Nội lực kinh tế và cơ hội bứt phá tăng trưởng từ Đại hội XIV

Với phương châm "Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển", Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng có trọng trách lịch sử xác lập những quyết sách mang tính "bệ phóng" để thực hiện thành công hai mục tiêu chiến lược 100 năm của đất nước.

Trong đó, mục tiêu tổng quát là: Giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; phát triển nhanh, bền vững đất nước; cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống nhân dân; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên mới của dân tộc; thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, là một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. Phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân cho giai đoạn 2026 - 2030 từ 10%/năm trở lên; GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD/năm.

Nền tảng kinh tế

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, TS. Nguyễn Quốc Việt, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách cho rằng, trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, khát vọng phát triển đất nước đã được đặt ra ở một tầm vóc mới, gắn với hai dấu mốc chiến lược là 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước vào năm 2045.

Theo ông, văn kiện thể hiện rõ mong muốn mở ra một kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, hướng tới mục tiêu xây dựng một xã hội dân giàu, nước mạnh, thịnh vượng, công bằng và văn minh. Trên tinh thần đó, việc đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, từ 10% trở lên bắt đầu từ năm 2026 được xem là một quyết tâm chính trị rất lớn.

"Tất nhiên, đây là một quyết tâm chính trị rất cao của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội. Tuy nhiên, quyết tâm đó không phải là mong muốn chủ quan mà có những cơ sở thực chất từ nền tảng phát triển của kinh tế Việt Nam trong thời gian qua", TS. Nguyễn Quốc Việt nhấn mạnh.

Phân tích bức tranh kinh tế vĩ mô, TS. Nguyễn Quốc Việt cho rằng, sau giai đoạn phục hồi hậu Covid-19, kinh tế Việt Nam đã được cộng đồng quốc tế đánh giá rất tích cực. Hiện nay, Việt Nam đã nằm trong nhóm 33 nền kinh tế lớn nhất thế giới và thuộc nhóm 15 quốc gia có độ mở và quy mô thương mại lớn trên toàn cầu.

Đặc biệt, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 đã cán mốc khoảng 930 tỷ USD, phản ánh vị thế ngày càng rõ nét của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. "Những con số này cho thấy quy mô kinh tế Việt Nam ngày càng mở rộng và vị thế của Việt Nam đang được định hình như một mắt xích quan trọng trong thương mại và đầu tư quốc tế", ông nói.

Theo TS. Nguyễn Quốc Việt, Việt Nam đang là một "thỏi nam châm" thu hút các dòng vốn và quỹ đầu tư quốc tế. Bên cạnh lượng vốn đăng ký mới, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện và vốn bổ sung đều ghi nhận mức tăng đáng kể trong thời gian gần đây. Xu hướng này phản ánh niềm tin ngày càng cao của nhà đầu tư vào môi trường kinh doanh và triển vọng tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam.

Nhiều nhà đầu tư nước ngoài cũng bày tỏ mong muốn tham gia sâu hơn vào thị trường nội địa thông qua các hoạt động mua bán và sáp nhập, qua đó mở rộng hiện diện dài hạn và gắn kết chặt chẽ hơn với nền kinh tế trong nước. "Điều đó cho thấy nội lực của nền kinh tế Việt Nam đã được củng cố đáng kể, nhất là trong bối cảnh hội nhập sâu rộng khi chúng ta đã ký kết 17 hiệp định thương mại tự do, bao gồm nhiều FTA thế hệ mới song phương và đa phương", TS. Nguyễn Quốc Việt phân tích.

Sức bật từ khu vực kinh tế tư nhân

Bên cạnh động lực từ hội nhập và kinh tế đối ngoại, TS. Nguyễn Quốc Việt đặc biệt nhấn mạnh vai trò ngày càng rõ nét của khu vực kinh tế tư nhân trong nước. Riêng trong năm 2025, nhiều doanh nghiệp và tập đoàn tư nhân lớn đã đăng ký các dự án đầu tư và vốn bổ sung với quy mô rất lớn, tập trung vào những lĩnh vực then chốt như công nghệ mới và hạ tầng chiến lược.

Những dự án này mang ý nghĩa lớn về quy mô vốn, đồng thời tạo nền tảng căn bản cho đổi mới công nghệ và tái cấu trúc mô hình phát triển của nền kinh tế trong giai đoạn mới.

