Cuộc chiến thương mại toàn cầu nhìn từ các con số

Toàn cầu hóa có thể đã bị đình trệ trong bối cảnh địa chính trị căng thẳng trong những năm gần đây nhưng nhiều người nghi ngờ điều đó sẽ ngược lại.
Thương mại toàn cầu chịu nhiều sức ép Thương mại toàn cầu trong 2023: Nhiều tín hiệu tích cực

Toàn cầu hóa có thể đã bị đình trệ trong bối cảnh địa chính trị căng thẳng trong những năm gần đây - nhưng nhiều người nghi ngờ điều đó sẽ ngược lại khi các chuỗi cung ứng đã được định vị lại và khối lượng thương mại tổng thể ít bị xáo trộn hơn lo ngại ban đầu. Thương mại song phương trực tiếp giữa Mỹ và Trung Quốc rõ ràng đã bị rạn nứt trong 6 năm áp dụng thuế quan trả đũa lẫn nhau, những bất ổn sau đại dịch cũng như tất cả các cuộc cạnh tranh chính trị và đầu tư ngày càng gay gắt kể từ khi xảy ra chiến sự Ukraine. Và kể từ khi cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động cuộc chiến thương mại thuế quan đối với hàng nhập khẩu của Trung Quốc vào đầu năm 2018, thị phần xuất khẩu của Trung Quốc tại Mỹ thực sự đã giảm từ mức cao 21,6% trong năm 2017 xuống chỉ còn 14% vào năm ngoái.

Cuộc chiến thương mại toàn cầu nhìn từ các con số
Ảnh minh họa, nguồn RTS

Chính quyền hiện tại của Tổng thống Joe Biden chỉ đơn thuần củng cố ác cảm thương mại với Trung Quốc bằng chiến lược 'giảm rủi ro' của riêng mình khi tình hình địa chính trị xung quanh Đài Loan và Ukraine trở nên tồi tệ hơn. Sự đổ vỡ đó có thể thấy rõ nhất ở chỗ sau 16 năm là nước xuất khẩu hàng hóa lớn nhất sang Mỹ, Trung Quốc đã nhường vị trí đó cho Mexico vào năm 2023. Và nếu ông Trump thành công trong nỗ lực quay trở lại Nhà Trắng trong cuộc bầu cử năm nay, lời hứa của ông về những điều tương tự - đưa ra mức thuế thậm chí cao hơn 60% đối với hàng hóa Trung Quốc - có nghĩa là bất kỳ việc sửa chữa liên kết thương mại trực tiếp nào cũng là một viễn cảnh xa vời.

Nghiên cứu thương mại thế giới hàng năm của Tập đoàn tư vấn Boston (BCG) dự đoán rằng rạn nứt giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ ngày càng sâu sắc và chứng kiến giá trị thương mại song phương giữa họ giảm gần 200 tỷ USD trong thập kỷ tới - gấp hơn ba lần so với 10 năm qua.

Tuy nhiên, những lo ngại rằng mối quan hệ rạn nứt sẽ gieo mầm mống cho sự 'phi toàn cầu hóa' thương mại rộng hơn vẫn chưa được xác nhận. Theo phân tích mới nhất của các chuyên gia Stephen Jen và Joana Freire tại Eurizon SLJ Capital, tổng thương mại xuyên biên giới tính theo tỷ lệ sản lượng toàn cầu hầu như không thay đổi và tỷ trọng 22% thương mại phi dầu mỏ trên GDP hiện nay là trong vòng 20 năm tới.

Hơn nữa, 15% thị phần xuất khẩu thế giới của Trung Quốc cũng không thay đổi - nước này vẫn là nước xuất khẩu lớn nhất thế giới ở một khoảng cách nào đó. Trung Quốc được cho là đã thành công trong việc vượt qua thuế quan của Mỹ bằng cách đầu tư trực tiếp mạnh vào các nước thứ ba như Mexico và Việt Nam mà Mỹ vẫn sẵn lòng nhập khẩu, xuất khẩu hàng hóa trung gian sang các nước thứ ba này để lắp ráp cuối cùng nhằm tránh các rào cản thương mại của Mỹ.

Phân tích BCG cũng chỉ ra điều đó, cho thấy các tuyến đường quen thuộc xác định bản đồ thương mại thế giới đang được vẽ lại như thế nào, các khối đóng vai trò lớn hơn và các quốc gia "thứ ba" đóng vai trò là người trung gian cho những người ở vị trí bất đồng hoặc các công ty toàn cầu đang cố gắng di chuyển giữa hai bên.

