Longform
Nóng chuyện thiếu điện, điện mặt trời: Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ đạo giải bài toán cấp bách

Chủ nhật, 03/04/2022 - 19:52

Trong thời gian vừa qua, hệ thống điện quốc gia đã thiếu hụt hàng nghìn MW nhiệt điện than cho sản xuất do nhiều nhà máy dừng, giảm phát vì thiếu than. Trước tình hình đó, ngay trong những ngày đầu tiên của tháng 4, Bộ Công Thương đã có nhiều hoạt động nhằm tháo gỡ khó khăn, đảm bảo cung ứng điện trên cả nước trong thời gian tới.
*Nóng chuyện thiếu điện, điện mặt trời: Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ đạo giải bài toán cấp bách

Trong thời gian vừa qua, hệ thống điện quốc gia đã thiếu hụt hàng nghìn MW nhiệt điện than cho sản xuất do nhiều nhà máy dừng, giảm phát vì thiếu than. Trước tình hình đó, ngay trong những ngày đầu tiên của tháng 4, Bộ Công Thương đã có nhiều hoạt động nhằm tháo gỡ khó khăn, đảm bảo cung ứng điện trên cả nước trong thời gian tới.

Diễn biến tình hình thế giới, đặc biệt là thời kỳ hậu Covid-19, vấn đề cạnh tranh thương mại, xung đột vũ trang xảy ra một số nơi… làm đứt gãy nguồn cung về năng lượng nói chung, gây khó khăn cho quá trình mua bán, thanh toán của các vật tư chiến lược bao gồm xăng dầu, khí đốt và than.

Nóng chuyện thiếu điện, điện mặt trời: Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ đạo giải bài toán cấp bách

Theo báo cáo của EVN, do tình hình cung cấp than cho sản xuất điện của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) và Tổng công ty Đông Bắc chưa đủ theo Hợp đồng mua bán than đã ký, nên dự báo có thể thiếu hụt khoảng 3.000 MW nhiệt điện than trong năm 2022.

Trong quý I/2022, tổng khối lượng than đã được cung cấp cho các nhà máy nhiệt điện của EVN là 4,49 triệu tấn trên tổng số 5,85 triệu tấn theo hợp đồng đã ký (tương ứng tỉ lệ 76,76%). Như vậy, lượng than được cung cấp đã thiếu hụt 1,36 triệu tấn so với khối lượng trong hợp đồng.

Do lượng than cung cấp thiếu và tồn kho ở mức thấp nên đến cuối tháng 3/2022, nhiều tổ máy nhiệt điện than trong hệ thống đã phải dừng và giảm phát.

Nóng chuyện thiếu điện, điện mặt trời: Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ đạo giải bài toán cấp bách

Nhu cầu tiêu thụ điện của miền Bắc hiện chiếm gần 50% toàn quốc và dự báo tăng trưởng cao hơn bình quân cả nước. Với tình hình thực tế của năm 2022, nguồn điện mới ở miền Bắc dự kiến đưa vào vận hành rất ít, các nguồn điện mới bổ sung ở miền Trung và miền Nam (chủ yếu là năng lượng tái tạo) trong vài năm gần đây cũng chỉ hỗ trợ được một phần cho phía Bắc do công suất truyền tải qua đường dây 500kV bị giới hạn kỹ thuật ở mức đảm bảo an toàn và ổn định hệ thống.

Hệ quả là, vào cuối tháng 3, toàn hệ thống điện quốc gia thiếu hụt tới hơn 3.000 MW nhiệt điện than do thiếu than cho sản xuất điện bởi nhiều tổ máy nhiệt điện than đã phải dừng và giảm phát.

Mặc dù các đơn vị cung cấp than là Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam và Tổng Công ty Đông Bắc đã có nhiều nỗ lực trong việc khắc phục khó khăn để khai thác than từ các mỏ trong nước và nhập khẩu than để pha trộn, nhưng thông tin từ 2 đơn vị này cho biết, tình hình cung cấp than còn tiếp tục có nhiều khó khăn trong thời gian tới. Như vậy, nguy cơ thiếu than dẫn đến thiếu điện từ tháng 4 trở đi là rất hiện hữu.

Nóng chuyện thiếu điện, điện mặt trời: Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ đạo giải bài toán cấp bách

Nóng chuyện thiếu điện, điện mặt trời: Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ đạo giải bài toán cấp bách

Trên thực tế, Chính phủ và Bộ Công Thương đã rất chủ động, kịp thời, sát sao dự báo, đánh giá đúng tình hình và dựa trên tham mưu, đề xuất của các Tập đoàn, các cơ quan chức năng đã ban hành kế hoạch, kịch bản và có văn bản chỉ đạo rất thường xuyên (tháng nào cũng có văn bản đôn đốc, trong những ngày gần đây thì hầu như tuần nào cũng có văn bản đôn đốc) về việc bảo đảm nguồn cung năng lượng, nhất là bảo đảm nguồn cung nhiên liệu sơ cấp là xăng dầu, khí đốt, than.

