Tin Khu Vực
Tại Toạ đàm Phát huy sức mạnh thị trường nội địa cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số do Báo Công Thương tổ chức chiều 16/9, bà Lê Thị Hồng, Chuyên viên cao cấp, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương có cuộc trao đổi với phóng viên Báo Công Thương xung quanh vấn đề này.
Bà Lê Thị Hồng, Chuyên viên cao cấp, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương. Ảnh: Quốc Chuyển
Sức mua nội địa được tiếp sức từ nhiều động lực
- Thưa bà, trong mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức 2 con số, thị trường nội địa được xác định là một trong những cấu phần quan trọng để tạo động lực cho tăng trưởng. Từ góc độ cơ quan quản lý thị trường trong nước, từ kết quả những tháng đầu năm, ông/bà đánh giá đâu là những yếu tố quan trọng nhất đóng góp vào sức mua nội địa trong những tháng đầu năm?
Bà Lê Thị Hồng: Từ góc độ quản lý nhà nước, Bộ Công Thương đánh giá mức tăng trưởng 13,3% của thị trường bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong 8 tháng qua đến từ một số yếu tố tích cực.
Thứ nhất, các chương trình xúc tiến thương mại trong nước và hoạt động kích cầu tiêu dùng bước đầu phát huy hiệu quả. Thực hiện chỉ đạo của Bộ Công Thương, các địa phương, Sở Công Thương đã tích cực, liên tục triển khai các chương trình xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu; đồng thời kết hợp phát triển du lịch với tiêu thụ các sản phẩm, hàng hóa đặc sản địa phương, nhất là trong những dịp cao điểm như Tết Nguyên đán, kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5 và Quốc khánh 2/9.
Thứ hai, các sàn thương mại điện tử ngày càng phát huy vai trò trong hỗ trợ tiêu thụ hàng hóa trong nước. Việc liên tục đổi mới phương thức hoạt động, mở rộng khả năng tiếp cận người tiêu dùng cả về không gian và thời gian đã góp phần thúc đẩy nhu cầu mua sắm, gia tăng sức cầu thị trường.
Thứ ba, chính sách tài khóa của Chính phủ theo hướng mở rộng có kiểm soát cũng đang phát huy tác dụng. Việc đẩy mạnh đầu tư công và giải ngân vốn đầu tư công góp phần kích thích nhu cầu đối với một số nhóm hàng hóa, đồng thời hỗ trợ tạo việc làm, cải thiện thu nhập của người lao động, qua đó tăng sức mua và thúc đẩy tiêu dùng trong nước.
Thứ tư, các chính sách thuế tiếp tục được triển khai, trong đó có việc duy trì giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) đối với một số nhóm hàng hóa, dịch vụ và điều chỉnh ngưỡng doanh thu phải nộp thuế đối với hộ kinh doanh. Những chính sách này góp phần giảm chi phí, giá thành sản phẩm, đồng thời nâng cao khả năng tiếp cận hàng hóa của người tiêu dùng, qua đó hỗ trợ kích cầu và thúc đẩy tiêu dùng trong nước.
Điểm nghẽn lớn nằm ở hệ thống phân phối và sức cạnh tranh
- Theo số liệu 8 tháng đầu năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tiếp tục tăng trưởng, cho thấy sức mua thị trường đang có những tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, để thị trường nội địa thực sự trở thành một động lực tăng trưởng bền vững, theo bà, khó khăn nhất hiện nay là gì?
Bà Lê Thị Hồng: Qua quá trình rà soát, chúng tôi nhận thấy thị trường trong nước hiện đang đối mặt với một số khó khăn, thách thức cơ bản. Đơn cử, hệ thống phân phối còn phân mảnh, thiếu liên kết. Sự liên kết giữa các chủ thể trong hệ thống phân phối và năng lực logistics phục vụ thị trường vẫn còn hạn chế. Điều này khiến thị trường dễ bị tổn thương, thậm chí đối mặt với nguy cơ đứt gãy khi chịu tác động từ bên ngoài, nhất là trong bối cảnh thị trường thế giới liên tục biến động như hiện nay.
Bên cạnh đó, hạ tầng thương mại phát triển chưa đồng đều. Mặc dù đã có những bước phát triển ban đầu, hạ tầng thương mại hiện vẫn chủ yếu tập trung tại các khu vực đô thị, trong khi địa bàn nông thôn chưa được quan tâm đầu tư đúng mức. Đây là vấn đề cần được chú trọng, bởi khu vực nông thôn có tiềm năng phát triển và chiếm tỷ trọng đáng kể trong thị trường nội địa.
Thêm nữa, kênh phân phối truyền thống vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong hệ thống phân phối hàng hóa, đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới phương thức tổ chức và phát triển các kênh phân phối nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường.
Chính vì vậy, khi triển khai các giải pháp nhằm tạo tăng trưởng đột phá, đặc biệt là hiện đại hóa và chuyển đổi số hệ thống phân phối, chúng ta đang gặp không ít trở ngại từ chính hệ thống phân phối truyền thống.
