Tin Khu Vực 
Làm rõ tác động chính sách nghỉ hưởng lương trong Ngày Văn hóa
Sáng 20/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, tại hội trường, các đại biểu đã cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam. Sau đó, Quốc hội thảo luận ở tổ về nội dung này.
Phát biểu tại tổ về Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng nhất trí, tán hành với việc ban hành nghị quyết. Theo đại biểu, điểm tích cực là dự thảo đã thể hiện tư duy mới đó là, không nhìn văn hóa như lĩnh vực chi ngân sách, mà bắt đầu tiếp cận văn hóa như một động lực phát triển.
Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn thẳng thắn góp ý, dự thảo Nghị quyết vẫn đang bộc lộ nhiều hạn chế. “Tinh thần đột phá thì có, chính sách mới thì có nhưng nhiều quy định chưa đủ rõ để chính sách thực thi được ngay”, đại biểu nêu quan điểm.
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng nêu ý kiến cần đánh giá tác động toàn diện của chính sách nghỉ hưởng lương trong Ngày Văn hóa Việt Nam đối với khu vực doanh nghiệp. Ảnh: Quang Vinh
Theo ông, dự thảo Nghị quyết cần làm rõ một số khái niệm mới chưa có nội hàm pháp lý rõ ràng; một số cơ chế dễ trùng lặp với pháp luật hiện hành. Ngoài ra, đại biểu cũng băn khoăn tính khả thi về nguồn lực và cơ chế tổ chức thực hiện.
“Dự thảo đưa ra nhiều chính sách ưu đãi, hỗ trợ, thí điểm, trong đó có quy định chi tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho văn hóa, thành lập quỹ, ưu đãi thuế, hỗ trợ đầu tư, hoàn trả chi phí cho hoạt động điện ảnh…
Báo cáo thẩm tra dự thảo Nghị quyết cũng lưu ý đây là những chính sách có thể phát sinh nguồn lực tài chính lớn và cần được đánh giá tổng thể kỹ hơn. Nếu không lượng hóa rõ nguồn lực, lộ trình và trách nhiệm thực hiện, nghị quyết rất dễ đúng về tinh thần nhưng khó đi vào cuộc sống. Xét ở góc độ lập pháp, đây là một dự thảo có ý nghĩa nhưng cần tiếp tục hoàn thiện để tránh xung đột, chồng chéo pháp luật”, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn kiến nghị.
Ngoài ra, đại biểu này cũng cho rằng, báo cáo thẩm tra cũng nêu dự thảo liên quan đến rất nhiều luật hiện hành và một số dự án luật đang được xây dựng cùng thời điểm. Vì vậy, việc ban hành Nghị quyết là cần thiết, nhưng điều quan trọng hơn là phải làm cho Nghị quyết thật sự “đúng vai” của Quốc hội, tức là quy định được những chính sách lớn, rõ, khả thi, có thể giám sát được...
Để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề xuất:
Thứ nhất, liên quan đến thể chế hóa chủ trương của Bộ Chính trị về Ngày 24/11 hàng năm là “Ngày Văn hóa Việt Nam”, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương; theo đại biểu, chỉ đưa nội dung “Ngày 24/11 hàng năm là “Ngày Văn hóa Việt Nam”” vào dự thảo Nghị quyết, còn nội dung “người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương” nên xem xét khi sửa Bộ luật Lao động, dự kiến trình Quốc hội vào 10/2026, để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Đồng thời, đề nghị Chính phủ giải trình rõ việc nghỉ làm và hưởng lương Ngày Văn hóa Việt Nam tác động đến khu vực doanh nghiệp, sản xuất, dịch vụ ra sao?...
Thứ hai, về nguồn lực, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ căn cứ nào để ấn định mức chi tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho văn hóa? Nếu chưa lượng hóa được tổng nhu cầu nguồn lực thì lấy gì để bảo đảm nghị quyết khả thi khi đi vào thực hiện? Đồng thời, đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục phân tích, đánh giá tổng thể để bảo đảm tính khả thi của mức chi ngân sách tối thiểu 2% như: huy động từ nguồn nào, tỷ lệ trung ương và địa phương thế nào, có làm giảm dư địa cho các lĩnh vực cấp thiết khác không?...
