Những nghệ nhân cuối cùng giữa Thủ đô nặng lòng “giữ hồn cốt” đồ chơi trung thu truyền thống

Những món đồ chơi trung thu truyền thống đang dần mai một, không còn sự hấp dẫn giữa bạt ngàn đồ chơi hiện đại, ngoại nhập với đủ sắc màu, kiểu dáng.
Trung thu 2016: Nét đẹp từ những món đồ chơi truyền thống Đồ chơi Trung thu truyền thống chiếm lĩnh thị trường

Dẫu vậy, trong con ngõ nhỏ nơi phố cổ tấp nập vẫn có những nghệ nhân ngày đêm miệt mài làm ra những chiếc mặt nạ giấy bồi với mong muốn “giữ lửa” cho đồ chơi truyền thống để trẻ em có một tuổi thơ đúng nghĩa.

Nặng lòng với đồ chơi truyền thống

Trung thu trong kí ức của nhiều thế hệ là cả xóm cùng nhau phá cỗ dịp trăng rằm tháng 8, là những món đồ chơi như chiếc đèn ông sao, cây đèn cù, đèn lồng tự chế từ lon, vỏ hộp… Những món đồ tuy giản dị, mộc mạc nhưng lại là kí ức tuổi thơ của biết bao thế hệ.

Trước tốc độ phát triển nhanh chóng của thời đại, cuộc sống xô bồ, hối hả, con người được tiếp cận với nhiều thứ mới mẻ, hiện đại, khiến những món quà thân thuộc đó dần bị lãng quên, tuổi thơ của những đứa trẻ ngày nay gắn liền với công nghệ, với những món đồ công nghiệp hóa.

Mặc cho những thăng trầm của thị trường đồ chơi truyền thống, vợ chồng nghệ nhân ông Nguyễn Văn Hòa và bà Đặng Hương Lan – những nghệ nhân cuối cùng ở khu phố cổ, vẫn duy trì sản xuất, tiếp nối nghề gia truyền làm mặt nạ giấy bồi do cha ông để lại.

Những nghệ nhân cuối cùng giữa Thủ đô nặng lòng “giữ hồn cốt” đồ chơi trung thu truyền thống

Trong căn nhà nhỏ, nằm sâu ở phía cuối hành lang tại ngõ 73 phố Hàng Than (quận Ba Đình, Hà Nội) vừa là nơi sinh sống vừa là nơi ông Hòa bà Lan ngày ngày cặm cụi xé giấy, nặn khuôn tạo ra những chiếc mặt nạ cổ truyền, gìn giữ “món” nghề gia truyền đã có thâm niên được hơn 40 năm.

Chia sẻ với chúng tôi, bà Lan cho hay, trước sự “lên ngôi” của đồ chơi ngoại nhập, đồ chơi công nghệ, vợ chồng bà vẫn không nản chí, không từ bỏ hành trình đem đồ chơi truyền thống đến gần hơn với thế hệ con cháu.

Những nghệ nhân cuối cùng giữa Thủ đô nặng lòng “giữ hồn cốt” đồ chơi trung thu truyền thống

Nói về các công đoạn làm mặt nạ giấy bồi, nữ nghệ nhân chia sẻ: “Đầu tiên phải chuẩn bị đầy đủ những nguyên liệu đó là giấy và bột, đem bột nấu cùng nước lã, phải quấy kĩ, không được để vón cục, nấu tới khi ngả màu vàng, có độ nhuyễn và kết dính thì cho ra thành phẩm là hồ. Khi đã đủ dụng cụ, bắt đầu bồi mặt nạ vào khuôn, giấy bồi phải xé nhỏ, tỉ mỉ miết từng lớp, cứ một lớp giấy là một lớp keo, như vậy mặt nạ mới giữ được độ cứng cáp. Sau đó, gấp mép, cẩn thận lấy ra mang đi phơi khô tự nhiên, tùy thuộc vào thời tiết sẽ khô nhanh hay chậm, thường tôi sẽ phơi khoảng 5-6 tiếng. Cuối cùng thì pha màu, lấy bút vẽ để vẽ, sơn các chi tiết, sơn lớp nào lại phơi khô lớp đó như vậy mới không bị nhòe khi sơn chồng các lớp với nhau”.

