Lâm Đồng định vị logistics là trụ cột hạ tầng công nghiệp và xuất khẩu

Vùng nguyên liệu lớn với nhiều sản phẩm xuất khẩu chủ lực

Sở hữu vùng nguyên liệu lớn, đa dạng với nhiều sản phẩm xuất khẩu chủ lực như cà phê, sầu riêng, thanh long, rau, hoa, thủy sản, alumin và hydroxit nhôm…, tỉnh Lâm Đồng được xác định là một trong những trung tâm nông nghiệp, công nghiệp quan trọng của cả nước.

Tuy nhiên, trong bối cảnh yêu cầu nâng cao hàm lượng chế biến và giá trị xuất khẩu ngày càng rõ nét, thực tế cho thấy hạ tầng logistics của tỉnh vẫn phát triển chậm, thiếu tính đồng bộ và chưa theo kịp định hướng phát triển công nghiệp chế biến, lĩnh vực được xem là động lực tăng trưởng mới của địa phương.

Hiện nay, nhiều sản phẩm nông sản chủ lực của Lâm Đồng như thanh long, sầu riêng, rau vẫn chủ yếu xuất khẩu dưới dạng tươi sống, phụ thuộc lớn vào vận chuyển đường bộ, nhất là sang thị trường Trung Quốc. Mô hình này không chỉ làm gia tăng rủi ro thị trường, mà còn đặt ra yêu cầu rất cao về bảo quản lạnh và logistics chuỗi lạnh, những yếu tố mà hệ thống logistics tại chỗ chưa đáp ứng đầy đủ.

Đối với các ngành hàng có giá trị xuất khẩu lớn như cà phê, hồ tiêu, hạt điều, phần lớn vẫn được tiêu thụ và xuất khẩu dưới dạng thô, vận chuyển ra các cảng ngoài tỉnh. Việc thiếu các trung tâm logistics gắn với khu, cụm công nghiệp chế biến khiến chuỗi giá trị sản xuất, chế biến, xuất khẩu chưa được khép kín, làm giảm khả năng gia tăng giá trị và hạn chế vai trò của doanh nghiệp địa phương trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Riêng lĩnh vực thủy sản, dù đã từng bước thâm nhập các thị trường có tiêu chuẩn cao như EU, Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản…, song các yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và logistics chuỗi lạnh đang tạo áp lực lớn đối với hạ tầng logistics hiện có, đòi hỏi phải sớm có giải pháp đầu tư bài bản và chuyên nghiệp hơn.

Một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay là Lâm Đồng chưa hình thành hệ thống ICD (cảng cạn), kho ngoại quan và trung tâm logistics chuyên ngành quy mô vùng. Điều này khiến hàng hóa xuất khẩu, đặc biệt là hàng công nghiệp chế biến và nông sản xuất khẩu, phải vận chuyển quãng đường dài ra các cảng biển ngoài tỉnh, làm tăng chi phí logistics, kéo dài thời gian giao hàng và gia tăng rủi ro tổn thất.

Đáng chú ý, logistics chuỗi lạnh, yếu tố quyết định đối với nhóm hàng nông sản tươi sống, thủy sản và thực phẩm chế biến vẫn còn yếu và thiếu tính liên kết. Hệ thống kho lạnh, phương tiện vận chuyển lạnh, dịch vụ bảo quản sau thu hoạch chưa đáp ứng yêu cầu xuất khẩu chính ngạch, nhất là trong cao điểm mùa vụ. Trong khi đó, phần lớn dịch vụ logistics do doanh nghiệp ngoài tỉnh cung cấp, khiến doanh nghiệp sản xuất và chế biến tại Lâm Đồng bị động, chi phí cao và giảm sức cạnh tranh.

Logistics bệ đỡ cho tăng trưởng xuất khẩu

Từ thực tiễn trên, Lâm Đồng xác định việc phát triển hạ tầng logistics không chỉ nhằm hỗ trợ nông nghiệp, mà quan trọng hơn là tạo nền tảng cho công nghiệp chế biến và xuất khẩu. Theo đó, logistics được định vị là ngành dịch vụ hạ tầng trọng yếu, gắn trực tiếp với quy hoạch giao thông, hạ tầng thương mại, khu, cụm công nghiệp và các vùng nguyên liệu tập trung.

Trọng tâm là xây dựng và đưa vào vận hành các trung tâm logistics, cảng cạn cấp vùng dọc các tuyến giao thông chính, kết nối hiệu quả với cảng biển, cảng hàng không nhằm phục vụ xuất nhập khẩu. Đồng thời, ưu tiên đầu tư hệ thống kho lạnh, bảo quản, đóng gói, truy xuất nguồn gốc, coi đây là cấu phần bắt buộc trong chuỗi sản xuất công nghiệp chế biến nông sản và thực phẩm.

Song song với đầu tư hạ tầng, tỉnh khuyến khích xã hội hóa, thu hút doanh nghiệp logistics chuyên nghiệp tham gia chuỗi cung ứng, từng bước hình thành hệ sinh thái logistics gắn với sản xuất công nghiệp, hướng tới logistics xanh, tiết kiệm năng lượng và ứng dụng công nghệ số trong quản lý, vận hành.

Theo kế hoạch phát triển thị trường nông sản, sản phẩm OCOP giai đoạn 2026 – 2030, trong đó logistics được xác định là giải pháp then chốt để thúc đẩy tiêu thụ và xuất khẩu theo hướng bền vững, hiện đại. Trên cơ sở đó, Lâm Đồng sẽ tăng cường kết nối logistics với hệ thống giao thông liên vùng, cảng biển, cảng hàng không và các thị trường xuất khẩu trọng điểm.

Lâm Đồng hiện có Cảng quốc tế Vĩnh Tân với tổng mức đầu tư gần 2.300 tỷ đồng. Cảng được thiết kế gồm 2 cầu cảng tiếp nhận tàu 50.000 DWT và 1 cầu cảng tiếp nhận tàu 100.000 DWT. Dự án được xây dựng trên diện tích khoảng 165 ha, trong đó 95 ha san lấp phục vụ kho bãi, hạ tầng giao thông nội bộ và dịch vụ cảng; 70 ha còn lại là khu mặt nước phục vụ khai thác cảng, gồm luồng tàu, khu quay trở và vùng nước trước bến.

Ông Biện Tấn Tài, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng cho biết, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 2/2026 ước đạt 238 triệu USD; lũy kế 2 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 523 triệu USD, tăng 3,89% so với cùng kỳ năm trước. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như cà phê nhân, alumin và hydroxit nhôm, hàng may mặc tiếp tục đóng vai trò quan trọng, cho thấy dư địa phát triển xuất khẩu vẫn còn lớn nếu hạ tầng logistics được đầu tư đồng bộ.

Theo định hướng lâu dài, Lâm Đồng đặt mục tiêu phát triển logistics trở thành ngành dịch vụ hạ tầng quan trọng, hỗ trợ trực tiếp cho công nghiệp chế biến, nông nghiệp công nghệ cao, thương mại, xuất khẩu và du lịch. Khi logistics được coi là hạ tầng đầu vào của sản xuất công nghiệp, không chỉ chi phí được kéo giảm mà khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu của doanh nghiệp địa phương cũng sẽ được nâng lên.

Khi logistics được “đặt đúng vị trí” trong chiến lược phát triển, Lâm Đồng sẽ có thêm dư địa để khai thác hiệu quả vùng nguyên liệu, giảm chi phí, nâng cao sức cạnh tranh và từng bước khẳng định vai trò là trung tâm nông nghiệp, chế biến, xuất khẩu của khu vực Tây Nguyên.