Hồi sinh đàn Chapi

Chapi Chapi là tiếng lòng của đồng bào Raglai. Để “giấc mơ Chapi” không nguội lạnh, vụt tắt, nghệ nhân Ka Tơr Đôi ở xã Phước Chiến, huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận cùng với những người con của núi rừng Raglai đã cố gắng hồi sinh cho cây đàn Chapi.
Chapi – Hồn người Raglai

Đặt cây đàn Chapi trước ngực, bên bếp lửa bập bùng, nghệ nhân Ka Tơr Đôi say sưa tấu lên những âm thanh trầm bổng, lúc lại buông lơi như tiếng lòng ông gửi vào tiếng đàn Chapi. Âm thanh dừng lại, ánh mắt ông xa xăm, ký ức ùa về, ông Ka Towrr Đôi kể: Xưa kia, đàn Chapi là món ăn tinh thần không thể thiếu của đồng bào Raglai. Hầu như nhà nào cũng có đàn Chapi. Tiếng đàn Chapi luôn ngân vang trong mỗi ngôi nhà, mỗi buôn làng và trên khắp nương rẫy. Những đêm trăng đẹp, trai gái trong làng lại tụ nhau cùng chơi và nghe đàn Chapi. Vào những ngày lễ lớn của buôn làng, tiếng Chapi như không bao giờ dứt. Âm thanh của cây đàn Chapi ngân nga trên vòm trời cao thăm thẳm, vọng xa khắp núi rừng…

Hồi sinh đàn Chapi
Ka Tơr Đôi giới thiệu đàn Chapi cho các bạn trẻ

Giống như bao chàng trai đồng trang lứa dưới chân núi Chơ Prông thời đó, Ka Tơr Đôi từng là chiến sĩ cách mạng, là bộ đội Cụ Hồ tham gia đánh Mỹ trên chiến trường Bác Ái. Những năm tháng cầm súng bảo vệ buôn làng, giữa núi rừng, cận kề sự sống và cái chết, chàng trai trẻ Ka Tơr Đôi vẫn nhớ da diết tiếng đàn Chapi. Khi đất nước thanh bình, mang theo vết thương trên mình, người con của đồng bào Raglai trở về buôn làng và bắt đầu hồi sinh Chapi.

Nghệ nhân Ka Tơr Đôi cảm nhận, dù gắn bó với dân tộc Raglai bao đời nay nhưng tiếng đàn Chapi ở nhiều buôn làng ngày một thưa vắng. Còn đâu những tháng ngày Chapi theo người Raglai lên rừng, lên rẫy để khi buồn, vui cũng bập bùng tiếng đàn. Còn đâu Chapi trong tay những người con trai gảy điệu nhớ thương chờ đợi người yêu bên bờ suối vắng?...

Nỗ lực bảo tồn nhạc cụ truyền thống

Hơn 40 năm qua, nghệ nhân Ka Tơr Đôi cùng với những người con Raglai vẫn chăm lo gìn giữ nhạc cụ truyền thống của cha ông để lại và “gieo ước mơ” cho cây đàn Chapi. Ngoài thời gian lên nương rẫy, Ka Tơr Đôi vẫn miệt mài chế tác nhạc cụ và truyền dạy nhạc cụ này.

Ông không nhớ rõ mình đã làm bao nhiêu chiếc đàn Chapi, chỉ biết đàn của ông treo đầy gian phòng. Nhiều vị khách ghé thăm và tìm hiểu, đặt mua về làm kỷ niệm, cũng có khi được ông tặng như một cách để quảng bá về loại nhạc cụ truyền thống của đồng bào Raglai.

