Đồng Nai chuyển mình thành trung tâm công nghiệp xanh của phía Nam

Từ bước ngoặt thể chế đến áp lực chuyển đổi xanh

Ngày 30/4/2026 đánh dấu bước ngoặt lớn khi Đồng Nai chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương theo Nghị quyết 30/2026/QH16. Với Đồng Nai, không chỉ thay đổi vị thế hành chính mà còn đặt ra yêu cầu tái cấu trúc mạnh mẽ mô hình phát triển công nghiệp.

Để phù hợp với thành phố trực thuộc Trung ương, Đồng Nai đang triển khai kế hoạch chuyển đổi khu công nghiệp sang mô hình xanh, sinh thái đến năm 2030. Theo kế hoạch do UBND tỉnh Đồng Nai ban hành đầu năm 2026, địa phương đặt mục tiêu từng bước chuyển hóa các khu công nghiệp hiện hữu, hướng tới sản xuất bền vững, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải.

Cùng với đó, áp lực chuyển đổi đến từ chính thị trường. Các đối tác lớn tại EU, Mỹ, Nhật Bản ngày càng siết chặt tiêu chuẩn môi trường, buộc doanh nghiệp phải minh bạch dữ liệu phát thải, sử dụng năng lượng sạch. Điều này khiến nhiều ngành sản xuất chủ lực tại thành phố Đồng Nai như dệt may, da giày, cơ khí, điện tử phải nhanh chóng thích ứng nếu không muốn mất đơn hàng.

Thực tế tại các khu công nghiệp cho thấy xu hướng "xanh hóa" đã bắt đầu rõ nét.

Đơn cử, tại Khu công nghiệp Amata, nhiều doanh nghiệp đã áp dụng vật liệu tái chế, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và chuyển sang bao bì thân thiện môi trường. Tại khu vực Nhơn Trạch, không ít nhà máy đầu tư điện mặt trời mái nhà để chủ động nguồn năng lượng sạch.

Tuy nhiên, quá trình này vẫn đối mặt không ít thách thức. Chi phí đầu tư ban đầu lớn, công nghệ chưa đồng bộ và áp lực cạnh tranh khiến nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, gặp khó trong việc chuyển đổi. Điều này đòi hỏi chính sách hỗ trợ mạnh mẽ hơn từ phía Nhà nước, đặc biệt về tín dụng xanh và hạ tầng năng lượng.

Thu hút dòng vốn chất lượng cao, định hình hệ sinh thái công nghiệp mới

Đồng Nai đang cho thấy sức hút đầu tư ngày càng rõ nét. Trong những tháng đầu năm 2026, địa phương ghi nhận hơn 10.900 tỷ đồng vốn đầu tư trong nước và khoảng 177 triệu USD vốn FDI đăng ký mới, với xu hướng tập trung vào các ngành công nghệ cao, thân thiện môi trường.

Điểm đáng chú ý là dòng vốn đang dịch chuyển theo hướng chọn lọc. Các nhà đầu tư không còn ưu tiên lao động giá rẻ mà hướng đến hạ tầng hiện đại, logistics thuận lợi và tiêu chuẩn môi trường cao. Điều này tạo động lực để Đồng Nai phát triển các khu công nghiệp sinh thái, nhà xưởng xây sẵn đạt chuẩn xanh.

Ở góc độ quy hoạch, Đồng Nai hiện có khoảng 58 khu công nghiệp đã được quy hoạch, tạo nền tảng để triển khai đồng bộ mô hình công nghiệp xanh. Việc hình thành các khu công nghiệp sinh thái, gắn với kinh tế tuần hoàn, nơi chất thải của doanh nghiệp này trở thành nguyên liệu của doanh nghiệp khác đang được xem là hướng đi tất yếu.

Bên cạnh đó, các chương trình đánh giá theo tiêu chí ESG cũng đang tạo áp lực cạnh tranh mới. Nhiều khu công nghiệp tại Đồng Nai bắt đầu nâng cấp quản trị môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp để đáp ứng yêu cầu của các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Lợi thế lớn của Đồng Nai sau khi lên thành phố là khả năng kết nối vùng và hệ thống hạ tầng chiến lược, đặc biệt với dự án sân bay Long Thành đang được đẩy nhanh tiến độ. Khi hoàn thành, công trình này sẽ trở thành động lực quan trọng, thúc đẩy Đồng Nai phát triển thành trung tâm logistics và sản xuất quy mô lớn của khu vực.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, việc kết hợp giữa lợi thế thể chế mới và chiến lược phát triển công nghiệp xanh sẽ giúp Đồng Nai không chỉ giữ vững vai trò "công xưởng" mà còn vươn lên thành trung tâm sản xuất hiện đại, bền vững của vùng phía Nam.

Quý I/2026, Đồng Nai ghi nhận GRDP tăng khoảng 9,76%, cao nhất khu vực phía Nam; chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 13,66%, riêng ngành điện tăng trên 50%, phản ánh nhu cầu năng lượng và quy mô sản xuất mở rộng nhanh.

Toàn tỉnh hiện có 44 khu công nghiệp đang hoạt động với gần 2.800 dự án, tỷ lệ lấp đầy khoảng 76%; quy hoạch đến 2030 dự kiến phát triển tới 89 khu công nghiệp, tạo dư địa thu hút dòng vốn công nghệ cao và thúc đẩy chuyển đổi xanh.