Kiểm soát chặt 'cơn sốt' muội hồng, ngăn hệ lụy từ sớm

Cơn sốt ảo và rủi ro thật

Được biết, cây muội hồng (Syzygium myrtifolium) vốn không phải là loài cây mới. Tuy nhiên, thời gian gần đây, thông qua các nền tảng mạng xã hội, đặc biệt là các video livestream, hình ảnh cây muội hồng được quảng bá như một loại “cây cảnh độc lạ”, mang lại giá trị kinh tế cao. Từ đó, nhiều người dân, bất chấp nguy hiểm trèo lên những vách đá treo leo “săn” cây muội hồng để bán kiếm lời.

Đáng lo ngại, giá trị của cây muội hồng trên thị trường hiện nay phần lớn đang bị thổi giá. Có thời điểm một cây nhỏ được rao bán với giá hàng chục triệu đồng, khiến nhiều người đổ xô vào rừng khai thác. Tuy nhiên, việc trồng và chăm sóc loại cây này không hề đơn giản. Điều này đồng nghĩa với việc, sau cơn “sốt ảo”, người dân có thể phải đối mặt với rủi ro kinh tế khi cây chết, không thể bán được.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Hoàng Văn Chuyên – Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa cho biết, thoạt nhìn cây muội hồng có vẻ đẹp nhưng đang bị thổi giá quá cao, song thực tế khi đưa về chỉ là những khúc củi khô. Ngoài ra, loại cây này rất khó trồng, đòi hỏi kỹ thuật cao từ đất trồng đến chế độ chăm sóc.

“Không chỉ rủi ro về kinh tế, việc khai thác cây muội hồng còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ khác. Các khu vực phân bố cây thường là núi đá cheo leo, nguy hiểm. Người dân vì lợi nhuận có thể bất chấp rủi ro, dẫn đến tai nạn đáng tiếc. Ngoài ra, khi bị phát hiện, người khai thác, vận chuyển trái phép sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật. Dù chủ yếu là xử phạt hành chính, nhưng vẫn ảnh hưởng đến cuộc sống và công việc của người vi phạm”, ông Chuyên chia sẻ.

Ông Chuyên cảnh báo: “Hiện nay, có tình trạng người dân bỏ công việc chính, chỉ cần một ngày vào rừng kiếm cây có thể thu vài triệu đồng. Nhưng đây là việc làm rủi ro cả về an toàn lẫn pháp lý”.

Siết chặt quản lý, tăng cường kiểm soát

Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa nhấn mạnh, nếu không kiểm soát chặt chẽ, việc khai thác cây muội hồng sẽ để lại rất nhiều hệ lụy về sau. “Hiện tượng này không xuất hiện đồng loạt, manh nha từ trước, nhưng đến cuối năm 2025 bắt đầu rộ ở nhiều địa phương như Ninh Bình, Phú Thọ, Hòa Bình và Thanh Hóa. Từ đó, nhu cầu săn lùng cây trong tự nhiên gia tăng đột biến. Đáng chú ý, các giao dịch mua bán chủ yếu diễn ra trên không gian mạng, sau đó vận chuyển qua xe khách tập trung trên các tuyến giao thông từ miền núi về thành phố và đi các tỉnh phía Bắc như quốc lộ 45, quốc lộ 47, đường Hồ Chí Minh… khiến công tác kiểm soát gặp nhiều khó khăn”, ông Chuyên cho hay.

Theo ông Chuyên, một trong những đặc điểm khiến việc kiểm soát cây muội hồng trở nên khó khăn là phân bố của loài cây này thường mọc ở các khu vực núi đá cheo leo, khó tiếp cận, thậm chí nằm lẫn trong rừng tự nhiên nên rất khó phát hiện.

