Hà Tĩnh: Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia từ cơ sở

“Mở khóa” tài nguyên bằng công nghệ số

Những ngày đầu năm 2026, chúng tôi có dịp đồng hành cùng đoàn công tác của Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tỉnh Hà Tĩnh về làm việc tại xã Sơn Tây – miền biên viễn còn nhiều khó khăn của tỉnh. Tại đây, một không khí đổi mới đang lan tỏa, hiện thực hóa Nghị quyết số 57/NQ-TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KH&CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (CĐS) quốc gia.

Sơn Tây nằm ở vị trí chiến lược thuộc Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo. Xã sở hữu vùng sản xuất chè 296 ha, trong đó có 20 ha của Tổ hợp tác trồng chè VietGap Trung Lưu được cấp mã số vùng trồng. Thế nhưng, từ lâu địa phương này vẫn loay hoay với bài toán phát triển chiều sâu.

Bí thư Đảng ủy xã Sơn Tây Hoàng Cẩm Thạch thẳng thắn chia sẻ: "Từ lâu nay, xã Sơn Tây đang ngồi trên đống tài sản quý nhưng lại chưa biết dùng chìa khóa khoa học, công nghệ để mở".

Với tư duy đó, Đảng bộ xã đã xác định CĐS và ứng dụng KH&CN là một trong ba khâu đột phá nhiệm kỳ 2025 - 2030, nhằm xây dựng Sơn Tây đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao theo hướng hiện đại.

Cụ thể, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung với các sản phẩm lợi thế của địa phương như rừng sản xuất, các loại cây công nghiệp, chè và dược liệu. Đồng thời, thiết lập chuỗi liên kết và ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến vào sản xuất nhằm nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và định danh thương hiệu cho sản phẩm của vùng.

Sự thay đổi không chỉ nằm trên văn bản. Tại thôn Kim Thành, mô hình nông nghiệp công nghệ cao của Công ty TNHH BATO Việt Nam đã cho thấy một diện mạo hoàn toàn khác của sản xuất nông nghiệp.

Trên diện tích bưởi da xanh tươi tốt, hệ thống tưới nhỏ giọt công nghệ Israel được vận hành tự động qua điện thoại thông minh. Những chiếc máy bay không người lái thay thế sức người trong việc phun thuốc, phân bón, cùng với sự hỗ trợ của AI để dự báo thời tiết và phân tích sâu bệnh. Đây chính là lời giải cho bài toán nâng cao giá trị nông sản để vươn tới thị trường khó tính như châu Âu.

Đưa dịch vụ số đến tận ngõ, gõ tận nhà

Điểm sáng nhất trong hành trình chuyển đổi số ở Sơn Tây chính là sự gần gũi và tính nhân văn.

Thay vì để người dân lúng túng với những thủ tục trực tuyến phức tạp, mô hình “điểm hẹn dịch vụ công” tại thôn Hà Chua đã ra đời. Bí thư Đảng ủy xã Sơn Tây cho biết, đây không chỉ là nơi giải quyết thủ tục hành chính mà là một không gian sinh hoạt cộng đồng.

Tại nhà văn hóa thôn, cán bộ xã trực tiếp tư vấn, hướng dẫn người dân cài đặt VNeID, nộp hồ sơ trực tuyến trong không khí cởi mở, có trà nước và sự hỗ trợ tận tình của các đoàn viên thanh niên.

“Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đối với một xã biên giới là một hành trình đầy gian nan và không ít bỡ ngỡ. Nhưng với tinh thần gian khó không lùi bước, chúng tôi sẽ giữ vững ngọn lửa nhiệt huyết, biến sự trăn trở về những tiềm năng chưa được đánh thức thành hành động cụ thể. Chúng tôi muốn thay đổi tư duy từ quản lý sang phục vụ, tạo môi trường giao tiếp gần gũi nhất để người dân không còn cảm thấy công nghệ là rào cản”, Bí thư Đảng ủy xã Sơn Tây trao đổi với phóng viên Báo Công Thương.

Thực tế đã chứng minh hiệu quả khi phong trào “bình dân học vụ số” tại Sơn Tây lan tỏa mạnh mẽ, thu hút hơn 15.000 lượt người tham gia cuộc thi tìm hiểu Nghị quyết 57, đưa xã vào nhóm dẫn đầu về cải cách hành chính và dịch vụ công của tỉnh.

Dù đã đạt được những kết quả ấn tượng như thu ngân sách năm 2025 đạt hơn 112 tỷ đồng (vượt 452% kế hoạch tỉnh giao), lãnh đạo xã Sơn Tây vẫn không giấu được những trăn trở. Đó là sự thiếu hụt về nguồn lực kinh phí cho thiết bị số tại các thôn, trường học và áp lực quá tải đối với cán bộ chuyên trách khi phải vừa làm chuyên môn, vừa kiêm nhiệm chuyển đổi số.

"Xã cũng đã kiến nghị Sở KH&CN tiếp tục làm “bà đỡ”, hỗ trợ các đề tài mang tính thực tiễn cao như quản lý giao thông thông minh và hệ thống cảnh báo sớm thiên tai, cháy rừng - những vấn đề sống còn của một xã miền núi diện tích lớn", ông Hoàng Cẩm Thạch, Bí thư Đảng ủy xã Sơn Tây chia sẻ thêm.

Đại diện Sở KH&CN Hà Tĩnh cho biết, từ những báo cáo của địa phương, sở sẽ sớm chỉ đạo các doanh nghiệp viễn thông khảo sát và đưa ra các giải pháp khắc phục những khó khăn trên địa bàn xã Sơn Tây. Vị đại diện cũng đánh giá cao những thành quả đạt được về chuyển đổi số, sáng tạo trong công tác quản lý của chính quyền địa phương trong thời gian qua.

Sở KH&CN sẽ phối hợp với xã rà soát, xác định cụ thể các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo để đặt hàng thực hiện trên địa bàn xã bằng nguồn lực KH&CN của tỉnh. Đồng thời đề nghị xã khảo sát, chọn và đề xuất nội dung cụ thể để sở giao đầu mối về chuyên môn để hỗ trợ, định hướng đề xuất, đưa vào Chương trình khoa học, công nghệ của tỉnh để tổ chức thực hiện từ năm 2026.

Chuyển đổi số không còn là những khẩu hiệu xa vời, mà hiện hữu ngay trong từng vườn cây ứng dụng công nghệ, trong những “điểm hẹn” thân tình giữa chính quyền và nhân dân. Đó chính là nền tảng vững chắc để Hà Tĩnh bứt phá mạnh mẽ, bắt đầu từ những tế bào nhỏ nhất của xã hội.