Những nghệ nhân cuối cùng giữa Thủ đô nặng lòng “giữ hồn cốt” đồ chơi trung thu truyền thống

Không được đào tạo qua bất cứ trường lớp mỹ thuật nào nhưng thời gian gắn bó với nghề đã tôi luyện ông Hòa, bà Lan trở thành những người họa sĩ thực thụ, mang những nét vẽ độc đáo, có hồn lên từng chiếc mặt nạ có hình hài giống Chí Phèo, Thị Nở, chú Tễu, con trâu, con lợn…

Dẫu cho làm thủ công tốn nhiều thời gian, công sức, mỗi ngày chỉ có thể hoàn thiện khoảng 10 chiếc mặt nạ, nhưng những nghệ nhân ấy vẫn cẩn thận, chỉn chu bởi mong muốn sản phẩm đến tay khách hàng không phải những món đồ chơi vô tri, những món đồ bình thường mà nó là “hồn cốt”, là cái tâm, là nỗi lòng của những người thợ tâm huyết với nghề.

Gắn bó với những chiếc mặt nạ giấy bồi hơn nửa đời người, những nghệ nhân như ông Hòa bà Lan đều có nỗi lo, trăn trở không chỉ đồ chơi truyền thống mai một mà sẽ chẳng còn nhiều thế hệ con cháu có đam mê với nghề, sẵn sàng gìn giữ, phát huy những tinh hoa ông cha để lại.

“Để giữ và tồn tại lâu với nghề, người thợ cần phải đặt tâm của mình vào công việc. Ngoài yếu tố chính đó, còn cần phải rèn rũa sự tỉ mỉ, chỉn chu, cẩn thận và tính kiên nhẫn mới sống với nghề lâu dài. Chúng tôi coi công việc này là đam mê, là cái duyên, cái nghiệp của mình nên đặt hết tâm huyết vào làm” bà Lan nói.

Niềm vui trước sự “hồi sinh”

Những năm gần đây, đồ chơi truyền thống dần tìm lại vị thế trong thị trường, vào mỗi dịp như ngày Quốc tế thiếu nhi, Tết Trung thu những cửa hàng trên các con phố như Lương Văn Can, Hàng Mã, Hàng Lược bày bán nhiều mặt hàng đồ chơi truyền thống với số lượng lớn.

Những nghệ nhân cuối cùng giữa Thủ đô nặng lòng “giữ hồn cốt” đồ chơi trung thu truyền thống

Nhận thấy tâm lí khách hàng thay đổi, khách hàng ưu tiên tìm mua những sản phẩm đồ chơi truyền thống, thủ công với nguyên liệu tự nhiên, an toàn cho trẻ nhỏ, đối với đôi vợ chồng nghệ nhân phố cổ, điều này là nguồn động lực lớn, là niềm vui tuổi xế chiều để họ quyết tâm giữ nghề.

“Tất cả công đoạn làm mặt nạ của gia đình tôi đều được làm thủ công bằng tay nên nguyên liệu phải lựa chọn kĩ để khi làm không ảnh hưởng đến sức khỏe. Như bột để làm hồ được làm từ củ sắn, giấy để bồi mặt nạ thì tôi đều tận dụng từ những quyển sách, quyển vở của các cháu trong nhà để làm, vừa không độc hại, vừa tiết kiệm được chi phí” - ông Hòa chia sẻ.

Sau hai năm ảnh hưởng dịch bệnh, thị trường mặt nạ giấy khởi sắc trở lại cũng là lúc “hàng nhái” xuất hiện ngày càng nhiều, nhiều người sản xuất sẵn sàng dùng nguyên liệu kém chất lượng, nhái thương hiệu để “kiếm lời”. Mặc cho giá thành rẻ, lợi nhuận cao, ông Hòa vẫn cần cù, miệt mài làm từng công đoạn, lựa chọn những nguyên liệu tốt nhất để tạo nên sản phẩm “Chúng tôi làm vì đam mê, còn sức đến lúc nào thì còn giữ nghề đến lúc đó, chúng tôi quan trọng chất lượng hơn số lượng và lợi nhuận” - ông Hòa tâm sự.