Tuy nhiên, tổ chức này dự báo rằng tăng trưởng thương mại thế giới trong thập kỷ tới thực sự sẽ chậm hơn tốc độ tăng trưởng GDP toàn cầu. Thế giới của chuỗi cung ứng "tái chuyển giao" hoặc "kết nối đồng minh" với một số đặc điểm trong 10 năm tới. Đầu tiên là việc củng cố 'thành trì' Bắc Mỹ giữa Mỹ, Canada và Mexico - với thương mại của Mỹ sẽ tăng gần nửa nghìn tỷ đô la với các nước láng giềng này vào năm 2032.

Một xu hướng khác có thể sẽ chứng kiến các quốc gia Đông Nam Á trở thành những người hưởng lợi lớn nhất, với dự báo thương mại tích lũy của ASEAN sẽ tăng 1,2 nghìn tỷ USD trong thập kỷ tới - phần lớn là do các công ty áp dụng chiến lược đa dạng hóa "Trung Quốc + 1" tại những quốc gia được coi là nhìn chung không liên kết. Và, như nhiều phân tích đã chỉ ra, họ coi Ấn Độ là nước hưởng lợi lớn - với mức tăng trưởng thương mại trị giá 393 tỷ USD cho đến năm 2032, bao gồm mức tăng 180 tỷ USD với Mỹ và mức tăng thương mại với Trung Quốc là 124 tỷ USD.

Các chuyên gia cho rằng sự ổn định tương đối cho đến nay của thương mại toàn cầu nói chung đối với sự rung chuyển địa chính trị này có những hậu quả tiềm ẩn khác - một trong số đó là nhịp lạm phát đáng lo ngại từ các chuỗi cung ứng "tái đưa vào bờ" có thể rất khác biệt.

Nếu hoạt động sản xuất chỉ đơn thuần được chuyển từ Trung Quốc sang các nước đang phát triển có chi phí rẻ hơn - thường rẻ hơn so với Trung Quốc đang phát triển vào thời điểm này và không trở về 'quê hương' của các nền kinh tế giàu có đắt đỏ như một số giả định - thì lạm phát hàng hóa có thể tiếp tục giảm. Tuy nhiên, có một số trường hợp ngoại lệ đối với kịch bản tương đối lành tính đối với cả Trung Quốc và Mỹ.

Đầu tiên là thiệt hại đối với khả năng leo thang chuỗi giá trị sản xuất của Trung Quốc do sự sụt giảm gần đây về đầu tư trực tiếp nước ngoài. Nguồn 'bí quyết' và nghiên cứu ở nước ngoài vẫn được coi là rất cần thiết cho sự phát triển của nước này. Và đối với Mỹ, bất kỳ nhận thức nào về mối đe dọa thuế quan 60% của Trump đều có thể thúc đẩy lạm phát trong nước một cách khó tránh khỏi. Cho đến nay, Trung Quốc đã cố gắng duy trì vị thế thống trị của mình với tư cách là cơ sở sản xuất ưu việt của thế giới.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cũng cho rằng việc các nhà đầu tư nước ngoài rút lui khỏi Trung Quốc – một sự thay đổi trong toàn cầu hóa tài chính – có thể gây tổn hại nhiều hơn đến triển vọng tăng trưởng dài hạn của Trung Quốc. Chuyên gia Davide Oneglia của TS Lombard đã nghiên cứu sâu hơn về hoạt động “rút vốn về nước” hay chuyển vốn khỏi Trung Quốc và cho rằng nó chỉ mới ở giai đoạn sơ khai và có thể còn phải tiến hành thêm nữa.

Dòng vốn đang được chuyển hướng sang các thị trường phát triển và các thị trường mới nổi khác nhằm tìm kiếm lợi nhuận cao hơn được điều chỉnh theo rủi ro và tài trợ cho các chương trình nghị sự ‘giảm rủi ro’ và ‘bảo vệ các đồng minh mới của phương Tây - nhưng cũng để tài trợ cho những nỗ lực của chính Trung Quốc nhằm tăng cường chỗ đứng ở thị trường nước ngoài.

Duy Hưng (tổng hợp)
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: Kinh tế thế giới

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Thuế quan kích hoạt mức giảm giá dầu lớn nhất từ năm 2021

Thuế quan kích hoạt mức giảm giá dầu lớn nhất từ năm 2021

Giá dầu giảm mạnh trong tuần này do sự kết hợp của thuế nhập khẩu rộng rãi của Mỹ và việc tăng cung bất ngờ của OPEC+.
Thấy gì từ các ‘ông lớn’ làm chủ cánh buồm trong bão thương mại?

Thấy gì từ các ‘ông lớn’ làm chủ cánh buồm trong bão thương mại?

