Những nghệ nhân cuối cùng giữa Thủ đô nặng lòng “giữ hồn cốt” đồ chơi trung thu truyền thống

Những món đồ chơi trung thu truyền thống đang dần mai một, không còn sự hấp dẫn giữa bạt ngàn đồ chơi hiện đại, ngoại nhập với đủ sắc màu, kiểu dáng.
Trung thu 2016: Nét đẹp từ những món đồ chơi truyền thống Đồ chơi Trung thu truyền thống chiếm lĩnh thị trường

Dẫu vậy, trong con ngõ nhỏ nơi phố cổ tấp nập vẫn có những nghệ nhân ngày đêm miệt mài làm ra những chiếc mặt nạ giấy bồi với mong muốn “giữ lửa” cho đồ chơi truyền thống để trẻ em có một tuổi thơ đúng nghĩa.

Nặng lòng với đồ chơi truyền thống

Trung thu trong kí ức của nhiều thế hệ là cả xóm cùng nhau phá cỗ dịp trăng rằm tháng 8, là những món đồ chơi như chiếc đèn ông sao, cây đèn cù, đèn lồng tự chế từ lon, vỏ hộp… Những món đồ tuy giản dị, mộc mạc nhưng lại là kí ức tuổi thơ của biết bao thế hệ.

Trước tốc độ phát triển nhanh chóng của thời đại, cuộc sống xô bồ, hối hả, con người được tiếp cận với nhiều thứ mới mẻ, hiện đại, khiến những món quà thân thuộc đó dần bị lãng quên, tuổi thơ của những đứa trẻ ngày nay gắn liền với công nghệ, với những món đồ công nghiệp hóa.

Mặc cho những thăng trầm của thị trường đồ chơi truyền thống, vợ chồng nghệ nhân ông Nguyễn Văn Hòa và bà Đặng Hương Lan – những nghệ nhân cuối cùng ở khu phố cổ, vẫn duy trì sản xuất, tiếp nối nghề gia truyền làm mặt nạ giấy bồi do cha ông để lại.

Những nghệ nhân cuối cùng giữa Thủ đô nặng lòng “giữ hồn cốt” đồ chơi trung thu truyền thống

Trong căn nhà nhỏ, nằm sâu ở phía cuối hành lang tại ngõ 73 phố Hàng Than (quận Ba Đình, Hà Nội) vừa là nơi sinh sống vừa là nơi ông Hòa bà Lan ngày ngày cặm cụi xé giấy, nặn khuôn tạo ra những chiếc mặt nạ cổ truyền, gìn giữ “món” nghề gia truyền đã có thâm niên được hơn 40 năm.

Chia sẻ với chúng tôi, bà Lan cho hay, trước sự “lên ngôi” của đồ chơi ngoại nhập, đồ chơi công nghệ, vợ chồng bà vẫn không nản chí, không từ bỏ hành trình đem đồ chơi truyền thống đến gần hơn với thế hệ con cháu.

Những nghệ nhân cuối cùng giữa Thủ đô nặng lòng “giữ hồn cốt” đồ chơi trung thu truyền thống

Nói về các công đoạn làm mặt nạ giấy bồi, nữ nghệ nhân chia sẻ: “Đầu tiên phải chuẩn bị đầy đủ những nguyên liệu đó là giấy và bột, đem bột nấu cùng nước lã, phải quấy kĩ, không được để vón cục, nấu tới khi ngả màu vàng, có độ nhuyễn và kết dính thì cho ra thành phẩm là hồ. Khi đã đủ dụng cụ, bắt đầu bồi mặt nạ vào khuôn, giấy bồi phải xé nhỏ, tỉ mỉ miết từng lớp, cứ một lớp giấy là một lớp keo, như vậy mặt nạ mới giữ được độ cứng cáp. Sau đó, gấp mép, cẩn thận lấy ra mang đi phơi khô tự nhiên, tùy thuộc vào thời tiết sẽ khô nhanh hay chậm, thường tôi sẽ phơi khoảng 5-6 tiếng. Cuối cùng thì pha màu, lấy bút vẽ để vẽ, sơn các chi tiết, sơn lớp nào lại phơi khô lớp đó như vậy mới không bị nhòe khi sơn chồng các lớp với nhau”.

