Quảng Ninh: 'Bình dân học vụ số' - động lực phát triển kinh tế số cơ sở

Đưa kỹ năng số đến từng người dân

Cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Ban Chỉ đạo Trung ương đã ban hành Kế hoạch số 01-KH/BCĐTW ngày 21/3/2025 triển khai Phong trào "Bình dân học vụ số" trên toàn quốc. Tại tỉnh Quảng Ninh, sau hơn một năm triển khai, phong trào đã lan tỏa mạnh mẽ từ cơ sở, góp phần phổ cập kỹ năng số, thu hẹp khoảng cách số và tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi số trên nhiều lĩnh vực, từ quản lý nhà nước đến sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Theo ghi nhận tại Nhà Văn hóa khu Đông An, phường An Sinh, tỉnh Quảng Ninh, những buổi học sử dụng điện thoại thông minh luôn thu hút đông đảo hội viên phụ nữ tham gia. Với phương châm “cầm tay chỉ việc”, cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ phường trực tiếp hướng dẫn hội viên, phụ nữ từng thao tác như thanh toán không dùng tiền mặt, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, đăng nhập Zalo Mini App của địa phương hay tra cứu thông tin trên các nền tảng số.

Đối với nhiều hội viên lớn tuổi, đây là lần đầu tiên có thể tự mình thực hiện các giao dịch điện tử mà trước đây phải nhờ con cháu hỗ trợ. Không chỉ dừng ở việc phổ cập kỹ năng số, Hội Liên hiệp Phụ nữ phường An Sinh còn khuyến khích hội viên ứng dụng công nghệ vào phát triển kinh tế gia đình.

Tiêu biểu là mô hình “Gia đình trẻ xanh - số” của chị Trần Thị Hoài Ninh, Giám đốc Công ty cổ phần Sản xuất Thương mại và Dịch vụ Việt Bắc Food. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, chị Hoài Ninh cho biết, vợ chồng chị lựa chọn khởi nghiệp tại quê hương với các sản phẩm gia vị như tương ớt, nước chấm, nước cốt lẩu... Doanh nghiệp xây dựng chuỗi sản xuất khép kín từ vùng nguyên liệu đến chế biến, phân phối theo hướng nông nghiệp tuần hoàn; đồng thời liên kết với nông dân để chủ động nguồn cung, bảo đảm chất lượng. Bên cạnh đó, doanh nghiệp đẩy mạnh quảng bá, bán hàng trên các nền tảng số như TikTok, Shopee, Facebook, qua đó mở rộng thị trường, nâng cao giá trị nông sản địa phương và hướng tới phát triển bền vững.

Từ những mô hình cụ thể như ở phường An Sinh, phong trào "Bình dân học vụ số" đang được triển khai rộng khắp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh với nhiều cách làm sáng tạo. Các mô hình "Đại sứ số", "Huấn luyện viên số cộng đồng", "Gia đình số", "Ông bà học cùng con cháu", "Chợ số - Nông thôn số", "Mặt trận Quảng Ninh số"... được xây dựng phù hợp với từng nhóm đối tượng, phát huy vai trò của đoàn viên, hội viên và Tổ công nghệ số cộng đồng trong việc hướng dẫn người dân theo phương châm" người biết hướng dẫn người chưa biết".

Điểm nổi bật của phong trào là lấy người dân làm trung tâm. Nội dung học tập không nặng về lý thuyết mà tập trung vào những kỹ năng thiết yếu như sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử, bảo đảm an toàn thông tin, khai thác các nền tảng số phục vụ học tập, sản xuất và kinh doanh... Nhờ cách tổ chức linh hoạt, dễ hiểu, dễ thực hành, nhiều người cao tuổi, phụ nữ, nông dân, tiểu thương đã từng bước xóa bỏ tâm lý e ngại, chủ động tiếp cận công nghệ và đưa các tiện ích số vào cuộc sống hằng ngày.

