Cuộc tìm kiếm từ những mảnh ký ức
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, Trung tá Ngô Như Vũ, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy quân sự xã Nghĩa Giang (tỉnh Quảng Ngãi) cho biết, đến thời điểm hiện tại đã tìm được 5 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật quan trọng tại khu vực Gò Tràm.
Từ những nhân chứng của địa phương, xã Nghĩa Giang mở ra cuộc tìm kiếm tại Gò Tràm, nơi có nhiều hầm trú ẩn, có khả năng có nhiều liệt sĩ.
Trước đó, qua nắm tình hình, thu thập thông tin từ người dân và các nhân chứng lịch sử, Ban Chỉ huy Quân sự xã Nghĩa Giang xác định tại khu vực Gò Tràm có hầm trú ẩn, có khả năng còn hài cốt liệt sĩ hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ. “Vì vậy, bắt đầu từ ngày 20/8, UBND xã Nghĩa Giang tổ chức lễ cất bốc, quy tập hài cốt liệt sĩ tại khu vực Gò Tràm, thôn An Sơn”, Trung tá Ngô Như vũ thông tin.
Một trong những nhân chứng quan trọng là bà Lê Thị Xuân Được (74 tuổi, thôn An Sơn, xã Nghĩa Giang, tỉnh Quảng Ngãi) là du kích địa phương từng tham gia nhiều trận đánh ở Gò Tràm. Bà Được từng tham gia lực lượng du kích trong những năm chiến tranh. Năm 1969, bà là du kích thôn; năm 1970 tham gia du kích xã Tư Thuận (nay là xã Nghĩa Giang).
Khi “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” được triển khai, bà Được chủ động cung cấp thông tin cho Ban Chỉ huy Quân sự xã Nghĩa Giang để mong tìm kiếm và quy tập, sớm đưa các anh về với quê hương và gia đình.
Cuộc tìm kiếm từ ngày 20/8 và bắt đầu có kết quả.
Trận đánh mà bà Được nhớ nhất là trận đánh xảy ra năm 1969 tại thôn Phú Sơn (xã Tư Thuận, huyện Tư Nghĩa, tỉnh Nghĩa Bình cũ; nay là xã Nghĩa Giang, tỉnh Quảng Ngãi) bởi nó quá khốc liệt. Khi đó, quân địch đưa cả xe tăng vào trận địa. Cuộc chiến diễn ra ác liệt, nhiều bộ đội ta hy sinh và bị thương rất nhiều.
Sau ngày đất nước thống nhất, một số hài cốt được người dân chôn cất đã được tìm thấy, đưa về nghĩa trang liệt sĩ. Tuy nhiên, vẫn còn những người lính chưa được trở về với quê hương, gia đình.
Không chỉ bà Được, nhiều nhân chứng và người dân từng sống, chiến đấu tại khu vực cũng cung cấp những thông tin liên quan đến vị trí các trận đánh, hầm trú ẩn, nơi chôn cất tạm thời và những trường hợp có khả năng còn hài cốt liệt sĩ.
Kiên trì tìm kiếm từng dấu tích
Những ngày qua, cán bộ, các chiến sĩ thuộc Ban Chỉ huy Quân sự xã Nghĩa Giang vẫn miệt mài tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ở khu vực Gò Tràm. Đến thời điểm hiện tại, đã có 5 bộ hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật quan trọng được tìm thấy. Đó cũng là động lực để các chiến sĩ tiếp tục mở rộng tìm kiếm ở những khu vực trọng yếu.
Đã có 5 bộ hài cốt liệt sĩ được tìm thấy tại khu vực Gò Tràm.
“Mỗi di vật, mỗi phần hài cốt của các liệt sĩ khiến cho anh em thêm động lực để tìm kiếm bởi biết đã tìm đúng hướng. Chỉ mong sẽ sớm tìm được các liệt sĩ để đưa họ về với quê hương”, Trung tá Ngô Như Vũ nói.
Theo đó, ngày 20/8, tại khu vực hai hầm trú ẩn, lực lượng chức năng phát hiện một hài cốt liệt sĩ cùng các di vật như nút áo, cây bút, muỗng và dép cao su. Mở rộng phạm vi tìm kiếm, ngày 24/8, lực lượng chức năng phát hiện thêm 3 hài cốt liệt sĩ tại vị trí cách khu vực hầm trú ẩn khoảng 300m. Đến ngày 27/8, thêm một hài cốt được tìm thấy, nâng tổng số hài cốt liệt sĩ được quy tập tại Gò Tràm lên 5.
Cùng với đó là các di vật quan trọng để thêm manh mối tìm lại tên cho liệt sĩ.
Với những người trực tiếp làm nhiệm vụ, mỗi di vật tìm thấy không đơn thuần là một vật dụng cũ mà có thể là dấu vết cuối cùng giúp nhận diện một người lính đã nằm lại nơi đây suốt nhiều thập niên.
Trung tá Ngô Như Vũ cũng cho hay, thời gian tới, đơn vị tiếp tục tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng để người dân cung cấp di vật, chứng cứ hoặc thông tin về những nơi nghi có hài cốt liệt sĩ. Mỗi thông tin, dù nhỏ, đều được xác minh, đối chiếu để tham mưu các cấp triển khai tìm kiếm, quy tập.
Ngày 28/8, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi thông tin, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Sa Thầy, Tổ lấy mẫu số 10 phát hiện hai mảnh giấy có ghi thông tin tại hai phần mộ liệt sĩ. Các mảnh giấy có kích thước khoảng 5 x 10cm, được bọc trong túi ni lông và được tìm thấy trong quá trình khai quật.
Tại mộ số 1147, hàng 3, khu 23, lô 23, mảnh giấy ghi: “Số 6 Đăng - Q - Hùng, 11-2-1966 Hùng Vương, Đoan Hùng, Phú Thọ”. Trong khi đó, tại mộ số 1148, hàng 3, khu 23, lô 23, mảnh giấy thứ hai ghi: “Số 7 N-V-Lượng, 28-5-66. Minh Đức, Vĩnh Tường, 17 V-Phú”. Hai mảnh giấy cùng các thông tin, di vật liên quan đã được lực lượng chức năng ghi nhận, bảo quản để phục vụ công tác xác minh, đối chiếu, qua đó góp phần tìm lại danh tính cho những người đã hy sinh.