Đại biểu Quốc hội cho ý kiến về Luật Điện lực (sửa đổi)

Gắn danh mục nguồn điện với các công trình lưới cần thiết

Nêu ý kiến về dự án luật Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên) nhấn mạnh, trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, dữ liệu và chuyển đổi xanh, nguồn điện ổn định, đủ, cạnh tranh là nền tảng để thu hút đầu tư, phát triển các ngành kinh tế mới, thực hiện tăng trưởng hai con số. Thời gian qua, Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ đã rất quan tâm, kịp thời ban hành nhiều chủ trương, chính sách, nghị quyết thúc đẩy phát triển năng lượng, đặc biệt là năng lượng tái tạo, năng lượng xanh.

Để đẩy nhanh việc triển khai và đưa vào vận hành các dự án điện, đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình kiến nghị bổ sung tại Điều 12, Điều 13 cơ chế giám sát tiến độ liên thông, có đầu mối tại Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, phối hợp với Bộ Công Thương, EVN cùng các đơn vị liên quan.

Mỗi dự án phải có kế hoạch chung, xác định trách nhiệm, thời hạn từ thẩm định, phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi, thỏa thuận đấu nối, đàm phán PPA đến nghiệm thu, vận hành thương mại. Chính phủ quy định thời hạn xử lý hồ sơ, các mốc đàm phán, trách nhiệm giải trình, xử lý quá hạn, phân định rõ nguyên nhân chậm trễ của từng bên.

Ngoài ra, đối với quy định nêu tại khoản 5a Điều 10, đại biểu Nguyễn Thanh Bình đề nghị gắn danh mục nguồn điện với các công trình lưới cần thiết để giải tỏa công suất; xác định rõ chủ đầu tư lưới, trách nhiệm của EVN, đơn vị liên quan, thời hạn hoàn thành trước hoặc đồng thời với nguồn điện, bảo đảm nhà máy có thể vận hành đúng tiến độ.

Cũng theo đại biểu Nguyễn Thanh Bình, cần xây dựng khung giá điện kịp thời, khách quan, phản ánh đầy đủ chi phí hợp lý, đủ sức thu hút đầu tư. Đại biểu đề nghị bổ sung quy định tại khoản 3 Điều 51 nguyên tắc cập nhật dữ liệu theo năm áp dụng, công nghệ, địa bàn, tính đầy đủ chi phí hợp lý, hợp lệ, đặc biệt các nghĩa vụ về đất đai. Chính phủ quy định phương án cập nhật, xử lý biến động chi phí do thay đổi chính sách, kiểm soát tính trùng giữa các cơ chế. Bộ Công Thương tổ chức thẩm định, phê duyệt khung giá hằng năm, công bố chậm nhất trong quý I, kèm cơ chế chuyển tiếp nếu chưa ban hành khung giá mới.

Đề nghị nghiên cứu, hoàn thiện nguyên tắc xác định chi phí hợp lý

Cùng ý kiến về dự án luật, đại biểu Lê Thị Ngọc Linh (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau) cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung luật nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, quy định trong huy động nguồn lực đầu tư, phát triển thị trường điện, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Về lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện và chính sách hỗ trợ các đối tượng khó khăn, đại biểu Lê Ngọc Linh đánh giá cao Bộ Công Thương đã tiếp thu ý kiến về tách bạch chính sách giá điện với chính sách an sinh xã hội, theo hướng hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách nhà nước thay vì thực hiện thông qua bù chéo giá điện.

Đại biểu đề nghị bổ sung vào dự án luật nguyên tắc: lộ trình xóa bỏ bù chéo phải gắn với đánh giá tác động đối với từng nhóm khách hàng; đồng thời có cơ chế hỗ trợ tiền điện trực tiếp, công khai, đúng đối tượng, bảo đảm nguồn kinh phí khi thực hiện. Đặc biệt, cần quan tâm đến hộ nghèo, hộ cận nghèo, gia đình chính sách, người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo, nơi có chi phí cấp điện cao, điều kiện tiếp cận điện còn khó khăn.

Về vấn đề minh bạch giá điện, kiểm soát chi phí và bảo vệ quyền lợi người sử dụng điện, đại biểu Lê Ngọc Linh đồng tình với việc Bộ Công Thương đã tiếp thu, giải trình theo hướng tăng cường kiểm tra, thẩm tra chi phí thực tế, thuê tư vấn độc lập, công khai kết quả kiểm tra trước khi xem xét đưa chi phí vào giá điện.

Đại biểu Lê Ngọc Linh cũng đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện nguyên tắc xác định chi phí hợp lý, hợp lệ trong cơ cấu giá điện, gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả quản trị, sử dụng nguồn lực, kiểm soát chi phí, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp, người sử dụng điện, góp phần xây dựng cơ chế giá điện minh bạch, công bằng, phù hợp với thực tiễn.

Nêu ý kiến tại hội trường, đại biểu Đặng Thị Mỹ Hương (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa) cũng đánh giá Bộ Công Thương đã rất tích cực, nghiên cứu, tiếp thu và chỉnh lý nhiều nội dung liên quan.

Để tiếp tục hoàn thiện dự án luật, đại biểu Đặng Mỹ Hương kiến nghị cơ quan soạn thảo làm rõ hơn cơ chế bảo đảm tiến độ đồng bộ giữa nguồn điện, lưới điện truyền tải, lưới điện phân phối và công trình đấu nối; quy định rõ đối tượng chịu trách nhiệm, định kỳ công khai kết quả thực hiện và quy định phương án xử lý kịp thời đối với các dự án chậm tiến độ, không còn khả năng thực hiện.

Theo đại biểu Đặng Mỹ Hương, tại khoản 9 Điều 1 dự thảo sửa đổi Điều 16 Luật Điện lực về hợp đồng dự án điện lực đầu tư theo hình thức đối tác công tư. Trong đó đề cập hợp đồng mua bán điện, hợp đồng dịch vụ truyền tải điện, cơ chế thanh toán và phân bổ rủi ro. Tại khoản 11 Điều 1 sửa đổi Điều 19 quy định bên mua điện có trách nhiệm ký kết hợp đồng với nhà đầu tư trúng thầu theo kết quả lựa chọn, không được đàm phán lại làm thay đổi kết quả đấu thầu.

Đại biểu đánh giá đây là những quy định rất tích cực, góp phần tăng tính minh bạch và hạn chế tình trạng kéo dài đàm phán sau khi lựa chọn được nhà đầu tư.