Lào Cai - Điểm sáng về phát triển kinh tế du lịch gắn với bảo tồn văn hoá dân tộc

Sức sống mới của kinh tế di sản

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành khẳng định: “Phát triển văn hoá, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn cho phát triển nhanh và bền vững đất nước”. Tại Lào Cai, tinh thần cốt lõi này đã thấm sâu vào chiến lược phát triển kinh tế du lịch. Thay vì khai thác tài nguyên thô hay đô thị hóa ồ ạt, địa phương này chọn cách lấy văn hóa làm chủ thể, trao quyền cho cộng đồng người dân tộc thiểu số làm hạt nhân phát triển.

Sự thành công của mô hình du lịch liên kết tại bản Cát Cát (Sa Pa) là một minh chứng sống động. Từ một bản nông nghiệp thuần túy, người Mông nơi đây đã được vận động tham gia vào chuỗi cung ứng dịch vụ thương mại du lịch tại chỗ. Bà con được tham gia điều hành từ homestay lưu trú, đội xe ôm tự quản, đến các tổ biểu diễn văn nghệ, văn hóa dân tộc. Điểm nhấn thu hút dòng tiền du khách là các hoạt động trải nghiệm trực tiếp không gian văn hóa của các nghề truyền thống như se lanh dệt vải, nấu rượu, nhuộm chàm, vẽ sáp ong. Hiện nay, khoảng 80% lực lượng lao động bản địa đã tham gia vào các hoạt động dịch vụ và phát triển du lịch, điều này giúp nhiều gia đình khấm khá bền vững trên chính nền tảng bản sắc của cha ông.

Bên cạnh mô hình bản làng, không gian giao thương truyền thống cũng được nâng tầm thành sản phẩm kinh tế - du lịch mũi nhọn. Chợ phiên Bắc Hà vào mỗi Chủ nhật hằng tuần là một điểm hẹn văn hóa và di sản khổng lồ. Quy hoạch khoa học thành 4 khu vực: khu nông sản, khu thổ cẩm, khu ẩm thực và khu chợ trâu ngựa, mỗi phiên chợ thu hút từ 2.000 đến 4.000 lượt khách trong và ngoài nước. Các đặc sản chủ lực của đồng bào như thắng cố, rượu ngô Bản Phố, mận Tam Hoa hay chè hữu cơ Bản Liền thông qua chợ phiên được kết nối thẳng đến tay người tiêu dùng, cắt giảm tối đa các khâu trung gian, trực tiếp nuôi dưỡng sinh kế vững chắc cho hàng trăm hộ sản xuất nhỏ lẻ.

Hiện thực hóa mục tiêu chiến lược và bài toán bền vững

Đề án phát triển du lịch tỉnh Lào Cai giai đoạn 2026 - 2030 định hướng rõ mục tiêu: đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn đột phá, xây dựng Lào Cai thành trung tâm du lịch bốn mùa của cả nước gắn với hình ảnh chủ đạo “Lào Cai - Nơi hội tụ sắc màu Tây Bắc”. Để hiện thực hóa mục tiêu này, bài toán liên kết lợi ích kinh tế đi đôi với giữ gìn văn hóa luôn được đặt lên hàng đầu.

Thực tế tại các điểm sáng như Sa Pa hay Bắc Hà cho thấy, khi người dân có thu nhập tốt từ du lịch, họ càng có ý thức tự giác bảo tồn di sản văn hóa. Sự xuất hiện của mô hình du lịch văn minh cũng làm thay đổi góc tiếp cận giáo dục vùng cao: trẻ em tại các bản làng không còn tình trạng lang thang xin tiền hay chèo kéo khách, mà được định hướng tham gia vào các hoạt động văn hóa lành mạnh, tập múa hát truyền thống của dân tộc mình.

Tuy nhiên, trong hành trình hội nhập rộng mở, việc nâng cao năng lực cho chủ thể bản địa vẫn là bước đi cấp thiết. Phần lớn người dân lớn tuổi vẫn đối mặt với rào cản ngôn ngữ, giao tiếp và thiếu hụt kỹ năng dịch vụ, quản trị kinh doanh hiện đại. Để giữ vững vị thế "điểm sáng", tỉnh Lào Cai đang tiếp tục đẩy mạnh các lớp tập huấn kỹ năng mềm, bồi dưỡng ngoại ngữ, ứng dụng mã QR trong thanh toán, đồng thời kiểm soát nghiêm ngặt vệ sinh an toàn thực phẩm và vệ sinh môi trường.

Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa bảo tồn văn hóa truyền thống với tư duy kinh tế du lịch hiện đại tại Cát Cát và Bắc Hà đang chứng minh lối đi đúng đắn của Lào Cai. Khi văn hóa không bị thương mại hóa méo mó mà trở thành động lực sinh kế tự thân, người dân vùng cao Lào Cai hoàn toàn có thể tự hào ấm no, giàu có vững chắc trên chính mảnh đất và bản sắc độc đáo của dân tộc mình.