Điện mặt trời mái nhà - lời giải kép cho tiết kiệm và chuyển dịch năng lượng xanh

Nắng hè phủ xuống những mái nhà ở Lào Cai cũng là lúc nhu cầu sử dụng điện của các gia đình, cơ sở kinh doanh tăng cao. Điều hòa, tủ lạnh và các thiết bị điện phục vụ sinh hoạt khiến lượng điện tiêu thụ tăng mạnh. Nhưng cũng chính trong những giờ nắng ấy, ánh sáng mặt trời đang được chuyển hóa thành nguồn điện phục vụ trực tiếp cho nhu cầu sử dụng.

Tại gia đình ông Lộc Minh Đức, Chánh Văn phòng Công ty Điện lực Lào Cai, câu chuyện bắt đầu từ một bài toán rất đời thường: làm thế nào để giảm chi phí tiền điện khi gia đình có ba thế hệ cùng sinh sống. Từ nhu cầu thực tế, ông Đức đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất 17,4 kWp, kết hợp pin lưu trữ.

 Trước khi lắp đặt, gia đình ông thường phải trả khoảng 4 triệu đồng tiền điện mỗi tháng, với mức tiêu thụ khoảng 1.300 kWh/tháng. Sau khi đưa hệ thống vào vận hành, chi phí tiền điện giảm xuống còn khoảng 300.000 - 400.000 đồng/tháng.

“Gia đình có ba thế hệ cùng sinh sống nên lượng điện tiêu thụ khá cao. Sau khi tìm hiểu và tính toán, tôi quyết định lắp điện mặt trời mái nhà kết hợp pin lưu trữ. Việc này giúp gia đình chủ động hơn trong sử dụng điện, giảm đáng kể chi phí hằng tháng. Khi một phần nhu cầu điện được đáp ứng tại chỗ, nhất là vào ban ngày, cũng góp phần giảm áp lực lên lưới điện”, ông Lộc Minh Đức chia sẻ.

Từ nhu cầu tiết kiệm đến chủ động nguồn điện

Câu chuyện của gia đình ông Đức cho thấy điện mặt trời mái nhà đang trở thành một lựa chọn thiết thực đối với người sử dụng điện. Giá trị của hệ thống không chỉ nằm ở khoản chi phí được tiết giảm mà còn ở khả năng chủ động một phần nguồn điện và tận dụng nguồn năng lượng sạch ngay tại nơi tiêu thụ.

Đặc biệt trong những tháng nắng nóng, khi nhu cầu phụ tải tăng cao, việc một phần điện năng được sản xuất và sử dụng tại chỗ có thể mang lại hiệu quả kép: khách hàng giảm lượng điện lấy từ lưới, trong khi hệ thống điện có thêm nguồn năng lượng phân tán gần phụ tải.

Tại Phòng khám đa khoa 108 Bình Minh, xã Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai, hệ thống điện mặt trời kết hợp thiết bị lưu trữ công suất 55,35 kWp đã giúp sản lượng điện tiêu thụ từ lưới giảm khoảng 30% mỗi tháng so với trước đây.

Với cơ sở khám, chữa bệnh, hiệu quả không chỉ nằm ở chi phí điện năng. Nguồn điện từ pin lưu trữ còn góp phần duy trì hoạt động khi lưới điện phải tạm ngừng để phục vụ công tác hoặc xảy ra sự cố.

Những con số từ thực tế

Theo số liệu của Công ty Điện lực Lào Cai, trong tháng 7/2026, toàn địa bàn phát triển mới 97 khách hàng điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, với tổng công suất khoảng 2.136 kW. Kết quả đạt 102,54% kế hoạch về công suất và 255,6% kế hoạch về số lượng khách hàng.

Lũy kế đến hết tháng 7/2026, Công ty đã phát triển 518 khách hàng, đạt 120,74% kế hoạch về số lượng, với tổng công suất lắp đặt 21.403,7 kW.

Cùng với việc phát triển tại khách hàng, Công ty Điện lực Lào Cai triển khai điện mặt trời mái nhà tự dùng tại các đơn vị. Hiện 6 trụ sở có tổng công suất lắp đặt 380 kW. Trong tháng 7/2026, các hệ thống phát tổng cộng 39.204 kWh. 

Trong đó, hệ thống tại Công ty Điện lực Lào Cai công suất 90 kW phát 8.993 kWh; Điện lực Yên Bái 90 kW đạt 8.627 kWh; Điện lực Bát Xát 30 kW đạt 3.956 kWh; Điện lực Nghĩa Lộ 50 kW đạt 6.255 kWh; Trung tâm Thí nghiệm điện 40 kW đạt 4.712 kWh.

