Kiến nghị Luật Điện lực sửa đổi gỡ vướng cho dự án điện

Gỡ điểm nghẽn cho các dự án điện 

Chiều 30/7, tại Nhà Quốc hội, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên dự và phát biểu tại Hội thảo góp ý hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Phát biểu tại hội thảo, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Luật Điện lực mới được sửa đổi năm 2024 nhưng qua quá trình tổ chức thực hiện, bên cạnh những kết quả đạt được, Luật Điện lực cũng đã bộc lộ một số bất cập cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển mới; đồng thời thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, phát triển kinh tế tư nhân, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đại hội XIV của Đảng đã xác định tăng trưởng kinh tế dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Một trong những điều kiện quan trọng để bảo đảm thực hiện thành công định hướng chiến lược này là phải bảo đảm đủ điện phục vụ cho tăng trưởng.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực đã thể chế hóa đúng tinh thần chỉ đạo của Trung ương về phân cấp, phân quyền; cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính; tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn triển khai Luật Điện lực hiện hành, tạo khuôn khổ pháp lý đồng bộ, khả thi cho hoạt động điện lực và sử dụng điện.

Tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung thảo luận, góp ý về các nội dung: hoàn thiện các quy định về quy hoạch phát triển điện lực và đầu tư xây dựng dự án điện lực; cơ chế phát triển các dự án nguồn điện đầu tư độc lập (IPP), đặc biệt là các dự án nhiệt điện sử dụng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu; phát triển thị trường điện cạnh tranh, hoạt động mua bán điện, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA)...

Trong đó, dự thảo Luật đã đưa ra đề xuất về giá đấu thầu nhằm tránh tình trạng đàm phán kéo dài gây ảnh hưởng tiến độ dự án. Việc thúc đẩy phát triển thị trường điện cạnh tranh cũng được thể hiện rõ ràng trong các nội dung được sửa đổi, bổ sung.

Dự thảo Luật cũng luật hoá quy định về chuyển đổi từ hợp đồng mua bán điện thông thường (PPA) sang hợp đồng tài chính dạng kỳ (thanh toán sai khác, CfD) góp phần tháo gỡ các vướng mắc trong vận hành thị trường điện. Đồng thời, dự thảo bổ sung các quy định về quản lý chứng chỉ năng lượng tái tạo (REC), chuyển đổi số và hệ thống thông tin chuyên ngành điện lực và năng lượng nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và nâng cao hiệu quả quản lý.

Mở đường năng lượng mới phát triển

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên khẳng định, điện đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế, không đơn thuần là hạ tầng kỹ thuật mà còn là mạch máu, yếu tố "sinh tồn" quyết định tốc độ và chất lượng phát triển của quốc gia. Trong bối cảnh mới, điện sạch, giá điện hợp lý là yếu tố quyết định để thu hút đầu tư nước ngoài (FDI) và giúp các doanh nghiệp trong nước tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật lần này nhằm thể chế hóa các Nghị quyết của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; tháo gỡ các điểm nghẽn và mở đường cho sự phát triển của năng lượng mới, năng lượng tái tạo.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, các cơ quan của Chính phủ, đặc biệt là Bộ Công Thương tiếp tục nghiên cứu, quán triệt sâu sắc, thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng liên quan đến phát triển năng lượng nói chung và phát triển điện lực nói riêng, cũng như các quy định của pháp luật liên quan đến bảo đảm sự thống nhất trong hệ thống pháp luật. Đặc biệt là Nghị quyết 55-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và các Nghị quyết, kết luận của Bộ Chính trị, của Trung ương mới ban hành.

Cùng với đó, rà soát kỹ phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự thảo Luật bảo đảm chỉ sửa đổi, bổ sung những nội dung đã được thực tế kiểm nghiệm, có đánh giá tác động đầy đủ, rõ ràng và thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Trường hợp vượt quá thực tế trong nước mà đã có kinh nghiệm quốc tế, cơ quan soạn thảo cần báo cáo Chính phủ ngay từ bây giờ để xin ý kiến cấp có thẩm quyền xem xét cho phép áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát ngay trong dự thảo Luật, nhằm giải quyết đòi hỏi của thực tiễn.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu tuân thủ nghiêm Quy định số 178-QĐ/TW của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật; chú trọng tham khảo kinh nghiệm quốc tế trong quản lý, phát triển điện lực, nhất là lĩnh vực năng lượng tái tạo để thiết kế các quy định trong dự thảo Luật bảo đảm ổn định, hiệu quả, khả thi, tiệm cận hoặc tương thích với thông lệ và luật pháp quốc tế.

Nghiên cứu, cân nhắc kỹ để hoàn thiện các chính sách đề xuất trong dự thảo Luật, nhất là những nội dung còn có ý kiến khác nhau.

Đồng thời, cần đánh giá tác động đầy đủ của từng chính sách được đề xuất, bảo đảm các quy định thực sự khả thi, vừa tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, vừa tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, minh bạch, có tính dự báo cao. Qua đó, tạo môi trường thuận lợi để huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực trong và ngoài nước, từ khu vực nhà nước và tư nhân, phục vụ phát triển điện lực, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng hướng tới mục tiêu trung hòa carbon, bảo đảm an toàn hệ thống điện và giữ vững an ninh năng lượng quốc gia.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường phối hợp chặt chẽ với cơ quan chủ trì soạn thảo và các cơ quan liên quan của Quốc hội hoàn thiện báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, bảo đảm chất lượng tốt nhất để trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại kỳ họp diễn ra vào tháng 8 tới.