và Tài chính, các Ủy ban của Quốc hội; nhất là sự quan tâm của các vị đại biểu Quốc hội với nhiều ý kiến tâm huyết, trách nhiệm, xác đáng.

Theo Bộ trưởng, đến nay dự án Luật đã nhận được 204 ý kiến thảo luận tại Tổ, 11 ý kiến phát biểu tại Hội trường. Trên cơ sở các ý kiến, cơ quan chủ trì soạn thảo, Chính phủ đã có hai báo cáo tiếp thu, giải trình; 142/204 ý kiến phát biểu tại Tổ, 8/11 nhóm ý kiến phát biểu tại Hội trường đã được tiếp thu, thể hiện trong dự thảo Luật.

Dự thảo Luật đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội kết luận đủ điều kiện trình Quốc hội thông qua; các Ủy ban của Quốc hội cơ bản đồng thuận. Ngày 12/11/2026, Chính phủ có Báo cáo số 1038/BC-CP gửi các vị đại biểu Quốc hội, tiếp tục tiếp thu ý kiến kết luận, chỉ đạo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Bộ trưởng cho biết, như đã báo cáo trước Quốc hội tại phiên thảo luận ở Hội trường, việc sửa đổi bốn luật lần này tập trung vào ba mục tiêu: Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; cắt giảm thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ; tháo gỡ thực chất điểm nghẽn cho sản xuất, kinh doanh, đồng thời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. 

Phân cấp triệt để cho địa phương

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh, Dự thảo Luật hiện tại sau khi tiếp thu, chỉnh lý theo ý kiến của Quốc hội đã hoàn thành đúng mục tiêu đặt ra:

Thứ nhất, phân cấp, phân quyền được thực hiện triệt để cho chính quyền địa phương, như cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa, cấp phép xuất nhập khẩu hàng hóa; loại bỏ hoàn toàn cơ chế xin ý kiến, chấp thuận của cơ quan trung ương. Chính phủ, các Bộ quản lý ngành thực hiện vai trò quản lý thống nhất của Trung ương thông qua việc ban hành tiêu chuẩn, quy trình nghiệp vụ, xây dựng, vận hành cơ sở dữ liệu dùng chung, hướng dẫn, đào tạo, kiểm tra, hậu kiểm.

"Với nội dung này, chúng ta đã thể chế hóa một cách thực chất, kịp thời Nghị quyết số 29 của Hội nghị Trung ương 4 của Đảng về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong kỷ nguyên mới", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Thứ hai, tinh thần cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh được thể hiện bằng kết quả thực chất. Không gian hoạt động thương mại của người dân, doanh nghiệp được mở rộng; các lĩnh vực độc quyền nhà nước được công khai, minh bạch; các công cụ bảo đảm môi trường cạnh tranh, nhất là trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, được kiện toàn; quyền lợi người tiêu dùng tiếp tục được quan tâm; nhiều khó khăn, vướng mắc được tháo gỡ nhằm kiến tạo không gian phát triển rộng mở cho người dân, doanh nghiệp.

Thứ ba, chuyển đổi mạnh mẽ tư duy từ quản lý nhà nước sang quản trị xã hội bằng dữ liệu, thông qua việc xây dựng, vận hành các hệ thống thông tin, dữ liệu thông suốt từ trung ương tới địa phương trong các lĩnh vực thương mại, xuất nhập khẩu, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Thứ tư, các nội dung về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, quản lý ngoại thương được thể hiện chặt chẽ, minh bạch, góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh, phù hợp với định hướng xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển; xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân.

Cuối cùng, dự thảo Luật đã được Bộ Tư pháp, các cơ quan của Quốc hội hoàn thiện, chỉnh lý kỹ thuật lập pháp theo hướng dẫn của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội.

Bộ trưởng cho biết, ngay sau khi Luật được Quốc hội biểu quyết thông qua, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành ngay Kế hoạch tổ chức thi hành Luật theo đúng thời hạn quy định. Cùng với đó, cơ quan chủ trì soạn thảo triển khai ngay việc xây dựng các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, bảo đảm có hiệu lực đồng bộ với hiệu lực của Luật.

Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan của Quốc hội hoàn thiện, chỉnh lý dự thảo sau khi được Quốc hội thông qua; triển khai các công tác có liên quan để trình cơ quan có thẩm quyền ký ban hành, công bố theo quy định.

Theo báo cáo của Chính phủ, Luật bãi bỏ 06 thủ tục hành chính, sửa đổi, đơn giản hóa 11 thủ tục, không phát sinh thủ tục mới. Danh mục hàng hóa, dịch vụ thuộc độc quyền nhà nước phải công bố công khai. Doanh nghiệp được xác định có vị trí thống lĩnh khi có thị phần từ 30% trở lên, hoặc từ 10% trở lên kèm sức mạnh thị trường đáng kể; thời hiệu xử phạt vi phạm cạnh tranh nghiêm trọng là 05 năm. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chứng nhận xuất xứ hàng hóa xuất khẩu; người tiêu dùng được lựa chọn riêng từng mục đích thu thập, sử dụng thông tin. Luật có hiệu lực chung từ ngày 01/7/2027; việc bãi bỏ một số quy định về hợp đồng, chế tài thương mại có hiệu lực từ ngày 01/01/2028.