Những nghệ nhân cuối cùng giữa Thủ đô nặng lòng “giữ hồn cốt” đồ chơi trung thu truyền thống

Không được đào tạo qua bất cứ trường lớp mỹ thuật nào nhưng thời gian gắn bó với nghề đã tôi luyện ông Hòa, bà Lan trở thành những người họa sĩ thực thụ, mang những nét vẽ độc đáo, có hồn lên từng chiếc mặt nạ có hình hài giống Chí Phèo, Thị Nở, chú Tễu, con trâu, con lợn…

Dẫu cho làm thủ công tốn nhiều thời gian, công sức, mỗi ngày chỉ có thể hoàn thiện khoảng 10 chiếc mặt nạ, nhưng những nghệ nhân ấy vẫn cẩn thận, chỉn chu bởi mong muốn sản phẩm đến tay khách hàng không phải những món đồ chơi vô tri, những món đồ bình thường mà nó là “hồn cốt”, là cái tâm, là nỗi lòng của những người thợ tâm huyết với nghề.

Gắn bó với những chiếc mặt nạ giấy bồi hơn nửa đời người, những nghệ nhân như ông Hòa bà Lan đều có nỗi lo, trăn trở không chỉ đồ chơi truyền thống mai một mà sẽ chẳng còn nhiều thế hệ con cháu có đam mê với nghề, sẵn sàng gìn giữ, phát huy những tinh hoa ông cha để lại.

“Để giữ và tồn tại lâu với nghề, người thợ cần phải đặt tâm của mình vào công việc. Ngoài yếu tố chính đó, còn cần phải rèn rũa sự tỉ mỉ, chỉn chu, cẩn thận và tính kiên nhẫn mới sống với nghề lâu dài. Chúng tôi coi công việc này là đam mê, là cái duyên, cái nghiệp của mình nên đặt hết tâm huyết vào làm” bà Lan nói.

Niềm vui trước sự “hồi sinh”

Những năm gần đây, đồ chơi truyền thống dần tìm lại vị thế trong thị trường, vào mỗi dịp như ngày Quốc tế thiếu nhi, Tết Trung thu những cửa hàng trên các con phố như Lương Văn Can, Hàng Mã, Hàng Lược bày bán nhiều mặt hàng đồ chơi truyền thống với số lượng lớn.

Những nghệ nhân cuối cùng giữa Thủ đô nặng lòng “giữ hồn cốt” đồ chơi trung thu truyền thống

Nhận thấy tâm lí khách hàng thay đổi, khách hàng ưu tiên tìm mua những sản phẩm đồ chơi truyền thống, thủ công với nguyên liệu tự nhiên, an toàn cho trẻ nhỏ, đối với đôi vợ chồng nghệ nhân phố cổ, điều này là nguồn động lực lớn, là niềm vui tuổi xế chiều để họ quyết tâm giữ nghề.

“Tất cả công đoạn làm mặt nạ của gia đình tôi đều được làm thủ công bằng tay nên nguyên liệu phải lựa chọn kĩ để khi làm không ảnh hưởng đến sức khỏe. Như bột để làm hồ được làm từ củ sắn, giấy để bồi mặt nạ thì tôi đều tận dụng từ những quyển sách, quyển vở của các cháu trong nhà để làm, vừa không độc hại, vừa tiết kiệm được chi phí” - ông Hòa chia sẻ.

