Cuộc chiến cần gạt nước ôtô

Cách đây nửa thế kỷ, ông lớn ngành ôtô đã lợi dụng sự lỏng lẻo trong quản lý đánh cắp công nghệ của 1 nhà sáng chế. Thật xui, nhà sáng chế này không dễ bắt nạt.
Từ cây sáng kiến đến nhà sáng chế

Ý tưởng giữa cơn mưa

Buổi chiều mưa tầm tã năm 1962, một người đàn ông cảm thấy khó chịu khi đang lái xe: Cái gạt nước cứ đong đưa liên hồi trước mắt khiến ông "không tập trung được".

Cuộc chiến cần gạt nước ôtô

Robert Kearns cầm trên tay nguyên mẫu sáng chê

Người lái xe này là Robert Kearns, sinh năm 1927 tại thành phố Detroit (bang Michigan) - nơi được mệnh danh là thủ phủ ngành ôtô Hoa Kỳ.

Ngay từ nhỏ, ông đã tham quan khu công nghiệp phức hợp River Rouge của hãng ôtô Ford (vốn là khu nhà máy tích hợp lớn nhất thế giới lúc đó) và vô cùng ngưỡng mộ những sản phẩm của gã khổng lồ ôtô này.

Vào thời của Robert Kearns, gạt nước ôtô được vận hành bằng một hệ thống chân không và chỉ có hai chế độ lâm râm hoặc tầm tã. Dù ở chế độ nào thì gạt nước cũng đong đưa liên hồi. Với Robert Kearns, đó là một sự xao nhãng khó chịu, đến mức ông tự nghĩ "tại sao gạt nước lại không hoạt động giống như cái chớp mắt của con người nhỉ?".

Thế là Robert Kearns lên ý tưởng về một hệ thống gạt nước có thể gạt một lần rồi ngưng, đồng thời cho phép người lái điều chỉnh tần suất và tốc độ gạt. Ông giam mình trong một góc tầng hầm giữa đống dụng cụ sẵn có gồm những bóng bán dẫn, tụ điện, điện trở... để làm ra nguyên mẫu hệ thống gạt nước gián đoạn đầu tiên.

Cuộc chào hàng định mệnh

Robert Kearns mong muốn có một buổi đối thoại với Ford - hãng xe thần tượng thời thơ ấu - để trình bày phát kiến và thương lượng làm ăn với hãng này.

Cuộc chiến cần gạt nước ôtô

Robert Kearns trong một phiên tranh tụng

Nhờ những mối quan hệ, ông dễ dàng sắp xếp được cuộc gặp mặt dự kiến chừng 45 phút với đội ngũ kỹ sư của Ford. Kế hoạch rất đơn giản, ông sẽ làm họ há hốc mồm với phát kiến mới, ký một thỏa thuận xác nhận bản quyền công nghệ, mở một nhà máy sản xuất gạt nước, để rồi trở thành nhà cung cấp gạt nước độc quyền cho tất cả các hãng xe.

Ford rất hứng thú và đề nghị Robert một hợp đồng kèm một điều kiện: Ford cho rằng gạt nước là một trang bị an toàn, nên Robert Kearns phải tiết lộ mọi yếu tố kỹ thuật cho hãng trước khi hai bên ký kết.

Nhà sáng chế không nghĩ ngợi gì nhiều ngoài việc cảm thấy cơ hội làm ăn đã đến, nên ông không chút giấu giếm cách thức hoạt động của thiết bị. Hai bên vui vẻ hợp tác được… 5 tháng thì Ford sa thải Robert Kearns với lý do hãng đã chế ra được hệ thống gạt nước riêng nên không cần ông nữa.

Thói quen xấu

Như một thông lệ, các hãng ô tô luôn lãnh siêu lợi nhuận khi bán phụ kiện và các nâng cấp kèm theo xe, nên một trang bị như gạt nước công nghệ cao sẽ giúp các hãng đếm tiền mỏi tay.