Tạo nền tảng phát triển chính quyền số, kinh tế số

Thực tiễn cho thấy, "Bình dân học vụ số" không chỉ là phong trào phổ cập kiến thức công nghệ, mà đang từng bước hình thành thói quen học tập và ứng dụng công nghệ trong cộng đồng. Khi mỗi người dân biết sử dụng các nền tảng số để giải quyết công việc, phát triển sản xuất và nâng cao chất lượng cuộc sống, chuyển đổi số sẽ không còn là nhiệm vụ của riêng cơ quan quản lý nhà nước mà trở thành hành động tự giác của toàn xã hội.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Hoàng Việt Dũng, Chủ tịch UBND phường Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh cho biết, trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nhiệm vụ có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của địa phương.

Theo ông Hoàng Việt Dũng, sau khi chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, phường Cẩm Phả đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành, nhất là giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp. Địa phương thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn về chuyển đổi số, kỹ năng số và trí tuệ nhân tạo (AI), hướng dẫn cán bộ, thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng và người dân sử dụng tài khoản VNeID, thực hiện dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử cũng như kỹ năng nhận diện, phòng tránh các hình thức lừa đảo trên không gian mạng.

Tại cuộc làm việc với Đoàn công tác Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương về khảo sát phong trào "Bình dân học vụ số" tại Quảng Ninh, ông Vũ Quyết Tiến, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh cho biết: Phong trào “Bình dân học vụ số” là nhiệm vụ trọng tâm, tạo động lực thúc đẩy cải cách hành chính, phát triển hạ tầng công nghệ, xây dựng chính quyền điện tử và chính quyền số.

Ngay từ khi triển khai, Quảng Ninh đã thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh, xây dựng kế hoạch, tiêu chí và các nhóm nhiệm vụ cụ thể; huy động cả hệ thống chính trị tham gia, đồng thời lồng ghép phong trào với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội. Nhờ đó, sau hơn một năm thực hiện, phong trào đã góp phần nâng cao hiệu quả ứng dụng khoa học - công nghệ, cải cách hành chính và chuyển đổi số trên địa bàn.

Ông Vũ Quyết Tiến thổng tin: Hiện nay, hầu hết thủ tục hành chính của tỉnh Quảng Ninh được cung cấp dưới dạng dịch vụ công trực tuyến; tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt trên 99,8%, mức độ hài lòng của người dân đạt 99,9%. Toàn tỉnh có hơn 3,5 triệu tài khoản ngân hàng cá nhân, 816.000 tài khoản Mobile Money; mô hình “Chợ 4.0” đã được triển khai tại 120/135 chợ truyền thống, với hơn 86% hộ kinh doanh chấp nhận thanh toán điện tử.

Theo đánh giá của Trung ương, Quảng Ninh là một trong những địa phương hoàn thành sớm việc phủ kín chuyển đổi số cấp xã; xếp thứ 10/34 tỉnh, thành phố về tỷ lệ hồ sơ trực tuyến và đứng thứ 7/34 địa phương về chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trong giải quyết thủ tục hành chính.

Thực tiễn cho thấy, khi người dân được trang bị kỹ năng số, công nghệ không còn là rào cản mà trở thành công cụ hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và nâng cao chất lượng cuộc sống. Nhiều hộ dân đã biết đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, quảng bá trên mạng xã hội, tìm kiếm thị trường tiêu thụ, từng bước nâng cao thu nhập. Phong trào “Bình dân học vụ số” vì thế không chỉ góp phần giảm nghèo thông tin mà còn tạo nền tảng quan trọng để Quảng Ninh thúc đẩy phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Hiện, toàn tỉnh Quảng Ninh duy trì hoạt động 1.538 Tổ công nghệ số cộng đồng với 11.803 thành viên; các tổ chức chính trị - xã hội đã tổ chức trên 1.400 hội nghị, lớp tập huấn, thu hút hơn 180.000 lượt cán bộ, hội viên và nhân dân tham gia. Gần 900 mô hình, câu lạc bộ, tổ, nhóm về chuyển đổi số được duy trì và phát huy hiệu quả, góp phần lan tỏa phong trào từ khu dân cư đến cơ quan, đơn vị, trường học.