Hồi sinh đàn Chapi
Chapi hòa tấu cùng dàn nhạc dân tộc “Giấc mơ Chapi”

Nghệ nhân Ka Tơr Đôi chia sẻ, việc chế tác chiếc đàn Chapi khá kỳ công. Phải lên núi cao, chọn được cây tre hoặc lồ ô tròn, vỏ bóng không có vết nứt, đường kính khoảng 8 - 10 cm, cắt mỗi ống dài khoảng 40 cm mang về để trong bóng râm mát từ 10 - 15 ngày cho khô. Sau đó mang ống tre khô gác chái bếp 3 - 4 tháng cho ống tre thật khô, thật dai mới đem ra làm đàn. Người làm đàn dùng cây mác nhọn khéo léo tách cật tre bật lên thành 8 dây, mỗi dây cách nhau khoảng 2 cm. Đặt chốt tre nhỏ ở hai đầu dây nâng cao hơn thân đàn. Vót mảnh tre cật rộng bằng đầu ngón tay cái, khoét rãnh nối từng cặp dây với nhau. Ở hai đầu thân đàn Chapi dùng dây bện chặt để giữ căng dây đàn, rồi dùng dùi lửa khoét thủng hai mắt tre tạo âm vang cho thân đàn. Ông giải thích, sự khác nhau của những người làm đàn là khả năng cân chỉnh cho tiếng đàn Chapi chuẩn và có hồn. Nhìn đơn giản vậy thôi nhưng với mỗi cây đàn người nghệ sĩ đã gửi gắm tâm tình của mình vào đó.

Hồi sinh đàn Chapi
Nghệ nhân Ka Tơr Đôi đang chế tác đàn Chapi

Làm được Chapi đã khó ,song chơi được Chapi còn khó hơn nhiều. Tiếng đàn Chapi như tiếng lòng, tâm tình của người chơi, phải gảy mỗi ngày, đêm thì mới nhớ, để lâu dễ quên. Hiện nay, số đồng bào dân tộc Raglai tỉnh Ninh Thuận làm và đánh đàn Chapi còn rất ít. Có thể kể đến như nghệ nhân Chamaléa Âu xã Ma Nới (Ninh Sơn), nghệ nhân Ka Tơr Đôi xã Phước Chiến (Thuận Bắc) và bà Pupur Thị Phốn ở xã Phước Thành (Bác Ái)… Họ là những người con của núi rừng có chung ước muốn gìn giữ nét văn hóa của đồng bào Raglai đối với cây đàn Chapi mộc mạc. Chính vì vậy, ngoài việc chế tác nhạc cụ Chapi tại nhà, nghệ nhân Ka Tơr Đôi thường xuyên hướng dẫn chế tác và biểu diễn nhạc cụ Chapi cho đồng bào Raglai ở các buôn làng. Bên cạnh đó, ông tích cực tham gia trình diễn nhạc cụ Chapi tại các đại hội, hội diễn trên khắp cả nước khi có cơ hội. Qua đó, ông muốn khơi gợi tình yêu và niềm đam mê cho giới trẻ Raglai với cây đàn Chapi. Trong suốt những năm qua, ông đã truyền dạy cách làm cũng như cách chơi đàn Chapi cho rất nhiều học trò bởi chính họ sẽ là người kế tục ông để gìn giữ nhạc cụ độc đáo của đồng bào Raglai.

Phạm Tiệp

Tin mới nhất

Chung kết bóng đá nam SEA Games 31: U23 Việt Nam có chinh phục được "giấc mơ vàng"?

Chung kết bóng đá nam SEA Games 31: U23 Việt Nam có chinh phục được "giấc mơ vàng"?

Dự báo trời sẽ có mưa, nhưng không vì thế mà sức nóng của trận Chung kết bóng đá nam SEA Games 31 giữa U23 Việt Nam và U23 Thái Lan giảm nhiệt.
Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 đến 7h ngày 22/5

Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 đến 7h ngày 22/5

Tính đến 7h ngày 22/5, Đoàn Thể thao Việt Nam tiếp tục dẫn đầu SEA Games 31 với 181 Huy chương Vàng, hơn Thái Lan - đoàn xếp thứ hai – 106 Huy chương Vàng.
SEA Games 31 ngày 22/5: U23 Việt Nam gặp U23 Thái Lan

SEA Games 31 ngày 22/5: U23 Việt Nam gặp U23 Thái Lan

Ngày 22/5, ngày cuối cùng của SEA Games 31 sẽ diễn ra 17 môn thi đấu, đáng chú ý nhất là chung kết bóng đá nam U23 Việt Nam gặp U23 Thái Lan.
Tuyển nữ Việt Nam - Thái Lan (1-0): Việt Nam vô địch bóng đá nữ SEA Games 31