Theo ước tính của Công ty Điện lực Lào Cai, tổng công suất inverter điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ khoảng 21.421 kW. Trong tháng 7/2026, sản lượng điện tự sản xuất góp phần làm giảm khoảng 2,48 triệu kWh điện thương phẩm, đồng thời góp phần giảm khoảng 0,5 đồng/kWh giá bán điện bình quân trong tháng.

Những con số này cho thấy tác động của điện mặt trời mái nhà không chỉ dừng ở phạm vi từng hộ gia đình hay doanh nghiệp. Khi hàng trăm hệ thống cùng vận hành, lượng điện được sản xuất và sử dụng tại chỗ có thể tạo ra hiệu quả cộng hưởng đối với việc sử dụng điện và vận hành hệ thống.

Phát triển gắn với an toàn, hiệu quả

Điện mặt trời mái nhà phát triển nhanh cũng đặt ra yêu cầu về quản lý kỹ thuật, an toàn điện và vận hành đúng quy định.

Công ty Điện lực Lào Cai đang tiếp tục rà soát hiện trạng các hệ thống tự sản xuất, tự tiêu thụ, trong đó có những hệ thống kết hợp pin lưu trữ; đồng thời hướng dẫn, hỗ trợ khách hàng hoàn thiện hồ sơ và phát triển hệ thống phù hợp với nhu cầu sử dụng điện thực tế. 

Ông Cao Bình Định, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Lào Cai, cho rằng hiệu quả của điện mặt trời mái nhà cần được nhìn nhận trên nhiều phương diện.

“Điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ giúp khách hàng chủ động hơn trong sử dụng năng lượng. Khi một phần nhu cầu điện được đáp ứng ngay tại nơi sử dụng, nhất là vào những thời điểm có bức xạ mặt trời thuận lợi, sẽ góp phần giảm lượng điện lấy từ lưới. Đây cũng là một hướng đi phù hợp với mục tiêu sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh”, ông Cao Bình Định chia sẻ.

Theo ông Cao Bình Định, việc phát triển điện mặt trời mái nhà cần gắn với nhu cầu sử dụng thực tế của từng khách hàng, bảo đảm yêu cầu kỹ thuật, an toàn trong quá trình đầu tư và vận hành.

Mỗi mái nhà góp một phần cho năng lượng xanh

Điểm đáng chú ý trong câu chuyện điện mặt trời mái nhà ở Lào Cai là hiệu quả của mỗi hệ thống bắt đầu từ những nhu cầu rất cụ thể: một gia đình muốn giảm tiền điện, một cơ sở khám chữa bệnh cần chủ động nguồn điện, hay một doanh nghiệp muốn sử dụng hiệu quả hơn nguồn năng lượng tại chỗ.

Ông Phạm Văn Hào, ở thôn Soi Chát, xã Bảo Thắng, cho biết từ tháng 4 đến tháng 9 hằng năm, gia đình ông giảm được khoảng 1/3 chi phí tiền điện nhờ nguồn điện từ hệ thống điện mặt trời.

Trong khi đó, với Phòng khám đa khoa 108 Bình Minh, giá trị của hệ thống còn thể hiện ở khả năng duy trì hoạt động khi nguồn điện lưới bị gián đoạn. Bà Bùi Thị Kim Xim, Giám đốc Phòng khám đa khoa 108 Bình Minh, chia sẻ: “Từ khi lắp 4 quả pin lưu trữ thì tất cả các dịch vụ đều chủ động được nguồn điện, không bao giờ bị gián đoạn cả, thuận lợi cho chính mình và bệnh nhân”.

Từ một mái nhà đến hàng trăm mái nhà, điện mặt trời đang tạo ra những thay đổi từng bước trong cách sử dụng năng lượng tại Lào Cai. Đây không phải sự thay thế hoàn toàn cho nguồn điện từ hệ thống quốc gia, mà là giải pháp bổ sung, giúp khách hàng chủ động hơn và sử dụng hiệu quả nguồn năng lượng tại chỗ.

Khi nhu cầu điện tiếp tục tăng, mỗi giải pháp tiết kiệm và sử dụng năng lượng hiệu quả đều có ý nghĩa. Những nguồn điện nhỏ trên từng mái nhà, khi được nhân lên, sẽ góp phần tạo nên giá trị lớn hơn cho hệ thống điện, đồng thời thêm một bước thiết thực vào hành trình chuyển dịch năng lượng xanh, tiết kiệm, hiệu quả và bền vững của tỉnh Lào Cai.