Cuộc chiến cần gạt nước ôtô

Truyến thông đưa tin về vụ kiện

Năm 1969, Ford ra mắt hệ thống gạt nước gián đoạn "nhà làm" trên dòng xe Mercury của hãng: Chỉ tốn 10 đô sản xuất nhưng bán ra tận 37 đô. Từ đó, gạt nước gián đoạn thành trào lưu khắp ngành ôtô. Đến giữa thập niên 1970, từ hãng bình dân như Honda cho đến cái tên hạng sang như Rolls-Royce đều có phiên bản gạt nước gián đoạn của riêng mình. Tất cả đều y chang nguyên mẫu của Robert Kearns. Nhà sáng chế tội nghiệp sốc toàn tập khi phát hiện sự ăn cắp trắng trợn của giới sản xuất ôtô, đến mức tinh thần ông suy sụp và ông phải điều trị tâm lý suốt hai tuần, còn mái tóc ông từ màu hung đỏ trở nên bạc trắng.

Khi bình phục, ông nhờ luật sư thảo một lá thư thông báo vi phạm bản quyền sáng chế cho Ford và ông nhận được phản hồi không thể trớ trêu hơn: Ford không hề ăn cắp sáng kiến của Robert Kearns và bản quyền của ông không có hiệu lực vì "không đủ sáng tạo".

Năm 1978, Robert Kearns đâm đơn kiện Ford vi phạm bản quyền sáng chế với mong muốn bồi thường 350 triệu đô - hay 50 đô cho mỗi hệ thống gạt nước Ford bán ra. Ông lớn ôtô cũng không vừa khi tác động cho vụ kiện đứng bánh với hy vọng nhà sáng chế sẽ hụt hơi vì thiếu kinh phí theo đuổi kiện tụng, từ đó vụ việc chìm xuồng.

Châu chấu đá… (hãng) xe

Trong suốt quá trình kiện tụng cho đến tuổi cổ lai hy, nhà sáng chế đã thuê năm hãng luật, để rồi sau cùng ông tự làm luật sư cho chính mình. Ông ngủ trên sàn phòng làm việc, vây quanh là hàng chồng hồ sơ chứng cứ. Ông nhờ con mình tỏa đi tìm thêm tài liệu chứng minh. Ông bị ám ảnh với vụ kiện đến mức vợ ông đệ đơn ly dị ông. Ông vẫn tiếp tục bất chấp vụ kiện diễn ra ỳ ạch vô định, vì ông muốn cho thế giới biết các tập đoàn lớn đã ăn cắp bản quyền như thế nào.

Ford đề nghị 30 triệu đô để ông từ bỏ vụ kiện, ông từ chối thẳng. Ông nói: "Nếu tôi cầm một tấm chi phiếu và ra khỏi tòa, tôi chẳng khác gì một nhân viên của Ford".

12 năm sau ngày đâm đơn kiện, đến tháng Một 1990, vụ việc cũng được đưa ra xét xử. Ford bán được 20,6 triệu chiếc xe có trang bị gạt nước gián đoạn (tương đương 575 triệu đô lợi nhuận), nhưng tòa án buộc hãng chỉ phải trả Robert một khoảng bồi thường vỏn vẹn 10,2 triệu đô.

Dư âm

Triệu phú mới nổi Robert Kearns tiếp tục sống thanh bạch, ngủ trên sàn nhà thô kệch cùng với những chồng tài liệu kiện tụng. Qua năm sau, ông trở lại tòa án trong một vụ kiện tương tự với bị đơn là hãng xe Chrysler. Một lần nữa ông tự biện hộ cho mình và một lần nữa ông lại được bồi thường - lần này lên đến 18,7 triệu đô. Robert Kearns không thèm nhận cái "giải thưởng an ủi" đó như một cách phản đối phán quyết.

Khi ông qua đời năm 2005, gạt nước gián đoạn là trang bị tiêu chuẩn trên hàng triệu chiếc ôtô khắp thế giới. Ông được xem là người hùng của những nhà sáng chế vì đã đứng lên chống lại thói "ăn cắp trước, bồi thường sau" của các tập đoàn lớn. Chỉ tiếc là ông không thể đòi lại được cái mà ông mong muốn ngay từ đầu: Bản quyền sáng chế mang tên ông.