Tuyển nữ Việt Nam - Thái Lan (1-0): Việt Nam vô địch bóng đá nữ SEA Games 31

Trận chung kết bóng đá nữ SEA Games 31 giữa Tuyển nữ Việt Nam - Thái Lan đã diễn ra vào 19h tối 21/5. Bàn thắng của Huỳnh Như giúp Việt Nam vô địch.
Bóng đá nữ SEA Games 31 Myanmar – Phillippines (1-2): Philippines giành huy chương đồng

Bóng đá nữ SEA Games 31 Myanmar – Phillippines (1-2): Philippines giành huy chương đồng

Đội tuyển bóng đá nữ Philippines có liền 2 bàn thắng để thắng ngược nữ Myanmar, giành huy chương Đồng SEA Games 31.

Tin cùng chuyên mục

Quảng Ngãi: Khai mạc giải Vô địch các câu lạc bộ Dù lượn quốc gia lần thứ 2

Quảng Ngãi: Khai mạc giải Vô địch các câu lạc bộ Dù lượn quốc gia lần thứ 2

Sáng 21/5, giải Vô địch Các câu lạc bộ Dù lượn quốc gia lần thứ 2 năm 2022 chính thức được khai mạc tại tại huyện đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.
VNPT phục vụ 5G trận chung kết bóng đá nam SEA Game 31

VNPT phục vụ 5G trận chung kết bóng đá nam SEA Game 31

VNPT sẽ phục vụ 5G tại trận chung kết bóng đá nam SEA Games 31 sẽ diễn ra vào 19h ngày 22/5 tới, nhằm đáp ứng nhu cầu lưu lượng data, voice sẽ tăng vọt.
Người hâm mộ xếp hàng dài nhận vé xem chung kết bóng đá nữ SEA Games 31

Người hâm mộ xếp hàng dài nhận vé xem chung kết bóng đá nữ SEA Games 31

Trận Chung kết bộ môn bóng đá nữ SEA Games 31 giữa Việt Nam và Thái Lan sẽ diễn ra vào lúc 19h tối nay tại sân vận động Cẩm Phả (TP Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh).
SEA game 31: Karate Việt Nam trở lại ngôi vị số 1 Đông Nam Á

SEA game 31: Karate Việt Nam trở lại ngôi vị số 1 Đông Nam Á

Chiều 20/5, các vận động viên đã thi đấu những nội dung còn lại của bộ môn karate. Tuyển Việt Nam đã xuất sắc dành thêm 1 huy chương vàng tại kỳ SEA game 31.
Tuyển nữ Việt Nam gặp Thái Lan tại trận chung kết: Sẽ có tấm Huy chương Vàng thứ 3?

Tuyển nữ Việt Nam gặp Thái Lan tại trận chung kết: Sẽ có tấm Huy chương Vàng thứ 3?

19h tối nay (21/5), “Bữa tiệc cảm xúc” giữa Tuyển nữ Việt Nam và Tuyển nữ Thái Lan sẽ diễn ra trên sân Cẩm Phả (Quảng Ninh).
SEA Games 31 ngày 21/5: Tâm điểm chung kết bóng đá nữ Việt Nam -Thái Lan

SEA Games 31 ngày 21/5: Tâm điểm chung kết bóng đá nữ Việt Nam -Thái Lan

Ngày 21/5/2022, SEA Games 31 sẽ diễn ra 20 bộ môn thi đấu, tâm điểm là chung kết bóng đá nữ Việt Nam và Thái Lan.
Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 đến 7h ngày 21/5

Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 đến 7h ngày 21/5

Tính đến 7h ngày 21/5, Đoàn Thể thao Việt Nam tiếp tục dẫn đầu SEA Games 31 với 164 Huy chương Vàng, hơn Thái Lan - đoàn xếp thứ hai – 97 Huy chương Vàng.
Khai mạc Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022

Khai mạc Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022

Tối ngày 20/5/2022, Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022 đã chính thức được khai mạc tại tại phố Lê Quang Đạo, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội.
Kỳ thủ Phạm Lê Thảo Nguyên giành thêm huy chương vàng SEA Games 31

Kỳ thủ Phạm Lê Thảo Nguyên giành thêm huy chương vàng SEA Games 31

Kỳ thủ Phạm Lê Thảo Nguyên vừa xuất sắc giành huy chương vàng thứ hai của SEA Games 31 trong ngày thi đấu hôm nay (20/5).
Thưởng thức đặc sản tại Lễ hội ẩm thực và du lịch làng nghề truyền thống

