Theo Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), chỉ trong 3 tháng đầu năm 2026, phụ tải tại 17 tỉnh, thành phố phía Bắc đã tăng trưởng tới 9,8%, với công suất cực đại đạt khoảng 17.789 MW, nhiều địa phương ghi nhận mức tăng hai con số như: Quảng Ninh, Hải Phòng, Ninh Bình, Nghệ An, Hưng Yên... Dự báo trong mùa hè, công suất cực đại khu vực có thể lên tới 21.300 MW tương ứng mức tăng trưởng từ 9,6% đến 12,6%, đặt ra áp lực rất lớn đối với công tác cung ứng điện.
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương bên lề hội nghị phối hợp vận hành tối ưu và đảm bảo cung ứng điện miền Bắc năm 2026 diễn ra trước đó vào ngày 21/4 tại Quảng Ninh, ông Vũ Anh Phương – Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) cho biết, để đảm bảo cung ứng điện an toàn, ổn định cho phát triển kinh tế, xã hội và đời sống dân sinh, tổng công ty đã chủ động xây dựng các phương án vận hành tối ưu và triển khai đồng bộ nhiều giải pháp ngay từ rất sớm.
Cụ thể, ngay từ cuối năm 2025, EVNNPC đã chỉ đạo các công ty điện lực xây dựng phương án cung ứng điện năm 2026 và trình UBND các tỉnh, thành phố phê duyệt. Đến nay, 17/17 địa phương đã hoàn thành phê duyệt các phương án này.
Theo ông Vũ Anh Phương, năm 2026 là năm đầu tiên EVNNPC triển khai lắp đặt hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS), với quy mô dự kiến khoảng 530MW tại các trạm biến áp 110kV, nhằm tăng khả năng điều tiết, cân bằng cung - cầu điện trong hệ thống.
Song song với đó, EVNNPC tiếp tục đẩy mạnh phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu. Năm 2026, EVNNPC giao kế hoạch phát triển khoảng 680 MW cho các đơn vị thành viên.
Tính từ năm 2021 đến nay, toàn EVNNPC đã có 2.893 khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu theo quy định, với tổng công suất đạt 389,9 MW. Đồng thời, Tổng công ty cũng triển khai lắp đặt hệ thống điện mặt trời tại trụ sở và các tài sản của ngành điện, với tổng công suất khoảng 7,1 MWp, dự kiến hoàn thành trước mùa nắng nóng năm 2026.
Còn tại Hà Nội, theo ông Nguyễn Anh Dũng - Phó Tổng giám đốc EVNHANOI, tính đến hết tháng 3/2026, trên địa bàn Hà Nội đã có 2.045 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất khoảng 33 MW. Sản lượng điện mua từ khách hàng đạt khoảng 1,047 triệu kWh trong tháng và lũy kế đạt khoảng 3,4 triệu kWh. Đồng thời, tổng công ty đã triển khai 59 hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu.
Bên cạnh các giải pháp về nguồn và lưới, ông Vũ Anh Phương cho biết: Tổng công ty đặc biệt chú trọng đến quản lý nhu cầu phụ tải. EVNNPC đã làm việc trực tiếp với các khách hàng lớn để ký kết thỏa thuận dịch chuyển phụ tải, với tiềm năng dịch chuyển khoảng 1.300 MW ra khỏi các khung giờ cao điểm.
Hiện EVNNPC đã ký thỏa thuận điều chỉnh phụ tải với 4.943 khách hàng, tương ứng công suất điều chỉnh khoảng 1.100 MW. Các khách hàng cam kết thực hiện tiết giảm điện năng với sản lượng dự kiến khoảng 2,1 tỷ kWh.
Đối với các tình huống khẩn cấp, EVNNPC đã xây dựng cơ chế phối hợp với 205 khách hàng lớn, có khả năng điều chỉnh nhanh phụ tải khoảng 1.300 MW khi có thông báo trước 24 giờ, góp phần nâng cao tính linh hoạt của hệ thống điện.
Trong khi đó, tại Hà Nội, dù công suất không tăng đột biến, nhưng sản lượng điện tiêu thụ lại tăng tới 23% trong tháng 4/2026, nguyên nhân là do sự gia tăng nhanh của các loại hình tiêu thụ điện mới như xe điện, trung tâm dữ liệu.
Trước những chính sách, quy định mới về sử dụng năng lượng nhất là từ 01/01/2026 Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả chính thức có hiệu lực, nhiều cơ chế, chế tài, kiểm tra, giám sát đã được đưa ra, cùng với đó là Chỉ thị số 09 và Chỉ thị số 10 của Thủ tướng Chính phủ được ban hành về tiết kiệm năng lượng, phát triển các phương tiện giao thông điện, tiết kiệm điện, phát triển điện mặt trời mái nhà nhiều doanh nghiệp đã chủ động xây dựng các kế hoạch sử dụng điện hiệu quả, gắn với tối ưu vận hành sản xuất.
