Đưa giá trị khoa học xã hội thành sức mạnh kỷ nguyên mới

Sáng 24/2, Thủ tướng Phạm Minh Chính tới thăm, làm việc tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và các nhà khoa học, chuyên gia tiêu biểu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn.

Đi trước mở đường

Tại cuộc làm việc, các đại biểu đã tập trung báo cáo, thảo luận về các kết quả đạt được của viện và các đơn vị thành viên trong thời gian qua trên các lĩnh vực; các nhiệm vụ, giải pháp triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng về lĩnh vực khoa học và công nghệ; tình hình triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Phát biểu tại cuộc làm việc, Thủ tướng gửi lời chúc mừng năm mới, ghi nhận và đánh giá cao những đóng góp của các thế hệ nhà khoa học của viện trong hơn 70 năm qua. Trân trọng cảm ơn các Giáo sư, nhà khoa học đã có những phát biểu rất tâm huyết, trí tuệ, sâu sắc, sát thực tiễn, Thủ tướng khẳng định sẽ tiếp thu các ý kiến quý báu với tinh thần cầu thị cao nhất, suy nghĩ thấu đáo nhất và hành động quyết liệt nhất.

Dành thời gian phân tích vai trò của khoa học xã hội, Thủ tướng nhấn mạnh đây không chỉ là lĩnh vực nghiên cứu học thuật mà còn là nền tảng tư duy, định hướng cho việc xây dựng đường lối, chính sách phát triển đất nước. Theo Thủ tướng, qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam đã hình thành hệ giá trị văn hóa, tư tưởng, tinh thần phong phú. Đây là nguồn học liệu quý mà khoa học xã hội và nhân văn có trách nhiệm nghiên cứu, gìn giữ và phát huy trong thời đại mới.

Người đứng đầu Chính phủ khẳng định, Đảng và Nhà nước luôn coi trọng khoa học xã hội và nhân văn, coi đây là trụ cột quan trọng của nền khoa học quốc gia, có vai trò đặc biệt trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Nhắc lại lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Văn hóa soi đường cho quốc dân đi"; "Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy", Thủ tướng cho rằng đây cũng là nền tảng cốt lõi mà khoa học xã hội cần nghiên cứu để chuyển hóa thành sức mạnh trong kỷ nguyên mới.

Thủ tướng nhấn mạnh, trong các giai đoạn cách mạng, khoa học xã hội và nhân văn đã góp phần cung cấp cơ sở lý luận cho hoạch định đường lối, chiến lược phát triển. Trong giai đoạn giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước, lĩnh vực này đóng góp vào việc phát triển, làm sâu sắc nền tảng lý luận về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, củng cố tinh thần yêu nước và ý chí độc lập. Thời kỳ Đổi mới, khoa học xã hội tham gia hình thành cơ sở lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, cung cấp luận cứ cho việc xây dựng Cương lĩnh và các chiến lược phát triển kinh tế xã hội.

Khẳng định vai trò "cơ quan tham mưu chiến lược"

Phân tích yêu cầu về phát triển khoa học xã hội trong kỷ nguyên mới, Thủ tướng cho rằng, chúng ta phải có lời giải thỏa đáng cho những câu hỏi lớn:

Bằng cách nào thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình? Làm thế nào phát triển lực lượng sản xuất hiện đại đồng thời với hoàn thiện quan hệ sản xuất phù hợp? Mô hình quản trị quốc gia nào phù hợp với kỷ nguyên số?

Làm sao xây dựng được hệ giá trị quốc gia vừa giữ gìn bản sắc, vừa tiếp thu tinh hoa văn minh nhân loại? Làm thế nào để tăng trưởng nhanh nhưng bền vững, tăng trưởng kinh tế đi đôi với phát triển con người và bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, môi trường sáng xanh sạch đẹp? Làm thế nào vừa hội nhập quốc tế sâu rộng, thực chất, hiệu quả, vừa giữ được độc lập, tự chủ?

Thủ tướng đánh giá, thời gian qua, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã hoàn thành nhiều nhiệm vụ được giao, trong đó có các báo cáo phân tích, dự báo kinh tế xã hội phục vụ phiên họp Chính phủ thường kỳ; các nghiên cứu chuyên đề về đổi mới mô hình tăng trưởng, hoàn thiện thể chế, tinh gọn tổ chức bộ máy, phát triển văn hóa và con người Việt Nam; triển khai đề án tăng cường năng lực, mở rộng hợp tác quốc tế với nhiều tổ chức nghiên cứu uy tín.

Bên cạnh kết quả đạt được, Thủ tướng yêu cầu, viện cần tiếp tục tăng cường đoàn kết, đẩy mạnh nghiên cứu cơ bản với tầm nhìn dài hạn; chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; hợp tác chặt chẽ với địa phương, doanh nghiệp; bảo vệ và khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm; phát triển đột phá, khẳng định vai trò "cơ quan tham mưu chiến lược" của Đảng, Nhà nước về khoa học xã hội và nhân văn.

Về nhiệm vụ thời gian tới, viện cần tập trung triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV và các nghị quyết chuyên đề của Bộ Chính trị; nâng cao chất lượng nghiên cứu gắn với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; tăng cường tư vấn chính sách theo tinh thần kịp thời, phân tích sâu, dự báo chính xác, kiến nghị khả thi; đẩy mạnh đào tạo nhân lực trình độ cao; thúc đẩy hợp tác giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp; tiên phong chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; hiện đại hóa cơ sở vật chất; xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học đáp ứng yêu cầu mới.

Tạo điều kiện cho Viện phát triển, Chính phủ, các bộ, ngành sẽ rà soát cơ chế, chính sách, trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cao hơn nữa về hoạt động, khai thác nguồn lực và phát triển đội ngũ nhân lực. Về các kiến nghị, Chính phủ, các bộ, ngành sẽ giải quyết ngay theo thẩm quyền và đề xuất cấp có thẩm quyền nếu vượt thẩm quyền.