Nhiều quốc gia đã chủ động “làm chủ cánh buồm” giữa bão thương mại toàn cầu. Việt Nam cần chọn hướng đi để không trôi theo sóng, mà dẫn dắt dòng chảy mới.
Chiến sự Nga-Ukraine tối 4/4: Lính Ukraine bỏ chạy ở Toretsk

Chiến sự Nga-Ukraine tối 4/4: Lính Ukraine bỏ chạy ở Toretsk

Lực lượng Ukraine tháo chạy khỏi Toretsk; Nga đục thủng phòng tuyến Ukraine tại Kamenskoye... là những tin nóng có trong bản tin chiến sự Nga-Ukraine tối 4/4.
Anh khó sở hữu

Anh khó sở hữu 'đối trọng' của siêu tăng T-14 Armata

Tin công nghiệp quốc phòng ngày 4/4: Anh khó có thể sớm sở hữu 'đối trọng' của xe tăng Armata khi nguồn lực phân bổ cho chương trình phát triển không đầy đủ.
Chính sách kiểm soát thương mại chiến lược: Kinh nghiệm quốc tế

Chính sách kiểm soát thương mại chiến lược: Kinh nghiệm quốc tế

Chính sách kiểm soát thương mại chiến lược ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa. Việt Nam có thể học hỏi điều gì từ kinh nghiệm quốc tế?

Tin cùng chuyên mục

Chiến sự Nga-Ukraine tối 3/4: Lính Ukraine bỏ trốn ở Konstantinovka

Chiến sự Nga-Ukraine tối 3/4: Lính Ukraine bỏ trốn ở Konstantinovka

Nga siết vây Konstantinovka, lính Ukraine tháo chạy; Nga dội hỏa lực xuống Zaporizhia... là những thông tin có trong bản tin chiến sự Nga - Ukraine tối 3/4.
Tiền ảo Pi Network: Ảo đến mức nào?

Tiền ảo Pi Network: Ảo đến mức nào?

Pi Network là một trong những đồng tiền ảo mới được chú ý nhất trong thời gian gần đây. Pi Network mang lại lợi nhuận cao cho nhà đầu tư hay tiềm ẩn rủi ro?
Phản ứng của Malaysia khi Hoa Kỳ áp thuế đối ứng 24%

Phản ứng của Malaysia khi Hoa Kỳ áp thuế đối ứng 24%

Ngay sau khi Hoa Kỳ ra Sắc lệnh thuế đối ứng với các đối tác thương mại, phía Malaysia ngay lập tức đã lên tiếng, khẳng định không trả đũa thuế quan.
Trung Quốc phát triển tên lửa Kinzhal nội địa

Trung Quốc phát triển tên lửa Kinzhal nội địa

Tin công nghiệp quốc phòng ngày 3/4: Trung Quốc phát triển tên lửa Kinzhal nội địa; Nga phát triển hệ thống chế áp quang điện tử tích hợp phương tiện chiến đấu.
Bài học từ những cường quốc đi qua ‘siêu bão’ thương mại

Bài học từ những cường quốc đi qua ‘siêu bão’ thương mại

Nhiều quốc gia đã vượt “siêu bão” thương mại nhờ bản lĩnh chính sách và nội lực công nghệ. Đó có lẽ cũng gợi mở nhiều bài học lớn cho Việt Nam hôm nay.
Nhật Bản: Động đất 6,2 độ, hàng triệu người cảm nhận rung chấn

Nhật Bản: Động đất 6,2 độ, hàng triệu người cảm nhận rung chấn

Một trận động đất 6,2 độ Richter đã làm rung chuyển khu vực cách Nishinoomote, Nhật Bản 54 km về phía đông bắc vào lúc 14:03:57 GMT ngày 2/4.
Tổng thống Trump áp thuế 10% với toàn bộ hàng nhập khẩu, Việt Nam chịu mức 46%

Tổng thống Trump áp thuế 10% với toàn bộ hàng nhập khẩu, Việt Nam chịu mức 46%

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 2/4 (giờ Mỹ) cho biết sẽ áp dụng mức thuế cơ bản 10% đối với tất cả hàng nhập khẩu vào nước này.
Chiến sự Nga-Ukraine tối 2/4: Lính Ukraine tháo chạy ở Donetsk

Chiến sự Nga-Ukraine tối 2/4: Lính Ukraine tháo chạy ở Donetsk

Lính Ukraine rút chạy khỏi nam Donetsk; Kamenskoye bị cô lập... là những thông tin nóng được cập nhật trong bản tin chiến sự Nga - Ukraine tối ngày 2/4.
Hoa Kỳ bắt đầu thử nghiệm máy bay cảm tử UAV in 3D

