Tin Khu Vực 
Chạm vào di sản, nối dài hành trình sáng tạo
Sáng 17/4/2026 (tức mùng 1/3 âm lịch), trong không gian cổ kính của đình Hà Vĩ trên phố Hàng Hòm, phường Hoàn Kiếm, lễ khai mạc triển lãm “Dòng chảy sơn mài Việt - Từ di sản đến đương đại” đã diễn ra trang trọng, thu hút đông đảo nghệ nhân, họa sĩ, nhà nghiên cứu và công chúng yêu nghệ thuật. Sự kiện do Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội tổ chức, nằm trong chuỗi hoạt động văn hóa “Chạm nghề Phố cổ 2026”, hướng tới tôn vinh các giá trị nghề truyền thống trong dòng chảy phát triển của Thủ đô.
Các nghệ nhân và khách mời dâng hưởng tưởng niệm cụ tổ nghề sơn Trần Lư tại đình Hà Vĩ. Ảnh: P.C
Không ồn ào, náo nhiệt, buổi sáng tại đình Hà Vĩ bắt đầu bằng một nghi lễ dâng hương tưởng niệm cụ tổ nghề sơn Trần Lư mang đậm chiều sâu văn hóa. Trong làn khói hương bảng lảng, các đại biểu, nghệ nhân và người dân thành kính cúi đầu tri ân người đã mang nghề sơn mài về truyền dạy cho dân làng Bình Vọng từ hàng trăm năm trước.
Từ không gian cổ kính của đình Hà Vĩ, những câu chuyện về sơn mài Việt được mở ra. Ảnh: P.C
Từ không gian linh thiêng của nghi lễ, dòng chảy của câu chuyện sơn mài Việt được mở ra trong một bối cảnh mới - bối cảnh của sáng tạo, giao thoa và tiếp biến. Phát biểu khai mạc chương trình, bà Ngô Thị Thùy Dương - Trưởng ban Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội, bày tỏ xúc động khi được gặp gỡ các nghệ nhân, họa sĩ và công chúng yêu sơn mài trong không gian đặc biệt này. Theo bà Dương, đình Hà Vĩ không chỉ là nơi thờ Tổ nghề mà còn là một điểm tựa tinh thần để những người làm nghề tìm về cội nguồn. Trong dòng chảy của thời đại, câu chuyện “Dòng chảy sơn mài Việt” không chỉ là hành trình của chất liệu hay kỹ thuật, mà còn là hành trình của ký ức, của bản sắc và của sự bền bỉ gìn giữ văn hóa dân tộc.
Bà Ngô Thị Thùy Dương - Trưởng Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội phát biểu khai mạc. Ảnh: P.C
Dẫn lại tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa, nghệ thuật, bà nhấn mạnh đội ngũ nghệ nhân, họa sĩ chính là những “chiến sĩ” trên mặt trận văn hóa, đang ngày đêm góp phần kiến tạo đời sống tinh thần, lan tỏa giá trị truyền thống qua từng lớp sơn, từng nét vẽ. Trong bối cảnh hiện nay, khi di sản văn hóa ngày càng được nhìn nhận như một nguồn lực cho phát triển công nghiệp văn hóa, việc tổ chức các hoạt động như triển lãm sơn mài không chỉ mang ý nghĩa bảo tồn mà còn mở ra cơ hội để sáng tạo, đổi mới.
Khi sơn mài bước ra khỏi truyền thống để kể chuyện hôm nay
Triển lãm “Dòng chảy sơn mài Việt - Từ di sản đến đương đại” được tổ chức trong dịp hướng tới kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, vì vậy không chỉ mang ý nghĩa nghệ thuật mà còn gắn với những dấu mốc lịch sử quan trọng. Theo Ban tổ chức, đây là dịp để tôn vinh chiều sâu văn hóa của khu phố cổ Hà Nội - nơi lưu giữ những giá trị làng nghề truyền thống trong lòng đô thị hiện đại.
Dưới sự hướng dẫn của Nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát, công chúng có cơ hội trải nghiệm một phần quy trình sơn mài. Ảnh: P.C
Không gian đình Hà Vĩ, với kiến trúc khiêm nhường nhưng giàu giá trị lịch sử, đã trở thành một “phòng trưng bày sống” - nơi các tác phẩm sơn mài không chỉ được nhìn ngắm mà còn được đặt trong mối liên hệ với chính nơi khai sinh ra nghề. Từ những bức tranh mang đậm dấu ấn cổ truyền đến các sáng tác đương đại với cách tiếp cận mới mẻ, triển lãm cho thấy sự chuyển mình của sơn mài Việt trong hành trình thích ứng với thời đại.
Trao đổi với Báo Công Thương, Nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát cho biết, triển lãm không chỉ nhằm quảng bá nghề sơn mài truyền thống, mà còn là dịp để tri ân cụ tổ nghề sơn - Trần Lư, người đã đặt nền móng cho một nghề thủ công đặc sắc của dân tộc.
Nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát tại triển lãm. Ảnh: P.C
“Để có được không gian trưng bày ngày hôm nay, bên cạnh tôi còn có sự đồng hành của nhiều nghệ nhân, họa sĩ tâm huyết. Trong suốt hai tháng chuẩn bị, chúng tôi đã cùng nhau lựa chọn, sắp đặt và hoàn thiện các tác phẩm với mong muốn mang đến một cái nhìn rõ nét hơn về nghề sơn cổ, cũng như hành trình phát triển của sơn mài từ truyền thống đến nghệ thuật đương đại trong không gian này. Chúng tôi kỳ vọng rằng, khi đến tham quan, quý vị không chỉ chiêm ngưỡng các tác phẩm mà còn có thể tìm hiểu sâu hơn về nghề, đặt ra những câu hỏi, những mối quan tâm để chúng tôi có cơ hội chia sẻ và lan tỏa giá trị của sơn mài Việt Nam”,nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát nhấn mạnh.
Các đại biểu và khách mời tham quan các sản phẩm sơn mài tại triển lãm.
Có thể thấy, trong những năm gần đây, khu phố cổ Hà Nội đang dần định hình vai trò như một không gian sáng tạo, nơi các giá trị truyền thống được tái hiện và kể lại bằng những hình thức mới. Việc đưa các hoạt động trưng bày, trình diễn nghề vào các di tích như đình Hà Vĩ không chỉ giúp bảo tồn di sản mà còn góp phần làm mới cách tiếp cận của công chúng, đặc biệt là giới trẻ.
Khi nhiều loại hình thủ công đứng trước áp lực của nhịp sống hiện đại, những hoạt động kết nối như “Dòng chảy sơn mài Việt” không chỉ góp phần khơi dậy sự quan tâm của cộng đồng mà còn mở ra cơ hội để nghề tiếp tục được gìn giữ và phát triển theo hướng mới. Từ những lớp sơn lắng sâu qua thời gian đến đôi bàn tay miệt mài của người làm nghề, sơn mài Việt vẫn đang tiếp tục hành trình của mình, mang theo ký ức văn hóa và tinh thần sáng tạo, góp phần bồi đắp thêm chiều sâu cho đời sống nghệ thuật của Thủ đô.