Tin Khu Vực 
Nằm tại thôn Đền Trắng, xã Bố Hạ, tỉnh Bắc Ninh (thuộc huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang cũ), đền Thượng hay còn gọi là đền Cô Chín Thượng (Cô Chín Thượng Ngàn) là một di tích lịch sử, văn hóa, tâm linh tiêu biểu của vùng trung du Yên Thế.
Đền Cô Chín Thượng gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của du khách và nhân dân trong vùng, trở thành điểm đến quen thuộc mỗi dịp đầu năm mới. Ảnh: TK
Từ lâu, ngôi đền đã gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của du khách và nhân dân trong vùng, trở thành điểm đến quen thuộc mỗi dịp đầu năm mới, ngày rằm, mồng một và các kỳ lễ hội truyền thống.
Đền Cô Chín Thượng góp phần giữ gìn và phát huy văn hóa thờ Mẫu. Ảnh: TH
Theo tư liệu và truyền khẩu dân gian, đền được hình thành từ rất sớm, gắn với tín ngưỡng thờ Mẫu và niềm tin bản địa về sự che chở, phù hộ cho cuộc sống bình an, mùa màng thuận lợi.
Các kết quả khảo sát di tích, di vật cho thấy đền được xây dựng vào khoảng thế kỷ XVIII, ban đầu có quy mô nhỏ, kết cấu đơn giản với tường xếp đá. Trải qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo đặc biệt vào các giai đoạn 1969-1970 và 2013-2014, ngôi đền ngày nay đã khang trang hơn, song vẫn giữ được cốt cách linh thiêng vốn có.
Đầu năm mới, người dân đến tham quan, chiêm bái cầu may mắn, bình an trong cuộc sống. Ảnh: TK
Đền tọa lạc trên sườn núi, đường lên quanh co giữa bạt ngàn cây xanh, mở ra một không gian thanh tịnh, tách biệt khỏi nhịp sống thường nhật. Chính cảnh quan này khiến hành trình du xuân về đền không chỉ là chuyến đi lễ, mà còn là dịp hòa mình với thiên nhiên, tìm sự an yên trong tâm thức.
Du khách thập phương về đền không chỉ để đi lễ, mà còn là dịp hòa mình với thiên nhiên, tìm sự an yên trong tâm thức. Ảnh: TK
Theo nội dung văn tế và thần tích lưu truyền, đền thờ Cô Chín Thượng Ngàn cùng hệ thống các vị thần trong tín ngưỡng Tứ phủ, đồng thời tưởng nhớ công lao các bậc tiền nhân có công giữ nước, an dân. Trải qua thời gian, các nghi lễ dâng hương, tế lễ, rước kiệu vẫn được cộng đồng nhân dân nơi đây gìn giữ, trở thành nét sinh hoạt văn hóa tâm linh đặc trưng của vùng Yên Thế.
Thủ nhang đền chia sẻ về ý nghĩa tâm linh và giá trị truyền thống của ngôi đền đã gắn bó trong chiều sâu tâm thức của nhân dân trong vùng. Ảnh: TK
Thủ nhang đền Nguyễn Tân Tiến chia sẻ: “Đền không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng mà còn là chốn để con cháu tìm về cội nguồn, nhắc nhau sống hướng thiện, giữ gìn nề nếp gia phong. Mỗi dịp đầu năm, đông đảo người dân trong vùng và du khách thập phương về đây cầu an, cầu phúc, gửi gắm ước vọng cho một năm mới bình yên”.
Nhiều người dân và du khách chia sẻ rằng, đến với đền Cô Chín Thượng không chỉ để cầu may mắn mà còn để tìm sự cân bằng tinh thần. Bà Nguyễn Thị Hương, du khách đến từ Quảng Ninh, bày tỏ: “Mỗi lần về Bố Hạ, tôi đều ghé đền Cô Chín Thượng. Không gian yên bình, con người thân thiện khiến tôi cảm thấy nhẹ lòng và an yên hơn”.
Bà Nguyễn Thị Hương, du khách đến từ Quảng Ninh chia sẻ. Ảnh: TK
Từ góc độ quản lý, đại diện UBND xã Bố Hạ cho biết: “Đền Thượng là di sản văn hóa tâm linh có ý nghĩa quan trọng với cộng đồng. Thời gian qua, địa phương luôn quan tâm phối hợp với nhân dân trong việc bảo tồn, tôn tạo di tích, gắn gìn giữ giá trị truyền thống với phát triển du lịch văn hóa bền vững”.
Không chỉ là chốn linh thiêng để gửi gắm niềm tin, đền Cô Chín Thượng còn góp phần bảo tồn bản sắc tín ngưỡng dân gian, phản ánh mối liên kết bền chặt giữa đời sống tâm linh và cộng đồng. Trong dòng chảy hiện đại, ngôi đền vẫn lặng lẽ giữ vai trò như một điểm tựa tinh thần, nơi lưu giữ ký ức văn hóa và những giá trị truyền thống của vùng đất Yên Thế anh hùng.