Tin Khu Vực
Tập trung quy định cơ chế, chính sách đặc thù
Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, ngày 3/8, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tài Chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình tóm tắt dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang. Đồng thời nghe Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự thảo Nghị quyết.
Bộ trưởng Bộ Tài Chính Ngô Văn Tuấn
Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài Chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang đã được tổ chức thi công xây dựng trước khi hoàn thiện thủ tục theo quy định của pháp luật.
Trong thời gian từ tháng 3/2025 đến nay, tỉnh An Giang và nhà đầu tư đã tập trung nguồn lực triển khai đồng thời nhiều dự án trọng điểm phục vụ Hội nghị. Các dự án này đều có quy mô lớn, phức tạp, được triển khai đồng thời trong thời gian rất ngắn và tại địa bàn đặc khu Phú Quốc có điều kiện thi công đặc thù về thời tiết, vật liệu san lấp, vận chuyển máy móc, vật tư từ đất liền ra đảo, yêu cầu bảo đảm an ninh, quốc phòng, bảo vệ môi trường...
Nếu áp dụng đầy đủ trình tự, thủ tục thông thường về đầu tư, quy hoạch, đất đai, xây dựng, môi trường... thì phải mất từ 18 đến 36 tháng mới hoàn thành thủ tục để khởi công, thậm chí có thể dài hơn, không còn đủ thời gian để hoàn thành các công trình trước thời điểm diễn ra Hội nghị theo chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Chính phủ.
"Nghị quyết tập trung quy định cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vướng mắc liên quan đến quy hoạch, kiến trúc, đổ thải chất thải xây dựng; khai thác, thu hồi khoáng sản; thực hiện dự án đầu tư công, đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), đầu tư kinh doanh; sử dụng đất đai; tổ chức thi công xây dựng công trình; nghiệm thu, thanh toán, quyết toán khối lượng công trình" - ông Ngô Văn Tuấn cho hay.
Cụ thể theo hướng: Một là, các công trình, dự án vẫn được tiếp tục thi công trong quá trình hoàn thiện thủ tục để bảo đảm đáp ứng tiến độ cấp bách phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027; đối với chất thải xây dựng phát sinh trong quá trình thi công, được đổ thải tạm thời tại các vị trí do cơ quan có thẩm quyền lựa chọn, có giám sát chặt chẽ và trách nhiệm hoàn trả mặt bằng sau khi công trình hoàn thành.
Hai là, đối với dự án đã thi công trước nhưng đến nay đã thực hiện các thủ tục pháp lý thì được ghi nhận kết quả đã thực hiện.
Ba là, đối với dự án đã thi công trước nhưng đến nay còn tiếp tục phải hoàn thiện các thủ tục thì được thực hiện theo quy trình đơn giản, rút gọn hoặc theo cơ chế đặc biệt quy định tại Nghị quyết này như: điều chỉnh quy hoạch theo thủ tục rút gọn; thực hiện dự án đầu tư công, đầu tư kinh doanh theo thủ tục đặc biệt; không phải thực hiện thủ tục thi tuyển phương án kiến trúc; khối lượng khoáng sản đã khai thác, thu hồi trước khi cấp phép được tính vào tổng khối lượng cấp phép sau này hoặc được miễn thủ tục cấp phép nếu đã dừng khai thác.
Bốn là, đối với dự án đối ứng của dự án BT đã thi công trước nhưng chưa hoàn thành các thủ tục liên quan đến sử dụng đất thì được áp dụng cơ chế đặc thù như: Được giao đất từng phần; giá trị quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư được xác định theo giá đất cụ thể tại thời điểm hồ sơ thiết kế cơ sở của dự án đối ứng được phê duyệt; thời gian tính giá trị quyền sử dụng đất của quỹ đất là 70 năm kể từ thời điểm bàn giao mặt bằng.
Năm là, đối với khối lượng, giá trị công trình đã thi công trước khi hoàn thiện thủ tục đầu tư công, đầu tư theo phương thức PPP, được ghi nhận khi ký hợp đồng xây dựng hoặc phụ lục hợp đồng làm cơ sở nghiệm thu, giải ngân, thanh toán, quyết toán; Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành trước khi Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang phê duyệt quyết toán.