Hoa Kỳ bắt đầu thử nghiệm máy bay cảm tử UAV in 3D

Tin công nghiệp quốc phòng ngày 2/4: Hoa Kỳ bắt đầu thử nghiệm UAV in 3D, khi các thử nghiệm loại vũ khí sản xuất hàng loạt mới cho thấy tốc độ và hiệu quả.
Cách thế giới thay đổi logistics trong thương mại điện tử

Cách thế giới thay đổi logistics trong thương mại điện tử

Logistics trở thành yếu tố quyết định thành công trong thương mại điện tử, doanh nghiệp Việt Nam học hỏi được gì qua chiến lược từ các 'ông lớn' trên thế giới?
Năng lượng tái tạo Ấn Độ đối mặt khó khăn về vốn

Năng lượng tái tạo Ấn Độ đối mặt khó khăn về vốn

Cam kết đạt 500 GW công suất năng lượng không dùng nhiên liệu hóa thạch vào năm 2030, Ấn Độ đang nổi lên như một quốc gia đi đầu trong lĩnh vực năng lượng sạch.
Chiến sự Nga - Ukraine: Liệu có thể kết thúc trong năm 2025?

Chiến sự Nga - Ukraine: Liệu có thể kết thúc trong năm 2025?

Chiến sự Nga - Ukraine đã kéo dài hơn ba năm, để lại những tổn thất nghiêm trọng về người và của, đồng thời làm rung chuyển cán cân quyền lực trên toàn cầu.
Long Thành - Changi: Hai sân bay hàng đầu du lịch Đông Nam Á

Long Thành - Changi: Hai sân bay hàng đầu du lịch Đông Nam Á

Cả sân bay Long Thành (Việt Nam) và sân bay Changi (Singapore) đều đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy ngành hàng không và du lịch tại Đông Nam Á.
Xuất hiện nhà tiên tri động đất: Tin hay không?

Xuất hiện nhà tiên tri động đất: Tin hay không?

Gần đây, thông tin một nhà "tiên tri" từ Ấn độ đã viết trên mạng xã hội về sự cố động đất ở Myanmar đã gây xôn xao dư luận. Vậy chúng ta có nên tin không?
Khủng hoảng gạo ở Nhật Bản: Việt Nam học được gì?

Khủng hoảng gạo ở Nhật Bản: Việt Nam học được gì?

Trong tháng 3/2025, giá gạo tại Tokyo đã tăng vọt khoảng 90% so với cùng kỳ năm trước, gây ra tác động đối với CPI và lạm phát ở Nhật Bản. Việt Nam học được gì?
Chiến sự Nga-Ukraine tối 1/4: Hàng loạt lính Ukraine đào tẩu

Chiến sự Nga-Ukraine tối 1/4: Hàng loạt lính Ukraine đào tẩu

Krasnoye Pervoye thất thủ; Nga phá vỡ phòng tuyến nam Donetsk... là những thông tin nóng được cập nhật trong bản tin chiến sự Nga-Ukraine tối ngày 1/4.
Động đất tại Myanmar: Quân đội Việt Nam tìm được nạn nhân đầu tiên

Động đất tại Myanmar: Quân đội Việt Nam tìm được nạn nhân đầu tiên

Lực lượng cứu hộ, cứu nạn của Quân đội Nhân dân Việt Nam đã đưa thi thể một nạn nhân ra khỏi đống đổ nát của tòa nhà bị sập tại thủ đô Naypyidaw, Myanmar.
Máy bay chiến đấu F-16 Ba Lan sắp

Máy bay chiến đấu F-16 Ba Lan sắp 'gặp' Su-30 của Nga tại Hy Lạp

Tin công nghiệp quốc phòng ngày 1/4: May bay chiến đấu F-16 sắp 'gặp' Su-30 của Nga tại Hy Lạp với các kíp phi công Ấn Độ tại Iniochos-2025.
Động đất tại Myanmar: Nghĩa tình người Việt Nam trong hoạn nạn

Động đất tại Myanmar: Nghĩa tình người Việt Nam trong hoạn nạn

Sau trận động đất tại Myanmar, lực lượng cứu hộ Việt Nam đã và đang “ăn tranh thủ, ngủ khẩn trương”, chắt chiu thời gian để tìm kiếm những nạn nhân mất tích…
Động đất rình rập: Đông Nam Á đã thực sự sẵn sàng?

Động đất rình rập: Đông Nam Á đã thực sự sẵn sàng?

Đông Nam Á nằm trên Vành đai lửa Thái Bình Dương dẫn đến thường xuyên đối mặt với nguy cơ động đất. Việc triển khai hệ thống cảnh báo sớm là rất quan trọng.
Mobile VerionPhiên bản di động