Tin Khu Vực 
Dự kiến trong nửa đầu tháng 3, Đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC) sẽ đến Việt Nam kiểm tra việc thực hiện các khuyến nghị chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Đây được xem là cột mốc quan trọng trong hành trình gỡ cảnh báo “thẻ vàng” đối với thủy sản Việt Nam. Trước thời điểm mang tính quyết định này, cùng với các địa phương ven biển trên cả nước, tỉnh Gia Lai đang khẩn trương rà soát, hoàn thiện từng nội dung mà EC đã chỉ ra.
Siết chặt kiểm soát từ bờ ra biển
Theo Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai), ngay từ đầu năm 2026, công tác kiểm tra, giám sát hoạt động tàu cá đã được triển khai với cường độ cao. Các tổ công tác IUU duy trì kiểm soát nghiêm ngặt tại cảng cá, bảo đảm mọi phương tiện xuất - nhập bến đều thực hiện đầy đủ thủ tục theo quy định.
Tàu thuyền neo đậu tại khu vực cảng Quy Nhơn. Ảnh: Hiền Mai
Trong hai tháng đầu năm, lực lượng chức năng đã kiểm soát 667 lượt tàu rời cảng và 488 lượt tàu cập cảng. Toàn bộ dữ liệu được cập nhật đồng bộ nhằm phục vụ truy xuất nguồn gốc khai thác.
Song song đó, hệ thống trạm bờ được duy trì trực 24/24 giờ để theo dõi hành trình tàu cá trên biển thông qua thiết bị giám sát hành trình (VMS). Những trường hợp mất kết nối hoặc vi phạm quy định đều được phát hiện sớm và xử lý kịp thời.
Công tác xác nhận nguồn gốc thủy sản cũng được tăng cường. Trong hai tháng qua, ngành chức năng đã cấp 6 bộ hồ sơ xác nhận nguồn gốc nguyên liệu với hơn 90 tấn thủy sản đưa vào chế biến, tạo ra hơn 54 tấn thành phẩm. Dữ liệu khai thác được cập nhật thường xuyên trên hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT) và nhật ký khai thác điện tử, góp phần minh bạch hóa toàn bộ chuỗi sản xuất.
Bộ đội Biên phòng tỉnh thực hiện quan điểm kiểm soát chặt ngay từ cửa biển.
Cùng với ngành nông nghiệp, Bộ đội Biên phòng tỉnh thực hiện quan điểm kiểm soát chặt ngay từ cửa biển: tàu cá không đủ điều kiện kiên quyết không cho xuất bến, kể cả khi đã chuẩn bị đầy đủ hậu cần. Công an tỉnh tập trung điều tra các hành vi có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng, trong khi ngành Công Thương tăng cường kiểm tra chứng nhận xuất xứ nhằm ngăn chặn gian lận thương mại.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai, qua rà soát hiện toàn tỉnh còn khoảng 74 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động đang neo đậu ngoài địa phương. Tỉnh đã chủ động đề nghị 9 tỉnh, thành phối hợp kiểm soát chặt chẽ số tàu này, đồng thời cung cấp hình ảnh, tọa độ và tình trạng neo đậu định kỳ để làm minh chứng phục vụ làm việc với Đoàn thanh tra EC.
Sẵn sàng cho đợt kiểm tra của EC
Tinh thần cao điểm chống khai thác IUU đang được cụ thể hóa bằng các giải pháp quản lý sát thực tế, hướng tới kiểm soát từng phương tiện và từng chủ tàu.
Ông Nguyễn Anh Dũng, Phó Giám đốc Ban Quản lý Cảng cá tỉnh Gia Lai cho biết, nhận thức của ngư dân đã có chuyển biến rõ rệt. Ngay trong dịp tết Nguyên đán, nhiều chủ tàu vẫn tự giác khai báo lịch trình và ghi chép nhật ký khai thác đầy đủ.
Gia Lai đang từng bước hoàn thiện các yêu cầu mà EC đặt ra, hướng tới mục tiêu cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng”. Ảnh: Hiền Mai
Tại các khu vực trọng điểm như Quy Nhơn, Đề Gi và Tam Quan, lực lượng Bộ đội Biên phòng duy trì quân số trực chiến 100%, kiểm tra nghiêm hồ sơ và trang thiết bị trước khi tàu rời bến. Hệ thống VMS được vận hành tối đa nhằm theo dõi tàu khai thác xa bờ, kịp thời cảnh báo các trường hợp có nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài.
Trung tá Vũ Đức Tuệ, Đồn trưởng Đồn Biên phòng cửa khẩu Cảng Quy Nhơn, cho biết đơn vị duy trì kiểm soát liên tục nhưng vẫn tạo điều kiện thuận lợi về thủ tục để ngư dân yên tâm vươn khơi, bảo đảm sinh kế lâu dài.
Ở cấp cơ sở, nhiều địa phương triển khai mô hình quản lý “khép kín” đối với tàu cá không đủ điều kiện hoạt động. Tại xã Phù Mỹ Đông, nơi có 571 tàu cá, chính quyền đã yêu cầu các chủ tàu ký cam kết, đưa phương tiện vào khu vực neo đậu tập trung và lắp camera giám sát.
Các tàu không đủ điều kiện được niêm yết công khai, dán thông báo trên thân tàu và quản lý chặt chẽ nhằm ngăn chặn tình trạng lén lút ra khơi. Địa phương cũng xử lý hàng chục trường hợp mất kết nối VMS và hướng dẫn hàng trăm tàu sử dụng nhật ký khai thác điện tử.
Trước đó, ngày 8/2, Văn phòng Chính phủ ra Thông báo số 71/TB-VPCP, thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà tại cuộc họp Tổ công tác đặc biệt về chống khai thác IUU. Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu các địa phương tập trung kiểm tra các địa bàn, nhóm tàu trọng điểm vào trước tết Nguyên đán 2026. Trước ngày 9/3 đẩy mạnh kiểm tra chuyên đề, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, sẵn sàng làm việc với Đoàn thanh tra của EC.
Quán triệt chỉ đạo này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Dương Mah Tiệp yêu cầu các sở, ngành và chính quyền ven biển xác định chống khai thác IUU là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách trong giai đoạn hiện nay.
Với sự vào cuộc đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, Gia Lai đang từng bước hoàn thiện các yêu cầu mà EC đặt ra, hướng tới mục tiêu cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng”, mở rộng cơ hội cho thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.