Thương mại điện tử phát triển nhanh nhưng còn phụ thuộc lớn vào các nền tảng nước ngoài. Khi hoạt động phân phối phụ thuộc vào các sàn thương mại điện tử nước ngoài, các doanh nghiệp và hoạt động phân phối trong nước cũng chịu tác động bởi chính sách của các công ty mẹ ở nước ngoài. Điều này tạo ra sự bị động nhất định và có thể ảnh hưởng đến khả năng điều tiết, thúc đẩy thị trường trong những giai đoạn cần tạo động lực tăng trưởng nhanh.
Mặt khác, thúc đẩy tiêu thụ hàng Việt là yếu tố quan trọng để biến năng lực sản xuất trong nước thành động lực tăng trưởng thực sự của nền kinh tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng và thương mại điện tử phát triển mạnh, hàng hóa nhập khẩu giá rẻ từ các thị trường, quốc gia lân cận đang có điều kiện tiếp cận người tiêu dùng Việt Nam nhanh chóng và thuận lợi hơn. Đây là thách thức không nhỏ đối với hàng Việt, đặc biệt trong việc duy trì thị phần và nâng cao sức cạnh tranh ngay trên thị trường trong nước.
Đó là một số khó khăn, thách thức cơ bản mà chúng tôi nhận diện đối với thị trường trong nước hiện nay, trong bối cảnh yêu cầu phát triển thị trường nội địa trở thành một động lực tăng trưởng bền vững của nền kinh tế.
Điểm nghẽn ở hệ thống phân phối và sức cạnh tranh
- Ngày 20/8, tại Hội chợ Vietfish 2026, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã tổ chức hoạt động kết nối cung cầu thủy sản nội địa. Đây là một ví dụ cho thấy dư địa của thị trường trong nước không chỉ nằm ở sức mua của người tiêu dùng mà còn ở khả năng kết nối giữa nhà sản xuất - nhà phân phối - hệ thống bán lẻ - người tiêu dùng. Từ hoạt động này, Cục nhìn nhận như thế nào về tiềm năng mở rộng thị trường nội địa cho ngành thủy sản nói riêng và các ngành hàng Việt Nam nói chung thời gian tới?
Bà Lê Thị Hồng: Theo đánh giá của chúng tôi, thị trường nội địa hiện nay vẫn chưa được các doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu quan tâm đúng mức. Có thể nhìn thấy khá rõ điều này ở một số nhóm ngành hàng có thế mạnh của Việt Nam như thủy sản, dệt may, da giày. Đây đều là những ngành hàng có tiềm năng lớn và đóng góp đáng kể vào kim ngạch xuất khẩu. Tuy nhiên, tại thị trường nội địa, chúng ta vẫn đang bỏ ngỏ một dư địa tương đối lớn.
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp chế biến thủy sản, doanh nghiệp sản xuất hàng dệt may, da giày vẫn chưa có sự nhìn nhận đúng mức về thị trường trong nước. Thị trường nội địa phần nào vẫn được xem như một “vùng an toàn” khi thị trường xuất khẩu gặp khó khăn. Thậm chí, có những sản phẩm không còn phù hợp với thị hiếu tại thị trường xuất khẩu, hoặc chưa được các nhà phân phối nước ngoài tiêu thụ, mới được đưa trở lại thị trường trong nước. Theo tôi, đây là cách tiếp cận cần phải thay đổi trong thời gian tới.
Thị trường trong nước với quy mô hơn 100 triệu dân, đứng thứ 16 trên thế giới và thu nhập bình quân đầu người theo số liệu thống kê đã đạt hơn 5.000 USD/năm, thuộc nhóm các nước có mức thu nhập trung bình cao, là một thị trường rất tiềm năng. Vì vậy, câu hỏi đặt ra là tại sao các doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu lại chưa khai thác đầy đủ một thị trường có quy mô và tiềm năng như vậy?
Chúng tôi nhận định đây là vấn đề cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc. Vì vậy, từ năm 2025, chúng tôi đã tổ chức các hoạt động kết nối giữa các doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu có thế mạnh, như thủy sản, dệt may, da giày, với các doanh nghiệp phân phối, nhằm đưa sản phẩm của các doanh nghiệp này vào hệ thống phân phối và mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước.
Quan trọng hơn, chúng tôi định hướng các doanh nghiệp thay đổi cách tiếp cận, coi thị trường trong nước là một thị trường mục tiêu, thay vì chỉ xem đây là “vùng an toàn” khi thị trường xuất khẩu gặp khó khăn.
Theo tôi, khai thác hiệu quả thị trường nội địa chính là một hướng phát triển bền vững và vững chắc hơn cho doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh thị trường thế giới đang có rất nhiều biến động như hiện nay.
Thị trường trong nước tăng trưởng 13,3% trong những tháng đầu năm.
