Đào tạo nghề cho lao động nông thôn bám sát nhu cầu thị trường

Chọn nghề học phải tính đến nhu cầu nhân lực địa phương

Việc hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động nông thôn, người lao động là thanh niên đang được đề xuất tổ chức theo hướng bám sát hơn nhu cầu thực tế của người học và thị trường lao động tại từng địa phương. Đây là một trong những nội dung đáng chú ý tại dự thảo Thông tư hướng dẫn việc tổ chức thực hiện hỗ trợ đào tạo nghề cho người lao động ở khu vực nông thôn, người lao động là thanh niên vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo đăng tải để lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Dự thảo hướng dẫn việc tổ chức thực hiện hỗ trợ đào tạo nghề trình độ sơ cấp và dưới 3 tháng cho các đối tượng trên, nhằm cụ thể hóa quy định tại Điều 35, Khoản 5, Nghị định số 338/2025/NĐ-CP ngày 25/12/2025 của Chính phủ về chính sách hỗ trợ tạo việc làm.

Theo đó, một trong những công việc đầu tiên của địa phương là khảo sát nhu cầu học nghề. Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với chính quyền cấp xã và các đơn vị liên quan khảo sát nhu cầu của lao động nông thôn, người lao động là thanh niên. Kết quả này được sử dụng làm căn cứ lập kế hoạch, xây dựng, phân bổ kinh phí và tổ chức thực hiện.

Trên cơ sở khảo sát, Sở Giáo dục và Đào tạo trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt ngành, nghề hỗ trợ đào tạo trình độ sơ cấp và dưới 3 tháng.

Tuy nhiên, nhu cầu học nghề của người lao động không phải căn cứ duy nhất. Dự thảo yêu cầu việc lựa chọn nghề còn phải gắn với nhu cầu nhân lực của địa phương.

Hằng năm, Sở Giáo dục và Đào tạo căn cứ kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu của thị trường lao động tại địa phương để đề xuất sửa đổi, bổ sung ngành, nghề được hỗ trợ khi cần thiết. Trong đó, ưu tiên những nghề gắn với giải quyết việc làm, chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn và định hướng sản xuất, kinh doanh trên địa bàn.

Theo dự thảo, nội dung, thời gian học, kiến thức, kỹ năng và chuẩn đầu ra phải gắn với vị trí việc làm, nhu cầu sử dụng lao động tại địa phương, đồng thời phù hợp với nghề và công việc người lao động có thể đảm nhận. Cơ sở đào tạo được tự chủ xây dựng, thẩm định và ban hành chương trình theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đồng thời chịu trách nhiệm về chất lượng đào tạo.

Có thể học tại doanh nghiệp, học phí phải công khai

Cùng với việc lựa chọn nghề theo nhu cầu, dự thảo cũng đề xuất cách tổ chức đào tạo linh hoạt hơn đối với các khóa học ngắn hạn. Lớp học lưu động, lớp học tại doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc nơi sản xuất được khuyến khích tổ chức nhằm phù hợp với điều kiện của người lao động.

Điều này có nghĩa người lao động không nhất thiết chỉ học tại cơ sở đào tạo mà có thể tham gia lớp học ở địa điểm phù hợp với công việc và điều kiện đi lại. Việc đào tạo được định hướng gắn với giải quyết việc làm sau khóa học.

Tuy nhiên, tổ chức lớp học tại doanh nghiệp hay hợp tác xã vẫn phải đáp ứng các yêu cầu về đào tạo. Người dạy nghề tham gia giảng dạy phải đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định.

Trước khi tuyển sinh và tổ chức đào tạo, cơ sở đào tạo phải đăng ký thông tin chương trình vào cơ sở dữ liệu chuyên ngành về giáo dục nghề nghiệp; bảo đảm các điều kiện về giáo viên, cơ sở vật chất và thiết bị. Khi người học hoàn thành chương trình, cơ sở đào tạo phải cập nhật kết quả đào tạo và việc cấp chứng chỉ vào cơ sở dữ liệu. Người đáp ứng đủ điều kiện được cấp chứng chỉ sơ cấp hoặc chứng chỉ đào tạo theo chương trình đã học.

Một nội dung tác động trực tiếp đến người học là cách xác định học phí và khoản kinh phí được hỗ trợ. Theo dự thảo, mức hỗ trợ đào tạo được xác định theo học phí thực tế của khóa học nhưng không vượt mức trần quy định tại Nghị định số 338/2025/NĐ-CP. Nếu học phí thực tế thấp hơn hoặc bằng mức trần, khoản hỗ trợ được tính theo học phí thực tế. Nếu học phí cao hơn mức trần, khoản hỗ trợ bằng mức trần; phần chênh lệch do người học hoặc nguồn kinh phí hợp pháp khác chi trả.

Dự thảo cũng nêu trường hợp Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định mức hỗ trợ cao hơn theo quy định của Nghị định. Đáng chú ý, người lao động phải được biết mức thu trước khi quyết định đăng ký. Cụ thể, cơ sở đào tạo có trách nhiệm công khai chi phí đào tạo và học phí của từng ngành, nghề, từng khóa học trước khi tuyển sinh. Các khoản chi phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ để làm căn cứ thanh toán, quyết toán kinh phí hỗ trợ.

Ngoài học phí, dự thảo còn hướng dẫn cách tính hỗ trợ tiền ăn, sinh hoạt phí theo số ngày thực học. Ngày nghỉ, ngày lễ không được tính vào số ngày hỗ trợ; tổng số ngày được hỗ trợ không vượt thời gian thiết kế của chương trình đào tạo. Đối với tiền đi lại, việc hỗ trợ căn cứ vào nơi cư trú của người lao động, địa điểm học và các điều kiện, định mức quy định tại Nghị định số 338/2025/NĐ-CP.

Sở Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm theo dõi, kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách trên địa bàn. Cơ sở đào tạo có trách nhiệm bảo đảm chất lượng khóa học, công khai mức thu, lưu giữ hồ sơ, chứng từ và cung cấp thông tin khi cơ quan có thẩm quyền kiểm tra.