Bộ Công Thương với vai trò quản lý Ngành đã chỉ đạo sát sao việc cung cấp than cho sản xuất điện và thực hiện đầy đủ theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Ngay từ cuối năm 2021 và đầu năm 2022, Bộ Công Thương đã ban hành Kế hoạch, Kịch bản vận hành hệ thống điện và cung cấp nhiên liệu sơ cấp cho sản xuất điện năm 2022, trong đó đã xác định cụ thể trách nhiệm của Chủ đầu tư nhà máy nhiệt điện than, đơn vị cung cấp than.

Nóng chuyện thiếu điện, điện mặt trời: Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ đạo giải bài toán cấp bách

Đồng thời ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, đôn đốc các đơn vị liên quan trong việc đảm bảo cung cấp đủ nhiên liệu sơ cấp cho sản xuất điện (chỉ tính riêng từ khoảng tháng 9 năm 2021 đến nay, Bộ Công Thương đã ban hành trên 15 văn bản chỉ đạo về vấn đề này).

Rốt ráo hơn nữa trong việc tìm ra các giải pháp trước mắt cũng như căn cơ, lâu dài cho việc đảm bảo than cho phát điện, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên vừa chủ trì các cuộc họp quan trọng về nội dung này.

Tại buổi làm việc, đại diện các Tập đoàn đã báo cáo với Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên về việc có thể huy động bổ sung khoảng 3.700 MW để bù đắp vào sản lượng nhiệt điện than thiếu hụt.

Nóng chuyện thiếu điện, điện mặt trời: Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ đạo giải bài toán cấp bách

Như vậy, có thể khẳng định năm 2022 không thiếu điện để phục vụ sản xuất và sinh hoạt theo Kế hoạch huy động và vận hành hệ thống điện quốc gia đã được Bộ Công Thương phê duyệt.

Ghi nhận sự nỗ lực, cố gắng của các Tập đoàn trong việc đảm bảo cung cấp điện và cung cấp than cho sản xuất điện các tháng đầu năm 2022, song Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho rằng diễn biến mới của tình hình thế giới cũng như khu vực đang cho thấy các vấn đề tồn tại, khó khăn cần được giải quyết.

Theo đó, Bộ trưởng yêu cầu các tập đoàn thực hiện ngay các giải pháp nhằm huy động bổ sung sản lượng phát điện từ các nguồn bổ sung, cụ thể:

Thứ nhất, các đơn vị sản xuất than (TKV và Tổng công ty Đông Bắc, PVN) nâng cao năng lực sản xuất nhiên liệu sơ cấp trong nước; tăng cường ký kết các hợp đồng mua bán than, khí với các đối tác truyền thống và các đối tác mới.

Thứ hai, nâng cao trách nhiệm trong việc hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước để bảo đảm huy động tối đa các nguồn điện. Trung tâm điều độ Hệ thống điện quốc gia và các đơn vị truyển tải phải đặt vào trạng thái luôn sẵn sàng để thực hiện được các mục tiêu này.

Thứ ba, giải quyết ngay những vướng mắc trong Hợp đồng mua bán nhiên liệu sơ cấp, mua bán điện giữa các Bên.

Nóng chuyện thiếu điện, điện mặt trời: Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ đạo giải bài toán cấp bách

Bên cạnh đó, Bộ trưởng yêu cầu nghiêm túc thực hiện kế hoạch mà Bộ Công Thương đã ban hành. Các Tập đoàn, các đơn vị phải tự kiểm tra và các cơ quan chức năng của Bộ bao gồm Vụ Dầu khí và Than, Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo, Cục Điều tiết Điện lực, Thanh tra Bộ, Vụ Kế hoạch sẽ phải làm tốt việc thanh tra, kiểm tra theo chức năng, nhiệm vụ của mình để bảo đảm rằng kế hoạch đã ban hành ra thì phải được thực hiện nghiêm túc.

Nóng chuyện thiếu điện, điện mặt trời: Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ đạo giải bài toán cấp bách

Ngay trong những ngày đầu tháng 4, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diễn đã có buổi làm việc với các đại sứ các quốc gia có khả năng cung cấp than cho Việt Nam.

Chiều ngày 1/4, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên đã tiếp và làm việc với Đại sứ Úc tại Việt Nam Robyn Mudie về kế hoạch nhập khẩu than giúp Việt Nam giữ vững an ninh năng lượng và bảo vệ môi trường. Trong đó, Bộ trưởng đã đề nghị phía Australia cân đối sản lượng than trong nước để cung cấp cho phía Việt Nam.

Nóng chuyện thiếu điện, điện mặt trời: Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ đạo giải bài toán cấp bách

Bộ trưởng đề nghị Đại sứ hỗ trợ thúc đẩy để tổ chức ngay cuộc họp giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý hai Bên để sớm thống nhất các hợp đồng mua bán than, đưa các chuyến hàng than đá từ Úc về Việt Nam ngay trong tháng 4 này.

Bên cạnh việc cung cấp khối lượng than ổn định, chất lượng tốt, Bộ trưởng cũng lưu ý và đề nghị phía Úc xem xét, cung ứng than cho Việt Nam với giá hợp lý để có giá thành sản xuất điện ở mức phù hợp, đảm bảo mục tiêu đủ điện cho sản xuất và mục tiêu đảm bảo an sinh xã hội của Việt Nam.