Những nghệ nhân cuối cùng giữa Thủ đô nặng lòng “giữ hồn cốt” đồ chơi trung thu truyền thống

Thời gian gần đây, các mặt hàng, nguyên liệu trên thị trường tăng giá chóng mặt, dù làm thủ công, tỉ mỉ, cầu kì từng công đoạn nhưng gia đình ông Hòa vẫn giữ nguyên giá bán, mỗi chiếc mặt nạ chỉ dao động từ 35.000 đồng đến 150.000 đồng/chiếc, để ai cũng có thể mua hàng, đồ chơi truyền thống đến gần hơn với tuổi thơ của những đứa trẻ ngày nay.

Giữa những khó khăn, áp lực cạnh tranh, ở cái tuổi xế chiều thay vì nghỉ ngơi, vợ chồng nghệ nhân vẫn miệt mài, cặm cụi giữ nghề, hạnh phúc vẫn hiện rõ trong ánh mắt của đôi vợ chồng làm mặt nạ giấy bồi cuối cùng ở Thủ đô. Họ hài lòng với công việc của mình, lấy công làm lãi để duy trì cuộc sống, công việc và thói quen hàng ngày. Niềm hạnh phúc tưởng chừng khó giải thích ấy thực ra vô cùng giản dị.

Những nghệ nhân cuối cùng giữa Thủ đô nặng lòng “giữ hồn cốt” đồ chơi trung thu truyền thống

Đồ chơi truyền thống mang dáng dấp, tâm hồn con người Việt Nam qua bao thế hệ. Mỗi món đồ chơi được làm ra chứa đựng biết bao sự kết tinh mồ hôi, công sức, có cả tình yêu, lòng nhiệt huyết, những lo lắng, trăn trở của người đang miệt mài gìn giữ chúng. Dù cuộc sống luôn thay đổi nhưng những chiếc mặt nạ giấy bồi, những món đồ chơi truyền thống vẫn sẽ còn sống mãi bởi có những đôi bàn tay khéo léo của những con người đã dành cả đời nặng lòng “giữ lửa”.

Trà My
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Trực tiếp khai mạc lễ hội Đền Trần Thái Bình 2024

Trực tiếp khai mạc lễ hội Đền Trần Thái Bình 2024

Tối nay, vào lúc 20 giờ 10 phút, ngày 22/2, tức ngày 13 tháng Giêng năm Giáp Thìn, lễ hội Đền Trần Thái Bình năm 2024 chính thức được khai mạc.
Lễ hội đua thuyền Tịnh Long tại Quảng Ngãi là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Lễ hội đua thuyền Tịnh Long tại Quảng Ngãi là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Lễ hội đua thuyền truyền thống xã Tịnh Long (TP. Quảng Ngãi) chính thức được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Điện Biên: Độc đáo nghi lễ cưới của người Dao đỏ Huổi Sâu

Điện Biên: Độc đáo nghi lễ cưới của người Dao đỏ Huổi Sâu

Người Dao đỏ ở Điện Biên vẫn giữ được nhiều nét văn hóa, phong tục truyền thống của dân tộc mình, trong đó có nghi lễ cưới ở Huổi Sâu.
Hà Nội: Cả làng mang sào tre xin lửa lấy may giữa đêm khuya

Hà Nội: Cả làng mang sào tre xin lửa lấy may giữa đêm khuya

Tối 21/2 (12 tháng Giêng Âm lịch), hàng ngàn người dân làng Văn Nội (TP. Hà Nội) tham dự lễ hội lấy lửa thiêng tại khu mộ tướng quân Chu Bá về nhà để lấy may.
Đến hẹn lại về hội Lim

Đến hẹn lại về hội Lim

Hàng năm, vào ngày 13 tháng Giêng, Bắc Ninh lại hân hoan tổ chức Lễ hội Lim. Năm nay, lễ hội diễn ra trong 2 ngày 21 và 22/2/2024, tức ngày 12, 13 tháng Giêng.

