Mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp nhỏ và vừa Thủ đô

Mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp

Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu không chỉ tăng trưởng nhanh hơn mà còn phải tạo dựng nền tảng tăng trưởng bền vững, dựa ngày càng nhiều vào năng suất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Mục tiêu này đang được Thành phố cụ thể hóa thông qua Phong trào thi đua “Quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng bền vững 2 con số” giai đoạn 2026-2030 theo Kế hoạch số 303/KH-UBND ngày 4/8/2026.

Trong hành trình đó, cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, giữ vai trò quan trọng. Theo thông tin được công bố tại Hội nghị đối thoại với doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hà Nội tháng 4/2026, Hà Nội có khoảng 211.000 doanh nghiệp đang hoạt động, chiếm gần 1/4 tổng số doanh nghiệp cả nước. Doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm trên 97% tổng số doanh nghiệp của Thủ đô.

Với lực lượng đông đảo, nếu từng doanh nghiệp nâng cao được năng suất, năng lực quản trị, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ tạo thêm nguồn lực đáng kể cho tăng trưởng của Hà Nội.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là làm thế nào để lực lượng này thực sự “lớn lên”, nâng cao sức cạnh tranh và chuyển những cơ hội từ chính sách thành động lực phát triển thực tế?

Đây cũng là vấn đề được tập trung phân tích tại Tọa đàm đối thoại chính sách và hành động với chủ đề “Doanh nghiệp Thủ đô hành động vì mục tiêu tăng trưởng bền vững 2 con số” do Văn phòng UBND Thành phố Hà Nội phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Thành phố Hà Nội (HANOISME) tổ chức ngày 25/8.

Tại tọa đàm, GS.TS Mạc Quốc Anh, Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HANOISME cho rằng, bên cạnh việc Nhà nước tạo môi trường thuận lợi, bản thân doanh nghiệp phải nâng cao khả năng hấp thụ chính sách và chủ động tận dụng những không gian phát triển mới của Thủ đô.

Theo Tiến sĩ Mạc Quốc Anh, doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm đến khả năng hấp thụ những chính sách lớn được ban hành thời gian qua, trong đó có Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được doanh nghiệp chuyển hóa thành dự án đầu tư, phương thức quản trị, sản phẩm, dịch vụ và thị trường mới. Từ đó, GS.TS Mạc Quốc Anh chỉ ra bốn không gian phát triển mà doanh nghiệp nhỏ và vừa Thủ đô có thể chủ động khai thác.

Trước hết là không gian từ phát triển hạ tầng. Hà Nội đang đẩy mạnh đầu tư giao thông, logistics, cơ sở vật chất và hạ tầng xanh. Quá trình này không chỉ tạo động lực trực tiếp cho tăng trưởng mà còn mở ra thị trường cho doanh nghiệp tư nhân tham gia cung ứng sản phẩm, dịch vụ và các cấu phần của dự án.

Thứ hai là không gian từ đô thị thông minh và dịch vụ số. Quá trình phát triển đô thị thông minh, công dân số, xã, phường số đang tạo ra nhu cầu mới trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, chăm sóc sức khỏe và nhiều loại hình dịch vụ số. Đây là những lĩnh vực phù hợp để doanh nghiệp nhỏ và vừa lựa chọn phân khúc, phát triển sản phẩm và dịch vụ theo thế mạnh.

Thứ ba là không gian từ chuyển đổi số và đổi mới công nghệ. Chuyển đổi số không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp giảm chi phí vận hành, chi phí tuân thủ. Việc số hóa thủ tục hành chính cũng giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại và nguồn lực dành cho thực hiện thủ tục.

Thứ tư là tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các tập đoàn lớn. Với hệ thống khu công nghiệp, Khu công nghệ cao Hòa Lạc và sự hiện diện của nhiều doanh nghiệp lớn, Hà Nội có dư địa để thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp nhỏ và vừa với các tập đoàn trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Bên cạnh đó, kinh tế xanh, kinh tế sáng tạo và các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao cũng đang mở thêm dư địa. Với thị trường tiêu dùng lớn và lượng khách du lịch đông, Hà Nội có nhiều điều kiện để doanh nghiệp khai thác kinh tế đêm, công nghiệp văn hóa, dịch vụ và các mô hình kinh doanh xanh.

Biến cơ hội thành đơn hàng và động lực tăng trưởng

Không gian phát triển được mở rộng nhưng cơ hội sẽ khó chuyển thành tăng trưởng thực chất nếu nội lực doanh nghiệp không được nâng lên tương ứng. Đây cũng là vấn đề được các chuyên gia, nhà đầu tư nhấn mạnh tại tọa đàm.

Ở góc độ nhà đầu tư, ông Nguyễn Minh Hạnh - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Quản lý Quỹ Việt Cát cho rằng, nhà đầu tư không chỉ nhìn vào tài sản bảo đảm mà còn quan tâm đến mô hình kinh doanh, khả năng tự cân đối dòng tiền, kế hoạch tăng trưởng và cách doanh nghiệp sử dụng nguồn vốn mới để tạo ra sự phát triển.

Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp nhỏ và vừa phải nâng cao chất lượng quản trị, xây dựng mô hình kinh doanh hiệu quả, minh bạch tài chính và có kế hoạch sử dụng vốn rõ ràng nếu muốn mở rộng quy mô.

Yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi doanh nghiệp phải đồng thời thích ứng với chuyển đổi số, yêu cầu minh bạch về dữ liệu, thuế, kế toán và những tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường.

Tiến sĩ Bùi Thanh Minh - Phó Giám đốc chuyên môn Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân thuộc Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ cho rằng, doanh nghiệp đang đứng trước giai đoạn có nhiều thay đổi nhanh chóng. Vì vậy, doanh nghiệp cần thay đổi phương thức quản trị theo hướng bài bản, chuẩn hóa hơn để có thể tiếp cận nguồn vốn và tận dụng tốt các chính sách hỗ trợ.

Theo Tiến sĩ Bùi Thanh Minh, doanh nghiệp không chỉ cần Nhà nước tạo “đường băng” chính sách mà bản thân doanh nghiệp phải sẵn sàng biến cơ hội thành thực tế phát triển. Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, mở rộng tầm nhìn về quy mô và thị trường, thậm chí hướng tới thị trường toàn cầu.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi và chuẩn hóa cần có thời gian. Theo Tiến sĩ Bùi Thanh Minh, chính sách và việc thực thi chính sách cần có tinh thần “khoan dung tuân thủ”, tạo điều kiện để doanh nghiệp nhận diện những điểm còn thiếu, hoàn thiện hệ thống và từng bước chuẩn hóa hoạt động.

Thực tiễn minh chứng, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm trên 97% cộng đồng doanh nghiệp Thủ đô, dư địa tăng trưởng không chỉ nằm ở những dự án hay doanh nghiệp quy mô lớn mà còn ở khả năng nâng cao hiệu quả hoạt động của lực lượng doanh nghiệp đông đảo này.

Theo các chuyên gia, khi những không gian phát triển mới đang được mở ra từ hạ tầng, đô thị thông minh, chuyển đổi số, kinh tế xanh đến chuỗi cung ứng, yêu cầu đặt ra với doanh nghiệp nhỏ và vừa là chủ động chuẩn bị năng lực, nâng cao khả năng hấp thụ chính sách, từ đó biến cơ hội thành đơn hàng, thị trường và động lực tăng trưởng thực chất.