Đại sứ Robyn Mudie cảm ơn Bộ Công Thương Việt Nam đã liên hệ với phía Úc khi cần nguồn cung cấp than, khẳng định phía Úc có đủ năng lực sản xuất, khai thác, chế biến, công nghệ, cơ sở hạ tầng để cung cấp than cho Việt Nam. Đại sứ cho biết sẽ ngay lập tức chuyển yêu cầu của Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên về nước và tổ chức ngay cuộc họp giữa cơ quan quản lý, các doanh nghiệp cung cấp, nhập khẩu than của hai nước như phía Việt Nam đề nghị.

Sáng ngày 2/4, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên đã làm việc với Ngài Mpetjane Kgaogelo Lekgoro- Đại sứ nước Cộng hòa Nam Phi tại Việt Nam.

Nóng chuyện thiếu điện, điện mặt trời: Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ đạo giải bài toán cấp bách

Trong buổi tiếp ngài Đại sứ, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên đề nghị Đại sứ Nam Phi hỗ trợ giới thiệu, kết nối các đối tác tiềm năng của Nam Phi trong lĩnh vực than, khoáng sản với các doanh nghiệp lớn của Việt Nam như Tập đoàn Công nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam, Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Tổng Công ty Đông Bắc… để đi đến ký kết hợp đồng, đưa các chuyến hàng than về Việt Nam ngay trong tháng 4, tháng 5/2022.

Ngay sau cuộc họp hôm nay, Đại sứ sẽ về nước công tác và sẽ trao đổi ngay với Bộ Tài nguyên và Khoáng sản Nam Phi về nội dung cung ứng than.

Nóng chuyện thiếu điện, điện mặt trời: Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ đạo giải bài toán cấp bách

Trong chiều 1/4, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên đã làm việc với Cục Điều tiết điện lực, Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo, Vụ pháp chế, Thanh tra Bộ về các vấn đề liên quan đến điện mặt trời áp mái.

Theo báo cáo của Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo, ngày 9/2/2021, Thủ tướng Chính phủ có Văn bản yêu cầu Bộ Công Thương, Ủy ban nhân dân (UBND) các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (UBND các tỉnh) và EVN rà soát các vấn đề liên quan đến phát triển điện mặt trời.

Tại Quyết định này, Bộ Công Thương dự kiến tổ chức các đoàn kiểm tra chia thành 2 đợt. Đợt một được thực hiện ngay tại thời điểm ngày 05/3/2021 và tiến hành kiểm tra đối với 10 tỉnh, thành phố có tổng công suất lắp đặt điện mặt trời mái nhà lớn.

Đợt kiểm tra thứ 2 dự kiến sẽ thực hiện vào thời điểm tháng 5 và tháng 6/2021. Tuy nhiên, do tình hình dịch bệnh Covid diễn biến phức tạp nên kế hoạch kiểm tra đợt 2 đã tạm dừng để thực hiện tinh thần chỉ đạo của Chính phủ về hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh trong bối cảnh dịch Covid-19.

Tuy nhiên, trong thời gian này, Bộ Công Thương tiếp tục có các văn bản đôn đốc các tỉnh kiểm tra tình hình phát triển điện mặt trời theo tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Sau khi nghe báo cáo từ Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo, ý kiến phát biểu của các đơn vị chuyên môn, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho rằng bối cảnh dịch diễn biến phức tạp, việc tạm dừng kiểm tra là lý do bất khả kháng.

Tuy nhiên, hiện tại, dịch Covid-19 đã cơ bản được kiểm soát, việc đi lại giữa các địa phương được nới lỏng, công tác kiểm tra, giám sát đợt 2 đã có thể thực hiện được.

Nóng chuyện thiếu điện, điện mặt trời: Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ đạo giải bài toán cấp bách

Sau cuộc họp chiều 01/4/2021, Bộ Công Thương đã thành lập 03 đoàn kiểm tra để tiếp tục thực hiện công việc rà soát, giám sát các vấn đề liên quan đến phát triển điện mặt trời mái nhà, với thành phần đoàn tham gia gồm Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo, Cục Điều tiết Điện lực, Thanh tra Bộ Công Thương, Vụ Pháp chế, Sở Công Thương địa phương và Điện lực các địa phương. Thời gian kiểm tra bắt đầu từ ngày 01/4 đến hết ngày 10/4/2022.

Cùng với đó, Bộ Công Thương cũng có văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khẩn trương rà soát về phát triển điện mặt trời, nhất là điện mặt trời mái nhà theo đúng thẩm quyền. Trên cơ sở kết quả kiểm tra của Bộ Công Thương, báo cáo của các tỉnh, thành, địa phương, Bộ Công Thương sẽ tổng hợp, đánh giá kết quả tích cực và những tồn tại trong quá trình xây dựng và thực hiện chính sách; trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan; đề xuất giải pháp thực hiện trong thời gian tới và báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Thực hiện: Nhóm phóng viên