Nghị quyết này được thi hành trong thời hạn 5 năm kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực thi hành; các công trình, dự án đã áp dụng chính sách quy định tại Nghị quyết này được tiếp tục thực hiện đến khi hoàn thành dự án.
Xác định cụ thể số lượng dự án, tiêu chí lựa chọn
Thẩm tra dự thảo Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ phạm vi, đối tượng áp dụng; xác định cụ thể số lượng dự án, tiêu chí lựa chọn, căn cứ xác định mốc thời gian từ tháng 3/2025 đến ngày 18/5/2026 và các thủ tục pháp lý chưa được hoàn thiện. Trường hợp cần thiết, đề nghị nghiên cứu quy định cụ thể danh mục dự án và cơ chế, chính sách được áp dụng trong Nghị quyết để bảo đảm tính minh bạch, thống nhất trong áp dụng và tránh mở rộng phạm vi điều chỉnh.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi
Về xử lý vướng mắc đối với việc khai thác, thu hồi khoáng sản (Điều 5), đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung điều kiện chặt chẽ hơn về kiểm tra hiện trạng, xác nhận khối lượng, nguồn gốc, mục đích sử dụng, thời điểm thực hiện và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan.
Về xử lý vướng mắc đối với các dự án, công trình thi công xây dựng khi chưa hoàn thiện thủ tục về đầu tư công, đầu tư theo phương thức đối tác công tư, đầu tư (Điều 6, Điều 7 và Điều 8), đề nghị nghiên cứu bổ sung điều kiện cho phép tiếp tục tổ chức thi công xây dựng nếu các hạng mục hoặc bộ phận công trình đã có thiết kế bản vẽ thi công được tư vấn độc lập thẩm tra theo quy định của Luật Xây dựng năm 2025.
Ông Phan Văn Mãi cũng đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu làm rõ căn cứ pháp lý của việc dự thảo Nghị quyết quy định áp dụng trình tự, thủ tục đặc biệt cho các trường hợp này để thống nhất với quy định về dự án đầu tư công đặc biệt theo Luật Đầu tư công và thủ tục đầu tư đặc biệt quy định tại Luật Đầu tư.
Bên cạnh đó, cần nghiên cứu, đánh giá tác động của các cơ chế đặc thù như quy định tiến độ tính từ ngày bàn giao mặt bằng hay việc không phải gửi văn bản thông báo khởi công để đảm bảo sự đồng bộ với pháp luật hiện hành và hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước.
Về xử lý vướng mắc đối với dự án, công trình thi công xây dựng khi chưa hoàn thiện thủ tục về xây dựng (Điều 9), theo ông Phan Văn Mãi, việc quy định tại dự thảo Nghị quyết không chỉ là vấn đề đơn giản hóa hoặc hoàn thiện các thủ tục hành chính về xây dựng mà còn liên quan trực tiếp đến cơ chế kiểm soát chất lượng, an toàn công trình.
Do đó, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo cần làm rõ, nghiên cứu bổ sung cơ chế thay thế để kiểm soát chất lượng, an toàn công trình; xác định rõ cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm kiểm tra, thẩm định, giám sát và chịu trách nhiệm đối với các rủi ro phát sinh trong quá trình thi công, nghiệm thu và khai thác, sử dụng công trình.
Ngoài ra, đề nghị rà soát, làm rõ cơ sở pháp lý, thẩm quyền và trình tự thực hiện đối với việc phân cấp cho UBND tỉnh An Giang trong lĩnh vực xây dựng, đặc biệt là thẩm quyền chấp thuận áp dụng tiêu chuẩn nước ngoài, tiêu chuẩn quốc tế đối với công trình sử dụng công nghệ mới chưa có quy chuẩn, tiêu chuẩn của Việt Nam; đồng thời nghiên cứu quy định chuyển tiếp đối với các công trình đã triển khai.
Hội nghị cấp cao APEC 2027 được Việt Nam đăng cai tổ chức tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang là sự kiện chính trị, đối ngoại đặc biệt quan trọng của quốc gia. Theo chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Chính phủ, toàn bộ các công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 phải hoàn thành trước thời điểm diễn ra Hội nghị từ 3 đến 6 tháng để vận hành thử nghiệm, kiểm tra, rà soát tổng thể, bảo đảm các điều kiện tổ chức Hội nghị theo thông lệ quốc tế.