Tin cùng chuyên mục

Sẵn sàng cho lễ hội Tản Viên Sơn Thánh và khai mạc mùa du lịch Ba Vì

Sẵn sàng cho lễ hội Tản Viên Sơn Thánh và khai mạc mùa du lịch Ba Vì

Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh năm nay sẽ khai hội từ ngày 14 tháng Giêng (tức ngày 23/2), tại Di tích lịch sử-văn hóa quốc gia đền Hạ, xã Minh Quang, huyện Ba Vì.
Ý nghĩa việc cúng Rằm tháng Giêng và văn khấn đầy đủ, chính xác nhất

Ý nghĩa việc cúng Rằm tháng Giêng và văn khấn đầy đủ, chính xác nhất

Dân gian có câu "Cúng cả năm không bằng ngày Rằm tháng Giêng" để nhấn mạnh sự quan trọng của ngày lễ này.
Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch triển khai tuyên truyền kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ

Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch triển khai tuyên truyền kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ

Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch ban hành kế hoạch triển khai tổ chức chuỗi các hoạt động tuyên truyền kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ.
Quảng Ninh: Lễ hội mở cửa biển xã Thanh Lân sẽ chính thức được phục dựng, tổ chức

Quảng Ninh: Lễ hội mở cửa biển xã Thanh Lân sẽ chính thức được phục dựng, tổ chức

Ngày 24/2 tới đây, tại xã Thanh Lân, huyện Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh, Lễ hội mở cửa biển lần đầu tiên sẽ chính thức được phục dựng, tổ chức.
Lễ hội Đền Trần Thái Bình 2024: Tái hiện Hào khí Đông A bằng công nghệ 3D Mapping đỉnh cao

Lễ hội Đền Trần Thái Bình 2024: Tái hiện Hào khí Đông A bằng công nghệ 3D Mapping đỉnh cao

Ngày 22/2 tức ngày 13 tháng Giêng năm Giáp Thìn, lễ hội Đền Trần Thái Bình năm 2024 tiếp tục được tổ chức với nhiều nội dung đặc sắc.
Đặc sắc lễ hội Chọi trâu truyền thống Hải Lựu

Đặc sắc lễ hội Chọi trâu truyền thống Hải Lựu

Hàng năm cứ sau rằm tháng Giêng âm lịch, người dân Hải Lựu lại rộn ràng tổ chức lễ hội Chọi trâu truyền thống cầu cho mưa thuận gió hòa, vụ mùa bội thu…
Từ tình yêu thiên nhiên đến hành trình truyền cảm hứng sống đẹp của tiktoker Quế Nghịch

Từ tình yêu thiên nhiên đến hành trình truyền cảm hứng sống đẹp của tiktoker Quế Nghịch

Từ tình yêu thiên nhiên, tiktoker Quế Nghịch TV đã cứu và đem lại cuộc sống mới cho nhiều loài động vật, từ đó lan tỏa và truyền đi cảm hứng sống đẹp...
Thừa Thiên Huế: Người dân nô nức xem hội vật làng Sình đầu xuân

Thừa Thiên Huế: Người dân nô nức xem hội vật làng Sình đầu xuân

Ngày 19/2, (mồng 10 tháng Giêng), tại làng Lại Ân, xã Phú Mậu, TP. Huế, Thừa Thiên Huế diễn ra lễ hội làng Sình, thu hút đông đảo người dân tham dự.
Thăng Long tứ trấn - điểm đến đầu xuân của người Tràng An

Thăng Long tứ trấn - điểm đến đầu xuân của người Tràng An

Mỗi khi Tết đến xuân sang, người Hà Nội giữ thói quen đi lễ đầu năm tại Thăng Long tứ trấn, cầu mong những điều tốt đẹp, thịnh vượng cho gia đình và đất nước.
Vàng mua ngày vía Thần Tài có nên bán không?

Vàng mua ngày vía Thần Tài có nên bán không?

