Nghị quyết 79NQ/TW: Tạo mô hình tăng trưởng tổng thể kinh tế nhà nước

Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước được xem là một Nghị quyết có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tiếp tục khẳng định và làm rõ vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đồng thời, đưa ra những mục tiêu, giải pháp mang tính đột phá cho giai đoạn phát triển mới của đất nước. Nghị quyết 79 không chỉ đặt ra những chỉ tiêu rất cụ thể về ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia, doanh nghiệp nhà nước, mà còn nhấn mạnh yêu cầu đổi mới quản trị, nâng cao hiệu quả, năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế của khu vực kinh tế nhà nước, qua đó góp phần bảo đảm tự chủ chiến lược, an ninh kinh tế, an ninh năng lượng và ổn định vĩ mô.

Xung quanh những điểm mới, những tác động cũng như các điều kiện để Nghị quyết 79 đi vào cuộc sống, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với TS. Nguyễn Quốc Việt, Chuyên gia chính sách công (Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội).

- Nghị quyết 79 được đánh giá là giải pháp đột phá cho kinh tế nhà nước, vậy theo ông đâu là những điểm mới và tư duy đổi mới của Nghị quyết này? 

TS.Nguyễn Quốc Việt: Doanh nghiệp nhà nước được giao nhiệm vụ là người mở đường như những trung tâm đột phá để tạo ra thế lực mới. Nhất là trong lĩnh vực đòi hỏi bước đột phá trong công nghệ lõi hay lĩnh vực của mô hình tăng trưởng về kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Khi Nghị quyết 79 được ban hành có nghĩa là Việt Nam đã có một chủ trương cụ thể trong việc quản trị nguồn vốn nhà nước nói chung và doanh nghiệp nhà nước nói riêng. Với Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) sẽ giúp nước ta chuyển đổi sang mô hình quản lý minh bạch hơn, rõ ràng hơn dựa trên các thông lệ và kinh nghiệm quốc tế.

Và khi chuyển đổi có nghĩa là Việt Nam sẽ đoạn tuyệt với các mô hình và chức năng quản lý nặng về hành chính, nặng về các cơ chế bảo toàn vốn; chú trọng vào sự an toàn, ổn định mà thay vào đó sẽ dựa trên yếu tố thị trường nhiều hơn cũng như các nhu cầu về huy động nguồn lực. Vốn ngân sách nhà nước không thuần tuý là một hoạt động kinh doanh đơn thuần mà như một yếu tố về vốn mồi kích hoạt, tạo ra những xung lực cho những mô hình tăng trưởng mới.

- Theo ông, việc sử dụng nguồn lực như thế nào để kinh tế nhà nước phát huy được vai trò với các thành phần kinh tế khác? 

TS. Nguyễn Quốc Việt:  Việc đổi mới khu vực kinh tế nhà nước nói chung là rất cấp thiết. Việt Nam phải nhìn nhận rõ các nguồn lực của kinh tế nhà nước, không chỉ khu chú trong các nguồn vốn ngân sách nhà nước hoặc các tài sản nhà nước được giao cho các chủ thể kinh doanh vốn nhà nước cụ thể mà phải xác định một tổng thể. Nguồn lực nhà nước bao gồm tài nguyên, khoáng sản, hạ tầng chiến lược và các chủ thể sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước. Bao gồm các quỹ sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước, các quỹ và các chủ thể như là doanh nghiệp nhà nước.

Các chủ thể khác như đơn vị sự nghiệp dịch vụ công lập và nhúng nó trong một mô hình tăng trưởng tổng thể, Việt Nam mới có một chiến lược và một cơ chế sử dụng các nguồn lực một cách tiết kiệm, hiệu quả và đồng bộ. Tránh việc phân mảnh, tránh việc mỗi một bộ, ngành, địa phương hay một chủ thể cụ thể nắm giữ các nguồn lực, phân tán khác nhau. Từ đó, tạo ra những cơ chế để phối kết hợp các nguồn lực của các khu vực công đó một cách đồng bộ với khu vực tư nhân.

- Nghị quyết 79 đặt ra nhiều mục tiêu cụ thể và tham vọng.Vậy theo ông, những mục tiêu này đặt ra thách thức và điều kiện then chốt nào để hiện thực hoá? 

TS. Nguyễn Quốc Việt: Nghị quyết 79 cho phép các tập đoàn, các doanh nghiệp được thuê các nhân sự cao cấp. Hoặc chuyển đổi người quản lý điều hành các doanh nghiêp tư nhân của Việt Nam tham gia điều hành các doanh nghiệp của nhà nước để giám sát các hoạt động của doanh nghiệp nhà nước nói chung và những người được uỷ quyền, người quản lý, điều hành doanh nghiêp nhà nước nói riêng. Thay vì áp dụng cơ chế quản trị, quản lý hành chính, nên chuyển đổi sang mô hình quản trị dựa trên kết quả đầu ra, dựa trên các mô hình quản trị doanh nghiệp tiên tiến. Ở đó, tất cả nguồn lực cùng đưa vào một cơ chế liên thông tổng thể, tạo ra một mô hình tăng trưởng tổng thể của kinh tế nhà nước. 

Và Việt Nam sử dụng những mô hình xử lý về quản lý dựa trên dữ liệu, dựa trên thông tin, dựa trên quản trị số. Tôi hy vọng rằng đó là một cơ chế giám sát hiệu quả nhất. Điểm cuối cùng là yếu tố con người, vì chỉ khi chọn lựa, bổ nhiệm và đánh giá được người bổ nhiệm trong một môi trường cạnh tranh, trong một môi trường mở mới có thể quy tụ được nhân tài thúc đẩy sự phát triển của kinh tế nói chung và thành phần kinh tế nhà nước nói riêng.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!

Nghị quyết 79 đặt ra những chỉ tiêu cụ thể về ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia, doanh nghiệp nhà nước, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đổi mới quản trị, nâng cao hiệu quả, năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế của khu vực kinh tế nhà nước. Nghị quyết 79 đồng thời khẳng định việc đưa vào một cơ chế liên thông tổng thể, tạo ra mô hình tăng trưởng tổng thể là yếu tố đột phá cho mô hình tăng trưởng mới của kinh tế nhà nước dựa trên yếu tố thị trường và nhu cầu về huy động nguồn lực. Khi đó, vốn ngân sách nhà nước không thuần tuý là một hoạt động kinh doanh đơn thuần mà là một yếu tố vốn mồi kích hoạt, tạo ra những xung lực cho những mô hình tăng trưởng mới, mô hình tăng trưởng tổng thể. Góp phần bảo đảm tự chủ chiến lược, an ninh kinh tế, an ninh năng lượng và ổn định vĩ mô.