Sau hai năm ảnh hưởng dịch bệnh, thị trường mặt nạ giấy khởi sắc trở lại cũng là lúc “hàng nhái” xuất hiện ngày càng nhiều, nhiều người sản xuất sẵn sàng dùng nguyên liệu kém chất lượng, nhái thương hiệu để “kiếm lời”. Mặc cho giá thành rẻ, lợi nhuận cao, ông Hòa vẫn cần cù, miệt mài làm từng công đoạn, lựa chọn những nguyên liệu tốt nhất để tạo nên sản phẩm “Chúng tôi làm vì đam mê, còn sức đến lúc nào thì còn giữ nghề đến lúc đó, chúng tôi quan trọng chất lượng hơn số lượng và lợi nhuận” - ông Hòa tâm sự.

Những nghệ nhân cuối cùng giữa Thủ đô nặng lòng “giữ hồn cốt” đồ chơi trung thu truyền thống

Thời gian gần đây, các mặt hàng, nguyên liệu trên thị trường tăng giá chóng mặt, dù làm thủ công, tỉ mỉ, cầu kì từng công đoạn nhưng gia đình ông Hòa vẫn giữ nguyên giá bán, mỗi chiếc mặt nạ chỉ dao động từ 35.000 đồng đến 150.000 đồng/chiếc, để ai cũng có thể mua hàng, đồ chơi truyền thống đến gần hơn với tuổi thơ của những đứa trẻ ngày nay.

Giữa những khó khăn, áp lực cạnh tranh, ở cái tuổi xế chiều thay vì nghỉ ngơi, vợ chồng nghệ nhân vẫn miệt mài, cặm cụi giữ nghề, hạnh phúc vẫn hiện rõ trong ánh mắt của đôi vợ chồng làm mặt nạ giấy bồi cuối cùng ở Thủ đô. Họ hài lòng với công việc của mình, lấy công làm lãi để duy trì cuộc sống, công việc và thói quen hàng ngày. Niềm hạnh phúc tưởng chừng khó giải thích ấy thực ra vô cùng giản dị.

Những nghệ nhân cuối cùng giữa Thủ đô nặng lòng “giữ hồn cốt” đồ chơi trung thu truyền thống

Đồ chơi truyền thống mang dáng dấp, tâm hồn con người Việt Nam qua bao thế hệ. Mỗi món đồ chơi được làm ra chứa đựng biết bao sự kết tinh mồ hôi, công sức, có cả tình yêu, lòng nhiệt huyết, những lo lắng, trăn trở của người đang miệt mài gìn giữ chúng. Dù cuộc sống luôn thay đổi nhưng những chiếc mặt nạ giấy bồi, những món đồ chơi truyền thống vẫn sẽ còn sống mãi bởi có những đôi bàn tay khéo léo của những con người đã dành cả đời nặng lòng “giữ lửa”.

Trà My
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Thanh Hóa: Đầu tư 256 tỷ đồng xây hạ tầng kỹ thuật và tượng đài Bà Triệu

Thanh Hóa: Đầu tư 256 tỷ đồng xây hạ tầng kỹ thuật và tượng đài Bà Triệu

Từ nhiều nguồn huy động và một phần ngân sách khoảng 256 tỷ đồng, Tập đoàn Sun Group tài trợ 150 tỷ. Thanh Hoá sẽ đầu tư xây dựng khu tượng đài Bà Triệu.
Tỉnh Quảng Ninh đánh giá toàn diện về Quần thể di tích Thương cảng Vân Đồn

Tỉnh Quảng Ninh đánh giá toàn diện về Quần thể di tích Thương cảng Vân Đồn

Ngày 24/9/2022, tỉnh Quảng Ninh đã tổ chức Hội thảo khoa học “Nhận diện giá trị, bảo tồn và phát huy Quần thể di tích Thương cảng Vân Đồn”.
Hà Nội mùa thu – gói chút tình trong hương cốm thơm nồng

Hà Nội mùa thu – gói chút tình trong hương cốm thơm nồng

Mỗi độ thu về, trên các con phố của thủ đô, đâu đâu cũng ngào ngạt, thơm nồng hương Cốm hòa quyện dưới trời thu xanh mát, tạo nên những "nhớ thương"...
Triển lãm ảnh “Di sản nghệ thuật Xòe Thái Việt Nam”

