Ngành cơ khí: Bao giờ "cất cánh"?

CôngThương - Vốn ưu đãi không tới doanh nghiệp

Ông Nguyễn Văn Thụ - Chủ tịch Hiệp hội Cơ khí Việt Nam- cho biết, Chiến lược phát triển ngành cơ khí đến năm 2010, tầm nhìn tới năm 2020, tập trung chủ yếu vào phát triển 8 nhóm sản phẩm trọng điểm, gồm: Thiết bị toàn bộ, máy động lực, máy móc ngành nông nghiệp, phương tiện giao thông, máy công cụ, máy móc phục vụ ngành xây dựng, đóng tàu và thiết bị điện. Nhưng chỉ có đóng tàu và chế tạo thiết bị điện tạm được coi là “thực hiện được định hướng chiến lược”. Những lĩnh vực còn lại đều không đạt.

Theo ông Nguyễn Văn Thụ, ở thời điểm hiện tại, lãi suất hỗ trợ cho ngành cơ khí phải dưới 4%, “may ra mới cứu được ngành này”! Trong khi đó, không những không được hưởng ưu đãi, do không vay được vốn từ ngân hàng, nhiều doanh nghiệp (DN) cơ khí đã huy động vốn từ các nguồn khác, với lãi suất cao hơn ngân hàng. Điều này đẩy chi phí lên, nhiều DN cơ khí vừa và nhỏ không thể trụ được.

Ông Bùi Ngọc Huyên - Tổng giám đốc Công ty Cổ phần ô tô Xuân Kiên (Vinaxuki) - chia sẻ, công ty đã đầu tư 400 tỷ đồng xây dựng hệ thống khuôn dập. Thế nhưng khi đưa hệ thống này cho ngân hàng định giá để vay vốn thì không ngân hàng nào cho vay vì họ bảo “không bán được đống gang này nếu công ty phá sản”!

Ông Nguyễn Tăng Cường - Giám đốc Xí nghiệp Cơ khí Quang Trung - bức xúc: Theo Quyết định số 186/2002/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, xí nghiệp được vay ưu đãi 279 tỷ đồng, lãi suất 6,6%. Trong khi đó, tổng số vốn đầu tư cho cả xí nghiệp tại Ninh Bình là 6.200 tỷ đồng, như vậy còn gần 6.000 tỷ đồng phải chịu lãi suất vay thương mại.

Thực tế, chính sách hỗ trợ của nhà nước đầy đủ, nhưng khi triển khai tới các DN thì lại không hiệu quả bởi chính các thủ tục rườm rà, cứng nhắc. Ngay từ những năm 2002, Chính phủ đã thông qua chương trình phát triển cơ khí trọng điểm và ban hành Quyết định 186 để tạo điều kiện hỗ trợ cho ngành. Năm 2009, Chính phủ tiếp tục ra Quyết định số 10 về cơ chế hỗ trợ vốn cho ngành cơ khí. Hai quyết định này được hàng nghìn DN cơ khí mong đợi. Nhưng, sau hơn 3 năm triển khai Quyết định số 10, chỉ có 3 DN được vay ưu đãi một phần rất nhỏ trong tổng mức đầu tư.

Luật Đấu thầu “bó tay” doanh nghiệp Việt Nam

Ngoài vấn đề vốn, Luật Đấu thầu được ban hành năm 2005 hiện đang “bó chân, bó tay” chính DN Việt Nam, khi chỉ chú trọng đến yếu tố giá mà không tính đến nguồn gốc xuất xứ và tỷ lệ nội địa hóa. Do vậy, DN cơ khí nội địa luôn bị thua ngay trên sân nhà. Ông Thụ cũng đưa ra những con số đáng để suy ngẫm: Tính đến nay, gần 90% lượng nhập siêu trong ngành cơ khí là từ Trung Quốc, trong khi nhiều mặt hàng này DN trong nước đã sản xuất được từ lâu.

Nguyễn Duyên