Hà Linh Quân
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: Ô tô

Tin cùng chuyên mục

Nghệ An có trên 27.000 xe ô tô đăng ký mới, lọt Top địa phương có nhiều ô tô cá nhân nhất

Nghệ An có trên 27.000 xe ô tô đăng ký mới, lọt Top địa phương có nhiều ô tô cá nhân nhất

Thông tin từ phòng CSGT Công an tỉnh Nghệ An, trong năm 2022, số xe ô tô đăng ký mới trên địa bàn là 27.404, so với năm 2021 tăng 3.117 xe.
VinFast Canada tham dự Triển lãm ô tô quốc tế Montreal 2023

VinFast Canada tham dự Triển lãm ô tô quốc tế Montreal 2023

VinFast Canada công bố tham dự Triển lãm ô tô quốc tế Montreal từ ngày 20-29/1 với dải xe điện đa dạng, bao gồm VF 6, VF 7, VF 8 và VF 9.
Thị trường ô tô cũ nhộn nhịp trước thềm Tết Quý Mão 2023

Thị trường ô tô cũ nhộn nhịp trước thềm Tết Quý Mão 2023

Tín hiệu tích cực của thị trường ô tô trở lại khi số lượng người có nhu cầu và liên hệ mua xe trước Tết ghi nhận tăng mạnh so với cùng kỳ.
Thị trường ô tô Việt Nam năm 2022 vượt ngưỡng 500.000 xe

Thị trường ô tô Việt Nam năm 2022 vượt ngưỡng 500.000 xe

Tính chung doanh số bán hàng toàn thị trường ô tô của các đơn vị thành viên VAMA năm 2022 đạt 404.635 xe, tăng 33% so với năm 2021.
Bộ đôi xe điện VinFast lần đầu cùng vào Top 10 xe bán chạy nhất thị trường

Bộ đôi xe điện VinFast lần đầu cùng vào Top 10 xe bán chạy nhất thị trường

Lượng xe bàn giao tăng sau khi ổn định chuỗi cung ứng và tối ưu hệ thống sản xuất giúp bộ đôi xe điện VinFast cùng vào Top 10 mẫu xe bán chạy nhất thị trường.
Ford Việt Nam đạt nhiều thành tích cao trong năm 2022

Ford Việt Nam đạt nhiều thành tích cao trong năm 2022

Năm 2022, Ford Việt Nam liên tiếp đạt nhiều thành tích cao về bán hàng và dịch vụ sau đại dịch cùng những thách thức về kinh tế trên toàn cầu.
Ra mắt Land Rover Defender 130 mới tại Việt Nam, giá khoảng 6 tỷ đồng

Ra mắt Land Rover Defender 130 mới tại Việt Nam, giá khoảng 6 tỷ đồng

Sáng 6/1, Phú Thái Mobility - nhà nhập khẩu và phân phối chính hãng duy nhất thương hiệu Land Rover tại thị trường Việt Nam giới thiệu Land Rover Defender 130.
VinFast công bố thông số và thời điểm đặt chỗ VF 6 - VF 7

VinFast công bố thông số và thời điểm đặt chỗ VF 6 - VF 7

Ngày 5/1 (tức ngày 6/1 giờ Việt Nam), VinFast công bố thông số kỹ thuật 2 mẫu SUV điện VF 6 - VF 7, đồng thời thông báo sẽ mở đặt chỗ sớm từ tháng 3/2023.
Ô tô nhập khẩu từ ASEAN được miễn thuế đến năm 2027

Ô tô nhập khẩu từ ASEAN được miễn thuế đến năm 2027

Nghị định 126/2022 của Chính phủ vừa ban hành sẽ tiếp tục miễn thuế nhập khẩu với ô tô nguyên chiếc từ ASEAN thêm 5 năm, đến năm 2027.
Honda Thanks Day- ấn tượng biểu diễn xe đỉnh cao lần đầu tại đường đua F1 Mỹ Đình

Honda Thanks Day- ấn tượng biểu diễn xe đỉnh cao lần đầu tại đường đua F1 Mỹ Đình

Công ty Honda Việt Nam tổ chức ngày hội Honda Thanks Day vào đầu tháng 1/2023 với màn biểu diễn xe đỉnh cao lần đầu tại đường đua F1 Mỹ Đình, tri ân khách hàng.
Triệu hồi hơn 300 xe Toyota Veloz để thay thế đồng hồ táp lô

