Đường dây nóng: 0866.59.4498 - Thứ ba 20/10/2020 22:11

Lào Cai: Thay đổi diện mạo xã biên giới

18:00 | 21/09/2020
Các xã biên giới trên địa bàn tỉnh Lào Cai là nút giao thông quan trọng trung chuyển, lưu thông hàng hóa với Trung Quốc. Do vậy, đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện hệ thống hạ tầng nông thôn, đồng thời xây dựng, cải thiện diện mạo khu vực nông thôn các xã biên giới đang được Lào Cai đẩy nhanh thực hiện.
3037-si-ma-cai-lao-cai

100% số xã của Lào Cai có đường nhựa hoặc bê tông xi măng đến trung tâm xã

Thu nhập dần được cải thiện

Lào Cai vẫn là tỉnh nghèo trong cả nước, tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, nhưng chưa tương xứng với tiềm năng. Đặc biệt, khu vực biên giới có 26 xã, phường, thị trấn biên giới (23 xã, 2 phường và 1 thị trấn) thuộc 5 huyện, thành phố; tổng số hộ của 23 xã biên giới là 19.006 hộ, với 85.213 khẩu, chiếm 13% dân số toàn tỉnh; tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều năm 2017 là 44,03%.

Các xã biên giới Lào Cai là nút giao thông quan trọng trong việc trung chuyển, lưu thông hàng hóa với Trung Quốc. Tuy nhiên, các xã biên giới này địa hình phức tạp, phân tầng độ cao lớn, nhiều đồi núi dốc, mức độ chia cắt mạnh, đất sản xuất ít và manh mún, giao thông đi lại khó khăn; các hộ dân chủ yếu là người dân tộc thiểu số, phát triển kinh tế chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp nên đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo cao.

Theo Ban Chỉ đạo các Chương trình Mục tiêu quốc gia tỉnh Lào Cai, để tiếp tục triển khai hiệu quả Nghị quyết số 24-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương (khóa IX) về công tác dân tộc, Chỉ thị 45-CT/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng ngày 23/9/1994 "về một số công tác ở vùng dân tộc Mông"; cũng như triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) trên địa bàn, tỉnh đề xuất xây dựng "Đề án Thí điểm phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh, gắn với xây dựng NTM các xã biên giới Việt - Trung trên địa bàn tỉnh Lào Cai, giai đoạn 2016 - 2020". Đề án với mục tiêu đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện hệ thống hạ tầng nông thôn, phát huy lợi thế về đất, khí hậu, dịch vụ, thương mại cửa khẩu. Đồng thời, xây dựng, cải thiện diện mạo khu vực nông thôn các xã giáp biên giới theo hướng khang trang, hiện đại, đảm bảo phát huy truyền thống văn hóa các dân tộc, góp phần giảm nghèo bền vững, đảm bảo an ninh nông thôn, an ninh trên tuyến biên giới, xây dựng tuyến biên giới hòa bình, hữu nghị và là mô hình điểm để nhân rộng ra các địa phương có đường biên giới với nước láng giềng.

Ngay sau khi Đề án được phê duyệt tại Quyết định số 1510/QĐ-UBND, ngày 4/5/2017; UBND tỉnh Lào Cai, Ban Chỉ đạo Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng NTM và giảm nghèo bền vững tỉnh đã chỉ đạo sâu sát, quyết liệt đến tận cơ sở; ban hành các chương trình, kế hoạch, văn bản chỉ đạo; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, giám sát, nắm bắt tình hình thực hiện tại địa phương kịp thời; giải quyết những khó khăn, vướng mắc tại cơ sở. Chỉ đạo các cơ quan, đơn vị cấp tỉnh, công ty, doanh nghiệp giúp đỡ 23 xã biên giới; đẩy mạnh, thực hiện tốt phong trào thi đua "Lào Cai xây dựng NTM và giảm nghèo bền vững", các phong trào thi đua chuyên đề giai đoạn 2016 - 2020 gắn với Cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng NTM, đô thị văn minh".