Ông Nguyễn Anh Dũng – cho biết, để tăng cường tiết kiệm điện, Tổng công ty Điện lực Hà Nội đã làm việc và ký cam kết với khoảng 221.000 khách hàng, với tổng sản lượng điện dự kiến tiết kiệm đạt 305,6 triệu kWh. Đồng thời, 102 khách hàng đã ký thỏa thuận tham gia điều chỉnh phụ tải, với khả năng dịch chuyển khoảng 120 MW ra khỏi khung giờ cao điểm. Bên cạnh đó, khoảng 2.900 khách hàng cũng cam kết sẵn sàng dịch chuyển phụ tải, với tổng công suất có thể điều chỉnh khoảng 185 MW khi cần thiết.
“Ngoài ra EVNHANOI đã rà soát 141 khách hàng có máy phát điện dự phòng, công suất có thể huy động khoảng 429 MW khi cần thiết. Cùng với đó, chúng tôi cũng phân chia khách hàng thành 7 nhóm phụ tải với tổng công suất tiết giảm khoảng 367MW trên 852 đường dây trong tình huống khẩn cấp”, ông Dũng khẳng định.
Ông Zhang Hui Yi – Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH Thép đặc biệt Shengli Việt Nam (KCN Cầu Nghìn, xã Phụ Dực, tỉnh Hưng Yên) chia sẻ, với đặc thù là doanh nghiệp tiêu thụ điện lớn, công suất cực đại có thể lên tới 120.000 kW, công ty đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quản lý năng lượng.
Trọng tâm là tối ưu hóa kế hoạch sản xuất theo tín hiệu phụ tải. Doanh nghiệp chủ động bố trí lại ca kíp, hạn chế vận hành thiết bị tiêu tốn điện vào giờ cao điểm, đồng thời cập nhật dữ liệu phụ tải theo thời gian thực tới từng phân xưởng để điều chỉnh kịp thời.
“Chúng tôi coi việc tham gia điều chỉnh phụ tải không chỉ là trách nhiệm mà còn là giải pháp giúp tối ưu chi phí sản xuất”, ông Zhang Hui Yi nhấn mạnh và cho biết công tác vận hành kỹ thuật cũng được công ty siết chặt. Hệ thống thiết bị được kiểm định định kỳ, tăng cường tuần tra theo ca, đặc biệt vào ban đêm, nhằm phát hiện sớm nguy cơ sự cố. Đây là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp vừa tiết kiệm điện, vừa đảm bảo an toàn sản xuất.
Theo ông Phạm Lê Phú – Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), thời gian qua EVN đã triển khai mạnh mẽ các chương trình điều chỉnh phụ tải. Đến nay, đã có 18.889/19.030 khách hàng tham gia chương trình Điều chỉnh phụ tải phi thương mại, đạt tỷ lệ 98,9%. Đồng thời, EVN đã làm việc với các khách hàng sản xuất công nghiệp có sản lượng lớn (từ 1 triệu kWh/năm trở lên), ký phụ lục hợp đồng với 13.839/13.916 khách hàng, đạt tỷ lệ 99,4% nhằm thực hiện dịch chuyển phụ tải. Tổng công suất có thể huy động từ các chương trình này đạt khoảng 2.300 MW, trong đó riêng chương trình điều chỉnh phụ tải khoảng 1.800 MW.
Phó Tổng giám đốc EVN Phạm Lê Phú khẳng định, việc nâng cao hiệu quả sử dụng điện, đẩy mạnh quản lý nhu cầu và tăng cường phối hợp với khách hàng là một trong những giải pháp trọng tâm để đảm bảo cung ứng điện trong năm 2026 và những năm tiếp theo.
Ông Nguyễn Thế Hữu – Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương cho biết: Năm 2026 là năm đầu tiên triển khai kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 với mục tiêu tăng trưởng cao, trong đó điện năng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Thực tế những tháng đầu năm cho thấy nhu cầu điện tăng mạnh, dự báo cả năm có thể đạt mức tăng trưởng khoảng 8–8,5%. Đáng chú ý, ngay từ đầu mùa nắng nóng, hệ thống điện đã chịu áp lực lớn khi phụ tải tăng đột biến, nhất là vào các khung giờ cao điểm.
Để ứng phó với thách thức này, các cơ quan quản lý và đơn vị vận hành đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Tuy nhiên, một trong những giải pháp quan trọng được nhấn mạnh là thúc đẩy sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, đẩy mạnh phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu, kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng theo chỉ đạo của Chính phủ...
Ông Nguyễn Thế Hữu nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh tiết kiệm điện và điều chỉnh phụ tải theo các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, với mục tiêu tiết kiệm tối thiểu khoảng 3% tổng điện năng tiêu thụ trong năm và cao hơn trong các tháng cao điểm; đồng thời triển khai các chương trình điều chỉnh phụ tải nhằm cắt giảm khoảng 3.000 MW công suất đỉnh của hệ thống.