Triển lãm ảnh “Di sản nghệ thuật Xòe Thái Việt Nam”

Ngày 23/9, tại thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái đã khai mạc Triển lãm “Di sản nghệ thuật Xòe Thái Việt Nam” và “Ảnh đẹp du lịch 8 tỉnh Tây Bắc” mở rộng năm 2022.
Ngày Việt Nam ở nước ngoài năm 2022: Quảng bá hình ảnh quốc gia ra thế giới

Ngày Việt Nam ở nước ngoài năm 2022: Quảng bá hình ảnh quốc gia ra thế giới

Ngày Việt Nam ở nước ngoài 2022 sẽ được tổ chức tại Áo, Ấn Độ và Hàn Quốc nhân dịp thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và các quốc gia này.

Tin cùng chuyên mục

Bất ngờ phát  hiện 11 đạo sắc phong cổ triều Nguyễn ở Yên Bái

Bất ngờ phát hiện 11 đạo sắc phong cổ triều Nguyễn ở Yên Bái

11 sắc phong cổ quý hiếm thuộc triều Nguyễn đã được phát hiện tại một nhà dân ở Yên Bình, Yên Bái.
Hội thảo về văn học thiếu nhi, thanh thiếu niên đương đại tại Việt Nam và châu Âu

Hội thảo về văn học thiếu nhi, thanh thiếu niên đương đại tại Việt Nam và châu Âu

Chiều tối ngày 16/9, tại Viện Goethe Hà Nội đã diễn ra hội thảo trao đổi về văn học thiếu nhi và thanh thiếu niên đương đại tại Việt Nam và châu Âu.
Già làng Tây Nguyên đưa Trường Sa lên…núi!

Già làng Tây Nguyên đưa Trường Sa lên…núi!

Già làng ở Tây Nguyên là “cầu nối” giữa cấp ủy, chính quyền với bà con buôn làng.Sau những chuyến ra Trường Sa, nhiều già làng trở về đã đưa biển lên… núi!
Ðộc đáo lễ hội đua thuyền trên quê hương Đại tướng

Ðộc đáo lễ hội đua thuyền trên quê hương Đại tướng

Huyện Lệ Thủy (Quảng Bình) tự hào là mảnh đất địa linh nhân kiệt, quê hương của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, cũng là cái nôi của đua thuyền trên sông Kiến Giang.
Ngỡ ngàng vẻ đẹp những “Báu vật hoàng cung Thăng Long”

Ngỡ ngàng vẻ đẹp những “Báu vật hoàng cung Thăng Long”

Từ ngày 8/9, hàng trăm cổ vật thuộc các triều đại phong kiến Việt Nam thuộc bộ sưu tập “Báu vật Hoàng cung Thăng Long” đang được giới thiệu tới du khách.
Bảo tồn và phát huy giá trị Di sản Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội

Bảo tồn và phát huy giá trị Di sản Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội

Sáng 8/9 đã diễn ra Hội thảo khoa học quốc tế “20 năm nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội”.
Sun World Ba Den Mountain tổ chức đêm hội trăng rằm với nhiều hoạt động hấp dẫn

Sun World Ba Den Mountain tổ chức đêm hội trăng rằm với nhiều hoạt động hấp dẫn

Diễn ra tại đỉnh Núi Bà Đen dịp Trung thu, trong ba ngày từ 9-11/9 (14-16/8 âm lịch), hội trăng rằm Vân Sơn do khu du lịch Sun World Ba Den Mountain tổ chức.
Hà Giang đón nhận Bằng ghi danh Di sản thực hành Then

Hà Giang đón nhận Bằng ghi danh Di sản thực hành Then

Hà Giang là 1 trong 11 địa phương của Việt Nam có Di sản thực hành Then thuộc Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Lễ kỷ niệm 50 năm Công ước Bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới

Lễ kỷ niệm 50 năm Công ước Bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới

Ngày 6/9, tại tỉnh Ninh Bình đã diễn ra Lễ kỷ niệm 50 năm Công ước Bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới.
Kỷ niệm 50 năm Công ước Bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới

Kỷ niệm 50 năm Công ước Bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới

Ngày mai (6/9), tại Ninh Bình sẽ diễn ra lễ kỷ niệm 50 năm Công ước Bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới (Công ước 1972).
Đấu chiêng, cách diễn tấu đặc sắc của dân tộc Cor

Đấu chiêng, cách diễn tấu đặc sắc của dân tộc Cor

Trong nghệ thuật biểu diễn cồng chiêng của dân tộc Cor đã sáng tạo ra cách diễn tấu đặc sắc - đấu chiêng với cách đánh như đấu võ, thể hiện tài năng người chơi.
Ca sĩ Khánh Thy lên tiếng xin lỗi vì sự cố trên sóng truyền hình trực tiếp

Ca sĩ Khánh Thy lên tiếng xin lỗi vì sự cố trên sóng truyền hình trực tiếp

Ca sĩ Khánh Thy gửi lời xin lỗi tất cả ekip và khán giả vì hát quên lời, chênh phô, nhiều lần nhìn vào ca từ chép trên tay gây cảm giác thiếu chuyên nghiệp.
Quảng Bình tổ chức hội bơi đua thuyền trên sông Kiến Giang dịp 2/9

Quảng Bình tổ chức hội bơi đua thuyền trên sông Kiến Giang dịp 2/9

Cứ vào dịp Quốc khánh 2/9 hàng năm, huyện Lệ Thủy lại náo nức tổ chức lễ hội bơi, đua thuyền truyền thống mừng Tết Ðộc lập trên sông Kiến Giang.
Nhà thờ giáo xứ Hưng Nghĩa: Tuyệt tác của kiến trúc

Nhà thờ giáo xứ Hưng Nghĩa: Tuyệt tác của kiến trúc

Khoác trên mình màu sắc cổ kính, cùng những nét hoa văn, tinh tế, tỉ mỉ, nhà thờ giáo xứ Hưng Nghĩa xứng đáng là một tuyệt tác của kiến trúc đậm chất Gothic.
Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước kỷ niệm 60 năm thành lập

Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước kỷ niệm 60 năm thành lập

Ngày 31/8, tại Hà Nội, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước kỷ niệm 60 năm thành lập. Đây là dịp để tri ân những công lao, cống hiến của các thế hệ ngành lưu trữ.
Phố Hàng Mã rộn ràng không khí Tết Trung thu

Phố Hàng Mã rộn ràng không khí Tết Trung thu

Cứ mùa Trung thu về, phố Hàng Mã lại được “nhuộm sắc đỏ” bởi đèn hoa và rộn ràng với người người nhà nhà ghé thăm để "check in", mua sắm.
Đà Nẵng tôn vinh nghề biển qua đường tranh bích họa

Đà Nẵng tôn vinh nghề biển qua đường tranh bích họa

Đường tranh bích họa phường Mân Thái (quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng) được thực hiện nhằm đưa nghệ thuật cộng đồng vào không gian sống, bảo tồn làng biển xưa.
Festival “Tinh hoa Tây Bắc”-2022

Festival “Tinh hoa Tây Bắc”-2022

Tối 27/8, tại Quảng trường trung tâm tỉnh Lào Cai diễn ra Festival “Tinh hoa Tây Bắc”-2022. Đến dự buổi lễ có Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính.
Tổ chức Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội năm 2022

Tổ chức Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội năm 2022

UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch số 229/KH-UBND về việc tổ chức Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội năm 2022 – Hanoi Festival of Creative Design 2022.
Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức chương trình nghệ thuật “Nắng Ba Đình”

Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức chương trình nghệ thuật “Nắng Ba Đình”

Kỷ niệm 77 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9, Báo Đại biểu Nhân dân phối hợp với các cơ quan, đơn vị tổ chức chương trình nghệ thuật “Nắng Ba Đình”.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động