Thứ ba, về nội hàm các khái niệm trong các chính sách mới: như “cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa, tổ hợp sáng tạo văn hóa”… Theo đại biểu, những khái niệm này chưa rõ nội hàm, chưa được quy định trong hệ thống pháp luật hiện hành và có nguy cơ trùng lặp với ưu đãi đã có trong Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Công nghệ cao và các luật khác.
Ngoài ra, đại biểu đề nghị Chính phủ giải trình làm rõ khái niệm mô hình “đô thị di sản”; làm rõ tiêu chí tiêu chí lựa chọn địa phương thí điểm, số lượng địa phương dự kiến thí điểm, mức ưu đãi đất đai - phí - lệ phí; cơ chế đánh giá sau 5 năm ra sao và nếu không hiệu quả thì xử lý thế nào?...
Thứ tư, về quỹ văn hóa, nghệ thuật, đề nghị Chính phủ giải trình rõ vì sao lại chọn mô hình hợp tác công tư; tại sao phải thí điểm tới 10 năm chứ không phải một thời hạn ngắn hơn để Quốc hội sớm tổng kết, đánh giá?.
Ưu tiên phát triển văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số
Trong khi đó, góp ý hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, đại biểu Đinh Thị Phương Lan, Đoàn đại biểu Quốc hội Quảng Ngãi đề xuất, dự thảo Nghị quyết quan tâm nhiều hơn đến các cơ chế chính sách để bảo tồn, phát triển văn hóa của các dân tộc thiểu số.
Theo đại biểu, hiện nay, nhiều nét văn hóa của một số dân tộc thiểu số có nguy cơ bị mai một, từ chữ viết, trang phục, ngôn ngữ… Chính vì vậy, đại biểu đề nghị, Nhà nước, Chính phủ quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi về nguồn lực, quy trình thủ tục, số hóa, dữ liệu hóa để lưu giữ, bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số.
Ngoài ra, liên quan đến cơ chế chính sách đãi ngộ, đại biểu đề nghị cần có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên các nghệ nhân thuộc đồng bào dân tộc thiểu số.
Đại biểu Đinh Thị Phương Lan, Đoàn đại biểu Quốc hội Quảng Ngãi đề xuất, dự thảo Nghị quyết quan tâm nhiều hơn đến các cơ chế chính sách để bảo tồn, phát triển văn hóa của các dân tộc thiểu số.
Tương tự, đại biểu Trần Thị Hoa Ry, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc cũng đề nghị, các chính sách cần ưu tiên cho phát triển văn hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Phân tích cụ thể, đại biểu cho biết, thực tế, khoảng cách thụ hưởng văn hóa giữa các vùng, miền vẫn còn khá lớn.
Trong đó, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi còn nhiều khó khăn về thiết chế văn hóa, điều kiện tiếp cận dịch vụ văn hóa, khả năng bảo tồn và truyền dạy các giá trị văn hóa truyền thống.
"Vì vậy, tôi đề nghị trong quá trình hoàn thiện dự thảo Nghị quyết cần tiếp tục làm rõ hơn mối quan hệ giữa Nghị quyết này với Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035, cũng như với các chương trình, chính sách đang triển khai ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, để bảo đảm tính đồng bộ, tránh trùng lặp, chồng chéo hoặc bỏ sót đối tượng, địa bàn”, đại biểu Trần Thị Hoa Ry nhấn mạnh.
Liên quan đến cơ chế, chính sách thu hút nguồn lực đầu tư phát triển văn hóa và cơ chế ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát kỹ để vừa tạo được đột phá, vừa bảo đảm tính khả thi, minh bạch và sự thống nhất của hệ thống pháp luật. Quan trọng là phải có cơ chế đủ mạnh để thu hút nguồn lực xã hội vào bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc gắn với phát triển du lịch, tạo sinh kế, tạo việc làm, nâng cao đời sống cho người dân tại chỗ, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Liên quan đến Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng, đây là một sáng kiến đáng ghi nhận. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở việc người lao động được nghỉ làm việc và miễn phí tham quan thì hiệu quả lan tỏa sẽ chưa lớn. Các đại biểu đề nghị cần thiết kế ngày này trở thành một sự kiện văn hóa sáng tạo mang tính quốc gia, gắn với các hoạt động như lễ hội văn hóa, tuần lễ công nghiệp sáng tạo, kích cầu du lịch và tiêu dùng văn hóa. Như vậy, Ngày Văn hóa Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa tinh thần mà còn tạo ra giá trị kinh tế và xã hội rõ rệt.