Phát huy vai trò thanh niên trong đổi mới năng lực dự báo kinh tế

Yêu cầu tái định nghĩa năng lực dự báo

Khát vọng tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030 đang trở thành yêu cầu hành động cấp bách trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động. Tại Hội thảo “Phát huy vai trò thanh niên Công Thương trong khoa học - công nghệ, hướng tới tăng trưởng kép” do Đoàn Thanh niên Viện Nghiên cứu Chiến lược và Chính sách Công Thương tổ chức chiều 26/3, các đoàn viên, thanh niên ngành Công Thương đã có những ý kiến, tham luận nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển đột phá của đất nước.

Tham luận về vấn đề phát huy vai trò thanh niên Công Thương trong chuyên môn dự báo, hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số của Việt Nam, đồng chí Nguyễn Thảo Ngọc, Ủy viên Ban Chấp hành Đoàn Thanh niên Viện Nghiên cứu Chiến lược và Chính sách Công Thương cho rằng, thực tiễn kinh tế vĩ mô hiện nay là một phương trình phức tạp, nơi cả hai biến số cung và cầu đều đang chịu những cú sốc lớn. 

Theo đó, về phía cầu, xuất khẩu Việt Nam chịu sức ép từ suy giảm tiêu dùng tại các nền kinh tế lớn, chính sách thương mại khó lường và xu hướng bảo hộ gia tăng, làm giảm nhu cầu nhập khẩu, buộc dòng vốn tái cấu trúc. Nếu thiếu dự báo chính xác, doanh nghiệp dễ đối mặt khủng hoảng thừa, ách tắc dòng tiền. Về cung, đứt gãy chuỗi cung ứng do xung đột địa chính trị làm tăng chi phí logistics, nguyên liệu, đe dọa an ninh năng lượng. Công nghiệp trong nước còn phụ thuộc FDI, giá trị gia tăng thấp; thiếu dự báo nguồn cung sẽ khiến sản xuất bị động trước các cú sốc. 

Đồng chí Nguyễn Thảo Ngọc nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải đổi mới tư duy dự báo trong bối cảnh kinh tế biến động phức tạp. “Các phương pháp dự báo truyền thống dựa trên kinh nghiệm hay ngoại suy tuyến tính đã hoàn toàn lỗi thời, thay vào đó, kỹ năng dự báo của đội ngũ nghiên cứu trẻ cần được nâng tầm thành một khoa học chính xác dựa trên dữ liệu”, đồng chí Nguyễn Thảo Ngọc nói.

Đồng chí cho rằng, thế hệ thanh niên ngành Công Thương có lợi thế nổi trội về tư duy logic và khả năng làm chủ công nghệ, song để phát huy hiệu quả, cần thành thạo các công cụ hiện đại như mô hình kinh tế lượng, trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn. “Giá trị cốt lõi của tri thức trẻ nằm ở khả năng chuyển hóa dữ liệu thành các kịch bản cảnh báo sớm, phục vụ trực tiếp công tác tham mưu chiến lược”, đồng chí Thảo Ngọc nhấn mạnh.

Đề xuất giải pháp, đồng chí Nguyễn Ngọc Thảo nêu rõ ba hướng trọng tâm. Trước hết, thanh niên cần đi đầu trong dự báo cầu quốc tế, chủ động khai mở các thị trường ngách như Halal thông qua nghiên cứu chuyên sâu và tham mưu xây dựng hệ sinh thái tiêu chuẩn phù hợp. Bên cạnh đó, việc nâng cao năng lực dự báo cầu nội địa được coi là yếu tố then chốt để làm chủ thị trường trong nước, trong đó thanh niên đóng vai trò nòng cốt trong phân tích hành vi tiêu dùng và xây dựng chiến lược phát triển thương hiệu hàng Việt.

Đồng thời, công tác dự báo cung cũng cần được đẩy mạnh nhằm bảo đảm tự chủ sản xuất và an ninh năng lượng. Đồng chí nhấn mạnh, thanh niên cần tham gia sâu vào các nghiên cứu về nhu cầu điện năng, chuỗi cung ứng và công nghiệp phụ trợ, từ đó đề xuất chính sách thúc đẩy nội địa hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.

Củng cố vai trò thanh niên 

Cũng tại hội thảo, đồng chí Trịnh Quốc Vinh, Nghiên cứu viên thuộc Viện Nghiên cứu Chiến lược và Chính sách Công Thương đã trình bày tham luận với chủ đề “Khát vọng cống hiến và bản lĩnh làm chủ khoa học, công nghệ của thanh niên Công Thương trong tiến trình chuyển dịch năng lượng hướng tới tăng trưởng kép.

Đồng chí Trịnh Quốc Vinh nhấn mạnh, trong bối cảnh kinh tế và năng lượng toàn cầu đang đối mặt với những biến động chưa từng có, khi khủng hoảng năng lượng và đứt gãy chuỗi cung ứng đã trở thành hiện thực. “An ninh năng lượng nay đã trở thành an ninh quốc gia, đặt ra áp lực đặc biệt lớn đối với ngành Công Thương trong quá trình hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số gắn với cam kết phát thải ròng bằng 0”, đồng chí Trịnh Quốc Vinh chỉ rõ.

Nghiên cứu viên cho rằng, tăng trưởng kép là một yêu cầu mang tính tất yếu, không cho phép lựa chọn giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, mà buộc phải thực hiện đồng thời. Trong bối cảnh đó, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là “chìa khóa duy nhất” để giải bài toán phát triển. Tuy nhiên, chuyển dịch năng lượng không đơn thuần là thay thế nguồn điện, mà còn đặt ra thách thức lớn về ổn định hệ thống và bảo đảm nguồn điện nền.

Từ góc độ nghiên cứu, đồng chí chỉ ra rằng, các công nghệ năng lượng mới, trong đó có điện hạt nhân thế hệ mới, đang được xem xét như một giải pháp chiến lược nhằm bảo đảm phát triển bền vững. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực còn nhiều khoảng trống về công nghệ và hành lang pháp lý, đòi hỏi sự tham gia sâu của đội ngũ trí thức trẻ.

Nhấn mạnh vai trò của thanh niên, đồng chí Trịnh Quốc Vinh cho rằng, khát vọng cống hiến cần được thể hiện bằng năng lực làm chủ tri thức và công nghệ. Theo đó, thanh niên cần tiên phong ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong công tác dự báo, đồng thời chủ động tiếp cận các lĩnh vực mới như thị trường carbon hay cơ chế điều chỉnh biên giới carbon. “Thanh niên phải là những ‘ăng-ten’ nhạy bén, đi trước trong nghiên cứu và tham mưu chính sách”, đồng chí Vinh nhấn mạnh.

Việc làm chủ khoa học, công nghệ cần gắn với bản lĩnh chính trị vững vàng, dám đề xuất những cơ chế đột phá trên cơ sở luận cứ khoa học - điều kiện tiên quyết để đội ngũ cán bộ trẻ đóng góp hiệu quả vào mục tiêu tăng trưởng kép của đất nước.

Trong giai đoạn bản lề của nền kinh tế, khi mọi biến động đều diễn ra với tốc độ nhanh và quy mô lớn, thanh niên ngành Công Thương đang đứng trước cơ hội lịch sử để khẳng định vai trò là lực lượng góp phần chuyển hóa thách thức thành động lực, đưa nền kinh tế tiến gần hơn tới mục tiêu tăng trưởng hai con số gắn với phát triển bền vững.