Triển khai các nội dung của Đề án, tỉnh Lào Cai đã tập trung lồng ghép nguồn lực phục vụ cho chương trình xây dựng NTM, đảm bảo an sinh xã hội như: Xây dựng đường giao thông nông thôn, đường tuần tra biên giới; xây dựng các công trình thủy lợi phục vụ tưới tiêu phát triển sản xuất. Trong đó, đặc biệt quan tâm xây dựng các mô hình phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân; hỗ trợ nông dân vay vốn tín dụng; tổ chức đào tạo nghề cho lao động nông thôn, gắn với việc làm…

Sau gần hai năm triển khai thực hiện Đề án, đến nay, bộ mặt nông thôn đã được thay đổi rõ nét; đời sống vật chất, văn hóa tinh thần của người dân được nâng lên. Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 44,03% năm 2017 xuống còn 35% năm 2018. Thu nhập tại 23 xã năm 2017 là 16,5 triệu đồng/người/năm đã tăng lên 21 triệu đồng năm 2018 (tăng 5,5 triệu đồng). Hết năm 2019, có 9/23 xã đạt chuẩn NTM (tăng 3 xã so với thời điểm chưa thực hiện Đề án); không còn xã dưới 5 tiêu chí (tăng 17 xã); có 10 thôn được công nhận thôn NTM (tăng 10 thôn), 3 thôn được công nhận thôn kiểu mẫu (tăng 3 thôn), đạt 100% xã được thực hiện quy hoạch theo tiêu chí NTM, tăng 70% so với năm 2017; 85% số thôn, bản đã có điện lưới quốc gia, tăng 25% so với năm 2017; 100% số xã có đường nhựa hoặc bê tông xi măng đến trung tâm xã, tăng 20% so với năm 2017.

Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi và áp dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất được đẩy mạnh, vùng sản xuất hàng hóa từng bước được mở rộng. Đặc biệt, an ninh nông thôn, trật tự an toàn xã hội khu vực ngày càng ổn định. Các phong trào và mô hình "Điểm sáng biên giới", "Tổ tự quản về an ninh trật tự ở khu vực biên giới", "Toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới", "Quần chúng tham gia bảo vệ an ninh Tổ quốc"… đã được triển khai nhân rộng.

Khó khăn do thiếu nguồn vốn

Bên cạnh những kết quả đạt được, trong quá trình tổ chức thực hiện Đề án, vẫn còn tồn tại, hạn chế. Theo đó, công tác tuyên truyền, quán triệt các nội dung Đề án đến cơ sở của một số địa phương còn chưa tốt, dẫn đến một bộ phận người dân trông chờ, ỷ lại vào sự đầu tư của nhà nước. Công tác lồng ghép các chương trình, dự án, thực hiện cơ chế đặc thù và huy động nguồn lực cho xây dựng NTM chưa đạt hiệu quả như mong đợi do thiếu nguồn lực thực hiện. Sản xuất nông nghiệp mặc dù được quan tâm đầu tư nhiều mô hình phát triển sản xuất, tạo sinh kế cho người dân nhưng vẫn chưa thực sự tạo chuyển biến rõ nét; các mô hình hợp tác xã (HTX) theo Luật HTX năm 2012 hướng đến liên doanh, liên kết và thu hút doanh nghiệp đầu tư vào địa bàn các xã còn hạn chế do địa hình chia cắt, xa trung tâm… Nguồn lực đầu tư từ ngân sách trung ương thông qua các chương trình mục tiêu hạn chế; chưa có nguồn kinh phí bố trí riêng cho Đề án.

Do đây là vùng núi, biên giới, đông đồng bào dân tộc thiểu số rất phức tạp và nhạy cảm, Ban Chỉ đạo các Chương trình Mục tiêu quốc gia tỉnh Lào Cai đề nghị nhà nước nghiên cứu có cơ chế đặc thù riêng về nguồn lực đầu tư, hỗ trợ cho tỉnh thực hiện Đề án này. Đồng thời, đề nghị trung ương sớm phân bổ kinh phí dự phòng cho tỉnh Lào Cai để thực hiện các Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2016 - 2020.

Nguồn kinh phí thực hiện Đề án "Thí điểm phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh, gắn với xây dựng NTM các xã biên giới Việt - Trung trên địa bàn tỉnh Lào Cai, giai đoạn 2016 - 2020" là 2.680 tỷ đồng, trong đó, vốn ngân sách nhà nước 1.650 tỷ đồng, còn lại là vốn vay, vốn của các nhà đầu tư và huy động cộng đồng.

Nguyễn Hạnh