Dẫn số liệu quan sát trong 5 năm gần đây, TS. Nguyễn Quốc Việt cho biết, tỷ trọng đóng góp từ thuế thu nhập doanh nghiệp của khu vực tư nhân đã tăng lên đáng kể so với giai đoạn trước Covid-19. Trong khi đó, tỷ trọng đóng góp của khu vực FDI chững lại và giảm nhẹ, dù tổng thu ngân sách nhà nước vẫn tăng mạnh.

"Điều này cho thấy khu vực doanh nghiệp tư nhân, bao gồm cả cá nhân và hộ kinh doanh đang đóng góp ngày càng lớn vào ngân sách nhà nước. Nội lực của khu vực kinh tế tư nhân đã phục hồi và từng bước đáp ứng được kỳ vọng trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng", vị chuyên gia nhấn mạnh.

Ngoài ra, ông cho rằng quá trình hoàn thiện hệ thống hạ tầng và các kết nối thiết yếu đang mở ra những động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế. Các động lực này đến từ cả kinh tế đối ngoại thông qua xuất nhập khẩu, đầu tư và từ thị trường trong nước với sự mở rộng nhu cầu, năng lực sản xuất.

Đáng chú ý, sự phục hồi mạnh mẽ của lĩnh vực du lịch với xu hướng nâng cao chất lượng và giá trị tiêu dùng trong giai đoạn 2024 - 2025 đã đóng góp tích cực vào phục hồi tiêu dùng nội địa. Du khách ở lại lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn và chuyển sang phân khúc tiêu dùng chất lượng cao. Đây là yếu tố quan trọng giúp thúc đẩy tăng trưởng trong nước.

Từ tổng hòa các yếu tố trên, TS. Nguyễn Quốc Việt khẳng định: "Mục tiêu tăng trưởng hai con số từ năm 2026 mà Đại hội XIV đặt ra là có cơ sở thực tiễn rõ ràng. Đây không chỉ là quyết tâm chính trị mà được xây dựng trên nền tảng nội lực, vị thế và động lực tăng trưởng đã hình thành của nền kinh tế Việt Nam".

Nâng cao chất lượng tăng trưởng

Theo TS. Nguyễn Quốc Việt, Đảng đã xác định đúng hướng đi khi đặt mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia hùng cường trên nền tảng tăng trưởng kinh tế cao đi cùng với nâng cao chất lượng tăng trưởng. Đây là cách tiếp cận cân bằng giữa khát vọng phát triển nhanh và yêu cầu phát triển bền vững trong bối cảnh nhiều bất định.

Ông khuyến nghị, trong quá trình theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao cần tránh tư duy chủ quan, duy ý chí và các bước đi nóng vội. Các chính sách thử nghiệm cũng như việc đặt hàng khu vực tư nhân tham gia các chiến lược, dự án trọng điểm cần được triển khai trên cơ sở tín hiệu thị trường, hài hòa lợi ích giữa khu vực nhà nước - tư nhân, đồng thời bám sát nhu cầu của người tiêu dùng.

"Muốn tăng trưởng nhanh và bền vững, mọi quyết sách cần dựa trên tính toán khoa học, thận trọng, có kiểm soát và đánh giá tác động cụ thể. Tránh những can thiệp thô bạo vào quá trình vận hành của nền kinh tế, bởi điều đó có thể làm gia tăng rủi ro và cản trở mục tiêu tăng trưởng dài hạn", TS. Nguyễn Quốc Việt nhấn mạnh và cho rằng Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục điều hành quyết liệt nhưng đồng thời tăng cường tương tác, lắng nghe cộng đồng doanh nghiệp, người dân và giới nghiên cứu.

Việc hoàn thiện hành lang pháp lý, tinh gọn thủ tục, nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình sẽ giúp cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp tự tin hơn trong quá trình thực thi chính sách, qua đó tạo môi trường thuận lợi cho tăng trưởng nhanh và bền vững theo đúng lộ trình an toàn.

Giai đoạn 2021 - 2025, mặc dù khó khăn, thách thức nhiều hơn thuận lợi nhưng nền kinh tế Việt Nam vẫn giữ vững ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm cân đối lớn của nền kinh tế, duy trì tăng trưởng thuộc nhóm cao trong khu vực. Năm 2025, tăng trưởng GDP đạt 8,02% (năm 2024, GDP là 7,09%), kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa cán mốc 930,05 tỷ USD, tăng trưởng 18,2% so với năm 2024 - xác lập kỷ lục cao nhất từ trước tới nay. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện cả năm 2025 đạt 27,62 tỷ USD, tăng 9% so với cùng kỳ, xác lập mức cao nhất giai đoạn 2021-2025.