Phú Thọ: Phát huy lợi thế vùng chè, nâng tầm sản phẩm OCOP

Từ lợi thế vùng nguyên liệu

Cây chè là một trong những cây trồng chủ lực, gắn bó với đời sống và sinh kế của người dân Phú Thọ. Những năm qua, cùng với phát triển vùng nguyên liệu và nâng cao chất lượng chế biến, tỉnh chú trọng xây dựng các sản phẩm chè đạt chứng nhận OCOP, từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường. 

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ, toàn tỉnh hiện có khoảng 14.500 ha chè, năng suất bình quân đạt 133 tạ/ha, sản lượng khoảng 193.000 tấn. Vùng chè phân bố tại 58 xã, phường, trong đó nhiều địa phương có diện tích lớn như Minh Đài, Long Cốc, Yên Kỳ và Tây Cốc. Giai đoạn 2021–2025, tỉnh tập trung phát triển giống chè chất lượng cao và tăng cường áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật. Tổng diện tích trồng mới, trồng lại, trồng bổ sung và thay thế đạt 454,1 ha. Các giống chè như PH8, Kim Tuyên, Bát Tiên, Hương Bắc Sơn, VN15 và LDP1 được đưa vào sản xuất, góp phần nâng cao chất lượng nguyên liệu, phục vụ chế biến chè xanh, chè đặc sản và các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Cùng với phát triển vùng nguyên liệu, việc xây dựng sản phẩm từ chè đạt  chứng nhận OCOP được quan tâm triển khai. Đến nay, Phú Thọ có 27 sản phẩm chè đạt chứng nhận OCOP, gồm 13 sản phẩm 3 sao, 12 sản phẩm 4 sao và 2 sản phẩm 5 sao. Kết quả này cho thấy sự nỗ lực của doanh nghiệp, hợp tác xã và các cơ sở sản xuất trong đổi mới quy trình chế biến, hoàn thiện chất lượng, mẫu mã và nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm.

Một số sản phẩm chè tiêu biểu đã góp phần tạo dấu ấn cho thương hiệu chè địa phương, như chè búp tím Thanh Ba, chè Đinh cao cấp, chè Bát Tiên hảo hạng Long Cốc, chè Shan tuyết Long Cốc. Đây không chỉ là những sản phẩm nông nghiệp có giá trị kinh tế mà còn mang đặc trưng về vùng trồng, giống chè và kinh nghiệm chế biến của người dân địa phương.

Đẩy mạnh chế biến sâu, mở rộng thị trường tiêu thụ

Để nâng cao chất lượng và bảo đảm nguồn gốc sản phẩm, thời gian qua, tỉnh chú trọng phát triển nhãn hiệu chứng nhận chè Phú Thọ. Đến nay, có 15 doanh nghiệp, hợp tác xã được cấp quyền sử dụng nhãn hiệu. Công tác quản lý mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và áp dụng quy trình sản xuất an toàn cũng được tăng cường, tạo nền tảng để sản phẩm OCOP chè đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường.

Bên cạnh xây dựng thương hiệu, Phú Thọ từng bước đổi mới hoạt động chế biến, đa dạng hóa sản phẩm từ chè. Toàn tỉnh có 76 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến và kinh doanh chè, với sản lượng chế biến bình quân trên 60.000 tấn/năm.

Ngoài chè đen truyền thống, một số doanh nghiệp đã đầu tư phát triển chè xanh, hồng trà, chè túi lọc, matcha và nước uống đóng chai. Tỷ trọng chè xanh và các sản phẩm chế biến sâu tăng lên trên 30%, góp phần đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng phân khúc thị trường. Tỉnh cũng hình thành 25 chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ chè với sản lượng trên 22.600 tấn/năm, có sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã và tổ hợp tác. Việc liên kết sản xuất theo hợp đồng giúp ổn định nguồn nguyên liệu, tăng cường kiểm soát chất lượng và tạo điều kiện để sản phẩm OCOP chè tiếp cận các kênh phân phối phù hợp.

Theo ông Nguyễn Thanh Hiệp, Phó Chi cục trưởng Chi cục phát triển Nông thôn tỉnh Phú Thọ: "Ngành chè vẫn còn những hạn chế như sản xuất tại nhiều nơi còn nhỏ lẻ, liên kết giữa vùng nguyên liệu và cơ sở chế biến chưa chặt chẽ; diện tích chè được áp dụng quy trình sản xuất tốt, an toàn chưa nhiều. Chất lượng, mẫu mã sản phẩm chưa đồng đều; việc nhận diện thương hiệu chè Phú Thọ trên thị trường còn hạn chế".

Song song với đó, tiếp tục phối hợp với các xã rà soát vùng trồng, hướng dẫn cải tạo diện tích chè già cỗi, phát triển các giống chè chất lượng cao và khuyến khích áp dụng quy trình sản xuất an toàn. Quản lý mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng nguyên liệu và hỗ trợ các chủ thể OCOP từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm. Đồng thời, phối hợp với các ngành liên quan thúc đẩy liên kết giữa người trồng chè, hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến; khuyến khích đầu tư công nghệ, phát triển sản phẩm chế biến sâu, nâng cao chất lượng bao bì và nhận diện thương hiệu.

Trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu duy trì diện tích chè khoảng 14.000 ha, năng suất bình quân đạt 135 tạ/ha, sản lượng ước đạt 189.000 tấn. Đồng thời, phấn đấu 80% diện tích chè được áp dụng quy trình sản xuất tốt, an toàn; trên 70% diện tích sản xuất chè tập trung được quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và truy xuất nguồn gốc. Cùng với đó, nâng tỷ lệ chè xanh và các sản phẩm chè giá trị cao lên 35-40%, duy trì và nâng hạng các sản phẩm OCOP hiện có, phát triển vùng chè sinh thái gắn với du lịch trải nghiệm. Đây cũng là hướng đi nhằm gia tăng giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường và nâng cao thu nhập cho người trồng chè.

Với sự đồng hành của cơ quan quản lý, địa phương và các chủ thể sản xuất, sản phẩm chè Phú Thọ có thêm điều kiện nâng cao chất lượng, mở rộng thị trường và khẳng định thương hiệu. Phát triển chè gắn với chứng nhận OCOP không chỉ nâng cao giá trị nông sản mà còn góp phần tạo sinh kế ổn định, phát huy lợi thế vùng nguyên liệu và thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững của tỉnh.