Từ kích cầu đến xây dựng sức mua bền vững
- Nhìn về những tháng cuối năm, giai đoạn nhu cầu tiêu dùng thường tăng cao, từ những ý kiến của các đại biểu từ đầu chương trình, thời gian tới, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước sẽ ưu tiên những giải pháp nào để thúc đẩy tăng trưởng thị trường nội địa? Đặc biệt, cần có sự phối hợp ra sao giữa cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp sản xuất và hệ thống phân phối để vừa kích cầu, vừa bảo đảm hàng Việt có sức cạnh tranh và chiếm lĩnh tốt hơn thị trường nội địa?
Bà Lê Thị Hồng: Trong thời gian tới, chúng tôi tập trung vào một số nhóm giải pháp chính.
Thứ nhất, tiếp tục đẩy mạnh xúc tiến thương mại và kích cầu tiêu dùng trong ngắn hạn. Cục sẽ triển khai các hoạt động xúc tiến thương mại theo kế hoạch, đồng thời tiếp tục thực hiện các chương trình kích cầu tiêu dùng, trong đó có chương trình “Sức sống hàng Việt”.
Thứ hai, tạo dựng niềm tin để duy trì sức mua bền vững. Cục sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Tài chính trong kiểm soát lạm phát, kiểm soát giá và điều hành giá đối với các mặt hàng do Nhà nước quản lý, góp phần bảo đảm ổn định thị trường trong nước và ổn định kinh tế vĩ mô.
Thứ ba, đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng có trọng tâm, trọng điểm. Chúng tôi sẽ tiếp tục chỉ đạo các địa phương triển khai có chọn lọc các chương trình xúc tiến thương mại, tránh tình trạng triển khai dàn trải, mà tập trung vào những nhóm hàng có nhu cầu tiêu thụ còn hạn chế.
Thứ tư, triển khai các chương trình khuyến mại và xúc tiến thương mại tập trung với quy mô lớn. Cục sẽ chỉ đạo các địa phương tổ chức các chương trình khuyến mại tập trung trên quy mô lớn, đồng thời phối hợp với Bộ Công Thương triển khai các chương trình xúc tiến thương mại có quy mô tập trung trên phạm vi toàn quốc. Qua đó, tạo hiệu ứng lan tỏa và thúc đẩy sức mua trên thị trường.
Thứ năm, gắn xúc tiến thương mại với phát triển du lịch và tiêu thụ sản phẩm địa phương. Trong bối cảnh nhu cầu du lịch, dịch vụ của cả khách quốc tế và khách trong nước đang gia tăng, chúng tôi sẽ tiếp tục chỉ đạo các địa phương kết hợp các chương trình du lịch với hoạt động giới thiệu, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm đặc sản địa phương.
Mục tiêu cuối cùng là tạo được sức mua ổn định, củng cố niềm tin của người tiêu dùng và mở rộng không gian tiêu thụ cho hàng hóa trong nước, qua đó góp phần phát triển bền vững thị trường nội địa.
Về dài hạn, chúng ta cần có một chiến lược tổng thể để phát triển thị trường trong nước, trên cơ sở triển khai các chủ trương, nghị quyết và kết luận của Trung ương. Thực hiện định hướng này, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã xây dựng Chiến lược phát triển thị trường trong nước giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, thay thế chiến lược của giai đoạn trước, nhằm phù hợp hơn với xu hướng phát triển và định hướng đổi mới mô hình tăng trưởng.
Theo chiến lược này, chúng tôi hướng tới đổi mới mô hình tăng trưởng của thị trường trong nước theo hướng gắn với chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ cao. Nội dung này sẽ được triển khai trên từng lĩnh vực, từ phát triển hạ tầng thương mại, logistics đến đổi mới phương thức bán hàng và phát triển thương mại điện tử.
Bên cạnh đó, chúng tôi cũng nghiên cứu, mở rộng không gian tiêu thụ hàng hóa thông qua phát triển các hệ thống, phương thức và không gian thương mại mới như hệ thống outlet, giao dịch hàng hóa phái sinh, phát triển kinh tế ban đêm, kinh tế ngầm, cũng như khai thác các không gian ngầm để phát triển hạ tầng thương mại trong giai đoạn tới.
Một nội dung đặc biệt quan trọng là tiếp tục triển khai chương trình “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” theo tinh thần Kết luận số 18 của Trung ương, nhưng với một cách tiếp cận mới, gắn chặt hơn với sản xuất. Nếu như trước đây, chương trình phần nhiều dựa vào việc vận động người tiêu dùng, trong đó có yếu tố khuyến khích lòng yêu nước, thì trong giai đoạn mới, chúng tôi xác định hàng Việt phải chinh phục người Việt bằng chính chất lượng, mẫu mã, giá cả và sự phù hợp với nhu cầu của thị trường.
Xin cảm ơn bà!
Theo Cục Thống kê, Bộ Tài chính, 8 tháng đầu năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt 5.235,5 nghìn tỷ đồng, tăng 13,3% so với cùng kỳ năm trước, bước đầu đạt mục tiêu Chính phủ đề ra cho năm 2026 là tăng từ 13% - 15%, đóng góp quan trọng cho tăng trưởng kinh tế vĩ mô.