Thưởng thức đặc sản tại Lễ hội ẩm thực và du lịch làng nghề truyền thống

Lễ hội Ẩm thực và du lịch làng nghề truyền thống Hà Nội diễn ra từ ngày 19-23/5, tại phố Lê Quang Đạo, quận Nam Từ Liêm, giới thiệu nhiều đặc sản vùng miền.
Lung linh màn trình diễn áo dài Sen

Lung linh màn trình diễn áo dài Sen

Chương trình nghệ thuật và trình diễn áo dài sen là điểm nhấn trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 132 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh.
SEA Games 31 ngày 20/5: Tiếp đà bứt phá cho thể thao Việt Nam

SEA Games 31 ngày 20/5: Tiếp đà bứt phá cho thể thao Việt Nam

Thể thao Việt Nam hứa hẹn sẽ tiếp đà bứt phá ngoạn mục để giành thêm những huy chương vàng SEA Games 31 trong ngày thi đấu hôm nay (20/5).
Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 đến 7h ngày 20/5

Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 đến 7h ngày 20/5

Tính đến 7h ngày 20/5, Đoàn Thể thao Việt Nam tiếp tục dẫn đầu SEA Games 31 với 153 Huy chương Vàng, hơn Thái Lan - đoàn xếp thứ hai – 91 Huy chương Vàng.
U23 Việt Nam - U23 Malaysia (1-0): "Người hùng" Tiến Linh

U23 Việt Nam - U23 Malaysia (1-0): "Người hùng" Tiến Linh

Trận Bán kết SEA Games 31 giữa U23 Việt Nam - U23 Malaysia bắt đầu từ 19h tối 19/5. Bàn thắng duy nhất của Việt Nam đến vào phút 111 nhờ công của Tiến Linh.
Bán kết bóng đá nam Thái Lan - Indonesia (1-0): Bàn thắng đẳng cấp

Bán kết bóng đá nam Thái Lan - Indonesia (1-0): Bàn thắng đẳng cấp

U23 Thái Lan đã có 1 màn trình diễn đẳng cấp trước U23 Indonesia tại bán kết bóng đá nam SEA Games 31 chiều 19/5 trên sân Thiên Trường, Nam Định.
Ngày thi đấu thành công của Karate Việt Nam tại SEA Games 31

Ngày thi đấu thành công của Karate Việt Nam tại SEA Games 31

Trong hôm nay (19/5), Karate Việt Nam đã thi đấu rất thành công khi liên tiếp giành huy chương vàng SEA Games 31 ở các trận chung kết đối kháng.
Lịch thi đấu SEA Games 31 ngày 19/5: U23 Việt Nam đá bán kết gặp Malaysia

Lịch thi đấu SEA Games 31 ngày 19/5: U23 Việt Nam đá bán kết gặp Malaysia

Trận bán kết bóng đá nam SEA Games 31 giữa U23 Việt Nam và U23 Malaysia sẽ diễn ra lúc 19h tối nay trên sân Việt Trì (Phú Thọ).
SEA Games 31 ngày 19/5: Thể thao Việt Nam đạt mốc 150 huy chương vàng?

SEA Games 31 ngày 19/5: Thể thao Việt Nam đạt mốc 150 huy chương vàng?

Ngày thi đấu hôm nay (19/5), đoàn thể thao Việt Nam có thể hy vọng sẽ chạm mốc 150 huy chương vàng trên bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31.
Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 đến 7h ngày 19/5

Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 đến 7h ngày 19/5

Tính đến 7h ngày 19/5, Đoàn Thể thao Việt Nam tiếp tục dẫn đầu SEA Games 31 với 126 Huy chương Vàng, hơn Thái Lan - đoàn xếp thứ hai – 73 Huy chương Vàng.
Gặp những người làm sống lại những ký ức về Bác

Gặp những người làm sống lại những ký ức về Bác

Về Kim Liên, ai cũng muốn nán lại lâu hơn, để hiểu hơn về thời thơ ấu của Bác qua giọng kể truyền cảm đầy chất Nghệ của những người làm sống lại ký ức về Bác.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động