“Không giống như khai thác gỗ quy mô lớn, việc khai thác muội hồng chủ yếu mang tính nhỏ lẻ, tự phát. Người dân vào rừng lấy từng cây nhỏ, dễ vận chuyển, phục vụ nhu cầu làm cây cảnh. Cây to gần như rất ít bị lấy, chủ yếu là cây nhỏ, uốn lượn đẹp để đặt bàn trà hoặc góc phòng. Chính yếu tố nhỏ lẻ này khiến việc phát hiện, xử lý gặp nhiều trở ngại. Ngoài ra, đường đi trong rừng thì muôn vàn lối, người dân chỉ cần vào lấy một cây rồi mang ra, lực lượng chức năng rất khó kiểm soát”, ông Chuyên chia sẻ.

Tuy nhiên, theo Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa, việc khai thác ồ ạt dù ở quy mô nhỏ vẫn có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái, đặc biệt là với các loài cây phân bố hạn chế. Hiện, về phía Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa cũng đã đưa ra các văn bản khẳng định, tình trạng khai thác muội hồng trong rừng tự nhiên, gây ảnh hưởng tiêu cực đến công tác bảo tồn loài, bảo vệ tài nguyên rừng và môi trường sinh thái.

Xử lý nghiêm, tránh để lại hệ lụy lâu dài

Trước diễn biến phức tạp, Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Từ cuối năm 2025 đến nay, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý hàng chục vụ vi phạm liên quan đến khai thác, vận chuyển cây muội hồng.

Ông Hoàng Văn Chuyên cho biết, chỉ trong thời gian từ cuối 12/2025 đến nay, đơn vị đã xử lý hơn 30 vụ vi phạm khai thác, vận chuyển, mua bán, tàng trữ trái phép cây muội hồng, thu giữ trên 280 cây, xử phạt hành chính số tiền gần 150 triệu đồng. Các vụ việc chủ yếu liên quan đến vận chuyển và thu mua.

Về chế tài xử lý, hiện cây muội hồng được xem là lâm sản ngoài gỗ, do đó việc xử lý vi phạm chủ yếu áp dụng theo quy định đối với lâm sản phụ. Đáng chú ý, lực lượng chức năng tập trung xử lý vào các đối tượng thu gom, vận chuyển, đây được xem là mắt xích chính trong chuỗi tiêu thụ.

Bên cạnh đó, Chi cục Kiểm lâm Thanh Hoá cũng yêu cầu các đơn vị vận tải phối hợp kiểm soát hàng hóa, không tiếp nhận vận chuyển cây rừng tự nhiên không rõ nguồn gốc, đồng thời thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu vi phạm. Ngoài ra, yêu cầu các đơn vị tăng cường tuyên truyền, vận động người dân không khai thác, mua bán cây muội hồng và các loại cây rừng tự nhiên với bất kỳ mục đích nào. Đồng thời, lực lượng kiểm lâm cũng đẩy mạnh công tác nắm bắt thông tin, đặc biệt trên không gian mạng, nơi diễn ra các hoạt động quảng cáo, buôn bán. Việc tuần tra, kiểm soát trên các tuyến giao thông trọng điểm cũng được tăng cường.

Về lâu dài, theo ông Chuyên, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng và chính quyền địa phương, cùng với sự vào cuộc của cộng đồng. “Quan trọng nhất vẫn là nâng cao nhận thức của người dân, không tiếp tay cho việc khai thác trái phép”, ông Chuyên nhấn mạnh và nói, những hệ lụy này không chỉ dừng lại ở việc suy giảm tài nguyên rừng, mà còn ảnh hưởng đến cân bằng sinh thái, đa dạng sinh học và công tác bảo vệ rừng lâu dài. Bên cạnh đó là những hệ lụy xã hội như vi phạm pháp luật, rủi ro tai nạn, thiệt hại kinh tế cho người dân.

Trong bối cảnh “cơn sốt” cây muội hồng vẫn còn tiềm ẩn nhiều biến động, việc chủ động kiểm soát từ sớm, từ xa là hết sức cần thiết. Những động thái quyết liệt của lực lượng kiểm lâm Thanh Hóa cho thấy quyết tâm ngăn chặn từ gốc, không để hình thành các “điểm nóng” mới.