Triệu hồi hơn 300 xe Toyota Veloz để thay thế đồng hồ táp lô

Toyota Việt Nam thông báo triệu hồi 306 xe Toyota Veloz để thay thế đồng hồ táp lô. Số xe trên được sản xuất trong khoảng thời gian từ ngày 11-18/4/2022.
Toyota Việt Nam giới thiệu bản Corolla Cross nâng cấp 2023 và bổ sung màu ngoại thất xe Raize

Toyota Việt Nam giới thiệu bản Corolla Cross nâng cấp 2023 và bổ sung màu ngoại thất xe Raize

Công ty Ô tô Toyota Việt Nam vừa giới thiệu bản nâng cấp Toyota Corolla Cross 2023 với nhiều tính năng, đồng thời bổ sung màu ngoại thất mới cho mẫu xe Raize.
Honda Việt Nam tung ưu đãi 100% lệ phí trước bạ khi mua Honda CR-V

Honda Việt Nam tung ưu đãi 100% lệ phí trước bạ khi mua Honda CR-V

Công ty Honda Việt Nam triển khai chương trình khuyến mại hỗ trợ 100% lệ phí trước bạ cho khách hàng mua xe Honda CR-V từ ngày 1/1 đến ngày 20/1/2023.
Honda CB1000R 2023: Khẳng định “chất riêng” cho những tay lái

Honda CB1000R 2023: Khẳng định “chất riêng” cho những tay lái

Ngày 30/12, Công ty Honda Việt Nam chính thức giới thiệu phiên bản mới cho mẫu xe phân khối lớn Honda CB1000R 2023, khẳng định “chất riêng” cho những tay lái.
Toyota Việt Nam xuất xưởng Veloz Cross và Avanza Premio sản xuất trong nước

Toyota Việt Nam xuất xưởng Veloz Cross và Avanza Premio sản xuất trong nước

Ngày 28/12/2022 – Công ty Ô tô Toyota Việt Nam chính thức xuất xưởng mẫu xe Veloz Cross và Avanza Premio trong dây chuyền sản xuất và lắp ráp tại Việt Nam.
Hơn 16.240 ôtô Trung Quốc nhập về Việt Nam trong năm 2022

Hơn 16.240 ôtô Trung Quốc nhập về Việt Nam trong năm 2022

Số lượng ôtô Trung Quốc nhập về Việt Nam tính đến giữa tháng 12/2022 đạt 16.240 xe, kim ngạch 670 triệu USD.
Ford Việt Nam nâng cấp gói công nghệ mới cho Everest phiên bản Titanium 4x2

Ford Việt Nam nâng cấp gói công nghệ mới cho Everest phiên bản Titanium 4x2

Ford Việt Nam chính thức giới thiệu mẫu xe Everest phiên bản Titanium 4x2 thế hệ mới được nâng cấp với gói trang bị an toàn, thông minh cao cấp.
Honda Việt Nam lần đầu tiên ra mắt mẫu xe Honda VARIO 160

Honda Việt Nam lần đầu tiên ra mắt mẫu xe Honda VARIO 160

Ngày 22/12, Honda Việt Nam lần đầu tiên giới thiệu mẫu xe Honda VARIO 160 do Honda Việt Nam sản xuất, phân phối chính hãng tại hệ thống do Honda ủy nhiệm.
EQS 450+ xác lập kỷ lục di chuyển hơn 850km trong 1 lần sạc

EQS 450+ xác lập kỷ lục di chuyển hơn 850km trong 1 lần sạc

EQS 450+ đạt được mức di chuyển tối đa lên đến 850km trong 1 lần sạc cho chặng hành trình từ Hoàn Kiếm, Hà Nội đến Núi Thành, Quảng Nam.
Thời hạn lưu hành xe ô tô là bao lâu, sử dụng xe hết niên hạn sẽ bị phạt như thế nào?

Thời hạn lưu hành xe ô tô là bao lâu, sử dụng xe hết niên hạn sẽ bị phạt như thế nào?

Báo Công Thương trả lời thắc mắc của bạn đọc liên quan đến thời hạn lưu hành xe ô tô. Nếu dùng xe ô tô hết niên hạn sẽ bị phạt như thế nào?
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động