Cộng hưởng nội và ngoại lực để hiện thực hoá tăng trưởng 2 con số

FDI tiếp tục là động lực quan trọng của tăng trưởng

Phát biểu tại Diễn đàn Nhịp cầu phát triển Việt Nam 2026 diễn ra chiều 13/5, TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica, cho biết, giai đoạn 2021 - 2025, tổng vốn đầu tư toàn xã hội của Việt Nam đạt khoảng 17 triệu tỷ đồng, tương đương 680 tỷ USD. Trong đó, khu vực Nhà nước chỉ chiếm khoảng 27%, còn lại đến từ khu vực kinh tế tư nhân, bao gồm doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI.

Theo TS. Lê Duy Bình, việc khu vực kinh tế tư nhân đóng góp tới 73% tổng vốn đầu tư toàn xã hội cho thấy vai trò ngày càng lớn của khu vực này đối với nền kinh tế, đặc biệt là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Chỉ riêng giai đoạn 2021 - 2025, quy mô vốn FDI đã tăng khoảng 1,5 lần, đóng góp khoảng 16% tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Tổng vốn FDI đăng ký đạt khoảng 184 tỷ USD, trong đó vốn thực hiện đạt khoảng 158 tỷ USD, tương đương tỷ lệ giải ngân khoảng 85%, đây là mức cao so với nhiều quốc gia trong khu vực.

Phần lớn nguồn vốn FDI tập trung vào lĩnh vực chế biến, chế tạo; một phần đầu tư vào bất động sản, khu công nghiệp, khu chế xuất và du lịch nghỉ dưỡng, qua đó góp phần nâng cao năng lực sản xuất và thu hút đầu tư của Việt Nam.

Đáng chú ý, dù dòng vốn FDI toàn cầu có xu hướng chững lại, Việt Nam vẫn thu hút khoảng 38 tỷ USD vốn FDI trong năm 2025, chiếm khoảng 2,7% tổng dòng vốn đầu tư trực tiếp toàn cầu. Việt Nam hiện nằm trong nhóm 15 nền kinh tế đang phát triển thu hút FDI lớn nhất thế giới, tiếp tục khẳng định vị thế trên bản đồ đầu tư toàn cầu.

Từ thu hút vốn sang tạo liên kết thực chất

Theo TS. Lê Duy Bình, giai đoạn tới Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao nhưng phải bền vững và duy trì trong nhiều năm. Để đạt mục tiêu này, từ nay đến năm 2030, Việt Nam cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng vốn đầu tư phát triển.

Trong tổng nguồn vốn đó, khu vực kinh tế tư nhân, bao gồm doanh nghiệp FDI, sẽ chiếm khoảng 80%, trong khi khu vực Nhà nước chỉ đáp ứng khoảng 20%. Theo tính toán, mỗi năm Việt Nam cần thu hút khoảng 45 - 50 tỷ USD vốn FDI đăng ký và 35 - 40 tỷ USD vốn giải ngân.

Tuy nhiên, vị tiến sỹ này cũng nhấn mạnh, điều Việt Nam cần không chỉ là nhiều vốn hơn mà là dòng vốn FDI thế hệ mới. Ưu tiên thu hút vốn vào lĩnh vực công nghệ cao, thân thiện môi trường, có trách nhiệm xã hội và hỗ trợ nâng cao năng lực công nghệ cho doanh nghiệp trong nước.

Quan trọng hơn, các dự án FDI phải tạo được sự kết nối thực chất với doanh nghiệp nội địa nhằm xây dựng nền kinh tế tự chủ và bền vững. Hiện cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động nhưng chỉ khoảng 5.000 doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào chuỗi cung ứng toàn cầu hoặc các tập đoàn đa quốc gia. Trong số này, chỉ khoảng 300 doanh nghiệp là nhà cung cấp cấp 1 và cấp 2 và chỉ khoảng 100 doanh nghiệp là nhà cung cấp cấp 1 trực tiếp cho các tập đoàn đa quốc gia.

Điều này cho thấy dư địa kết nối giữa doanh nghiệp trong nước và khu vực FDI còn rất lớn. Tuy nhiên, theo TS. Lê Duy Bình, sự kết nối này không thể chỉ trông chờ vào doanh nghiệp nước ngoài hay sự hỗ trợ của Nhà nước mà cần nỗ lực tự thân của doanh nghiệp Việt Nam.

Hiện khoảng 60 - 70% doanh nghiệp Việt Nam vẫn sử dụng công nghệ cũ, khiến khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu còn hạn chế. Vì vậy, doanh nghiệp cần chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị, cải thiện chất lượng sản phẩm và đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn quốc tế.

Ngoài đầu tư trực tiếp, đầu tư gián tiếp nước ngoài cũng được đánh giá là nguồn lực quan trọng. Trong khoảng 10 năm qua, Việt Nam đã thu hút khoảng 75 tỷ USD vốn đầu tư gián tiếp thông qua thị trường chứng khoán, mua bán cổ phần và đầu tư chéo giữa các doanh nghiệp.

Tuy nhiên, số doanh nghiệp FDI niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện còn rất ít, chỉ khoảng 10 doanh nghiệp. “Do đó, chúng ta cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn sự kết nối tài chính giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI thông qua các hình thức đầu tư chéo, mua cổ phần và hợp tác đầu tư”, TS. Lê Duy Bình chia sẻ.

Ông cũng đồng thời khẳng định, đây sẽ là một trong những giải pháp quan trọng để tăng cường liên kết giữa khu vực kinh tế trong nước với khu vực đầu tư nước ngoài, qua đó nâng cao nội lực và sức cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tới.

TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica nhận định: Giai đoạn 2026 - 2030, dòng vốn FDI toàn cầu sẽ tiếp tục dịch chuyển theo xu hướng mới, ưu tiên các quốc gia có môi trường ổn định, chuỗi cung ứng an toàn và đáp ứng yêu cầu tăng trưởng xanh, phát triển bền vững. Đây được xem là cơ hội để Việt Nam nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu và xây dựng chiến lược thu hút FDI hiệu quả hơn.