Vào ngày vía Thần Tài, nhiều người mua vàng cầu may mắn tài lộc sung túc cho năm. Tuy nhiên, nhiều người băn khoăn vàng mua vào ngày này có bán được không?
Thái Bình: Về lễ hội chùa Phượng Vũ xem kiệu "bay" qua sông, quay dưới giếng

Thái Bình: Về lễ hội chùa Phượng Vũ xem kiệu "bay" qua sông, quay dưới giếng

Hàng chục trai tráng dầm mình dưới nước để khiêng, rước kiệu tại lễ hội chùa Phượng Vũ (Thái Bình), mùng 9 Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024.
Lễ hội Chèo tàu Tổng Gối, nét đẹp văn hóa truyền thống diễn ra vào dịp Rằm tháng Giêng

Lễ hội Chèo tàu Tổng Gối, nét đẹp văn hóa truyền thống diễn ra vào dịp Rằm tháng Giêng

Lễ hội truyền thống Chèo tàu Tổng Gối năm 2024 sẽ diễn ra từ ngày 23-24/2 (tức ngày 14-15 tháng Giêng) tại xã Tân Hội, huyện Đan Phượng.
Người dân ùn ùn tới Đền Bà Chúa Kho “vay vốn làm ăn” dịp đầu năm

Người dân ùn ùn tới Đền Bà Chúa Kho “vay vốn làm ăn” dịp đầu năm

Ông Nguyễn Văn Trang, Phó Trưởng Ban Quản lý di tích Đền Bà Chúa Kho (Bắc Ninh) cho biết, đầu năm mọi người đến để xin lộc Bà, còn cuối năm đến để tạ lễ.
Dịp Tết, chùa Ba Vàng quản lý, thu gom tiền công đức ra sao?

Dịp Tết, chùa Ba Vàng quản lý, thu gom tiền công đức ra sao?

Đoàn Giám sát của Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Quảng Ninh vừa có kết luận về công tác quản lý, tổ chức lễ hội dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn tại chùa Ba Vàng.
Chuyên gia văn hóa: Nên hiểu đúng về ngày vía Thần Tài, đừng quá "cuồng tín"

Chuyên gia văn hóa: Nên hiểu đúng về ngày vía Thần Tài, đừng quá "cuồng tín"

Theo chuyên gia văn hóa, ngày vía thần Tài thực chất không phải truyền thống của Việt Nam, không hề có quan niệm bắt buộc phải mua vàng vào ngày này.
Hà Nội: Xem những người nấu xôi Phú Thượng trổ tài

Hà Nội: Xem những người nấu xôi Phú Thượng trổ tài

Ngày mùng 8 tháng Giêng Âm lịch hằng năm, người dân làng Phú Gia (phường Phú Thượng, Tây Hồ, Hà Nội) lại nô nức tham gia lễ hội xôi tôn vinh nghề truyền thống.
Độc đáo Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường tỉnh Hòa Bình năm 2024

Độc đáo Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường tỉnh Hòa Bình năm 2024

Ngày 17/2, UBND huyện Tân Lạc (Hòa Bình) đã tổ chức khai mạc Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường tỉnh Hòa Bình năm 2024 với nhiều hoạt động ý nghĩa, đặc sắc.
Khám phá “Sắc thái văn hóa Hội An” trong lòng Hà Nội

Khám phá “Sắc thái văn hóa Hội An” trong lòng Hà Nội

Công chúng Thủ đô được khám phá và trải nghiệm Tết truyền thống và “Sắc thái văn hoá Hội An” tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam thành phố Hà Nội.
Mùng 7 Tết, du khách vẫn nườm nượp lễ Phủ Tây Hồ

Mùng 7 Tết, du khách vẫn nườm nượp lễ Phủ Tây Hồ

Chiều ngày 16/2 (tức mùng 7 Tết Nguyên đán), vẫn rất đông người tới Phủ Tây Hồ (quận Tây Hồ, Hà Nội) để cầu may mắn, tài lộc, công danh...
Tăng cường đảm bảo mùa lễ hội an toàn, văn minh, lành mạnh

Tăng cường đảm bảo mùa lễ hội an toàn, văn minh, lành mạnh

Năm 2024, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch yêu cầu các lễ hội cần được tổ chức trang trọng, thiết thực; phù hợp với quy mô, nội dung của lễ hội.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động