
CôngThương - “Việt Nam đang ở ngã ba đường”
Theo báo cáo, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tích ấn tượng về phát triển kinh tế, xã hội và giảm nghèo; có lực lượng lao động lớn, cơ cấu dân số thuận lợi; nỗ lực tăng cường hệ thống giáo dục, thành tích giáo dục trung học tốt; năng lực xuất khẩu của một số ngành tốt; có uy tính trong một số lĩnh vực như toán, nghiên cứu nông nghiệp và sinh học; có tiến bộ trong việc hình thành và duy trì các cơ quan và thể chế hỗ trợ đổi mới sáng tạo; nâng cao hiệu lực của hệ thống đổi mới sáng tạo về tác động kinh tế - xã hội...
Ngoài các mặt tích cực, báo cáo cũng chỉ ra một số hạn chế về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam: Năng suất lao động và mức thu nhập thấp; doanh nghiệp còn ít sáng tạo, thiếu năng lực nghiên cứu và phát triển; hạ tầng khoa học, công nghệ còn yếu do thiếu các phòng thí nghiệm và thiết bị nghiên cứu; quản lý nhà nước và thực hiện chính sách về khoa học, công nghệ còn hạn chế...
Theo đánh giá của WB và OECD, Việt Nam đang ở ngã ba đường nơi có một con đường hướng tới tốc độ tăng trưởng cao liên lục, tương ứng với tốc độ tăng trưởng đầy ấn tượng 7%/năm trong hai thập kỷ vừa qua. Trên con đường đi đến tương lai này là một nền kinh tế công nghiệp hiện đại vốn được coi là mục tiêu của Kế hoạch Phát triển Kinh tế - xã hội quốc gia. Con đường kia là tăng trưởng chậm và kéo dài do các rào cản về cơ cấu – cùng với nó là sự chậm trễ trong việc đem lại những lợi ích thực sự của tăng trưởng cho các thế hệ tương lai.
Bà Victoria Kwakwa, Giám đốc Quốc gia WB tại Việt Nam cho rằng: Tăng cường cạnh tranh trên thị trường toàn cầu đặt ra yêu cầu cấp thiết hơn bao giờ hết đối với việc phải đầu tư sớm vào năng lực phát triển công nghệ hiện đại. Làm được như vậy sẽ giúp các doanh nghiệp Việt Nam nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu”.
Ông Andrew Wyckoff, Giám đốc Khoa học, Kỹ thuật và Đổi mới sáng tạo của OECD nhận định: “Thách thức của Việt Nam lúc này là đạt mức tăng trưởng cao và bền vững trong điều kiện môi trường quốc tế kém sôi động hơn. Để tránh rơi vào bẫy thu nhập trung bình, Việt Nam cần cải thiện đáng kể năng lực đổi mới sáng tạo trong nước”.
Khuyến nghị thúc đẩy đổi mới sáng tạo
Báo cáo đánh giá chung của Ngân hàng Thế giới và OECD đã nêu một số khuyến nghị cho các nhà hoạch định chính sách nhằm thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ và sáng tạo ở Việt Nam. Thứ nhất, phải cải thiện khuôn khổ thể chế về đổi mới sáng tạo: Khung kinh tế vĩ mô, môi trường kinh doanh chung, quy chế thị trường sản phẩm, mức độ cạnh tranh độ mở thương mại và đầu tư nước ngoài, tài trợ kinh doanh, hệ thống thuế, trình độ và chất lượng doanh nghiệp, cơ sở hạ tầng là những điều kiện cần thiết về mặt thể chế sẽ tác động lên hệ thống đổi mới sáng tạo ở Việt Nam.
Thứ hai, tăng cường quản trị công trong hệ thống đổi mới sáng tạo: Chính phủ có vai trò quan trọng trong việc đề ra định hướng ưu tiên phát triển kinh tế và xã hội trong dài hạn, đảm bảo cung cấp đầy đủ nguồn nhân lực phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo, đảm bảo cho các tổ chức nhà nước vận hành tốt và các bộ phận trong hệ thống đổi mới sáng tạo gắn kết với nhau tạo ra một chỉnh thể thống nhất.
Thứ ba, tăng cường nguồn nhân lực cho đổi mới sáng tạo: Việt Nam cần đảo chiều việc chảy máu chất xám thành thu hút chất xám, nâng cao chất lượng giáo dục ở tất cả các cấp, tạo điều kiện nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động, chú trọng hơn nữa đến năng lực kinh doanh và các kỹ năng mềm, thúc đẩy trao đổi kiến thức giữa các trường đại học, các viện nghiên cứu của nhà nước và khu vực doanh nghiệp.
Thứ tư, đẩy mạnh sáng tạo trong các doanh nghiệp đồng thời nâng cao mức độ đóng góp của các cơ quan nghiên cứu nhà nước và tăng cường các mối liên kết trong đổi mới sáng tạo.




