Chuyển biến rõ nét trong thực thi quyền sở hữu trí tuệ

Xử lý hành chính 1.140 vụ, khởi tố 42 vụ án

Tại Hội nghị sơ kết tình hình thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, diễn ra ngày 2/6/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng yêu cầu tiếp tục quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm Chỉ thị số 02/CT-TTg ngày 30/1/2026 về tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ và Công điện số 38/CĐ-TTg. Các bộ, ngành, địa phương phải rà soát toàn diện tình hình, tiếp tục tập trung đấu tranh quyết liệt hơn nữa đối với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Thực hiện chỉ đạo này, Cục Sở hữu trí tuệ đã tham mưu Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành văn bản hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương thực hiện chế độ báo cáo hằng tháng theo Thông báo số 287/TB-VPCP; đồng thời theo dõi, tổng hợp tình hình triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg trên phạm vi cả nước để kịp thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Đây là cơ sở quan trọng nhằm bảo đảm công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ được triển khai thường xuyên, có số liệu đánh giá cụ thể và có sự phối hợp thống nhất giữa các cơ quan thực thi.

Cục Sở hữu trí tuệ cũng tập trung thực hiện vai trò hỗ trợ chuyên môn cho các lực lượng thực thi. Trong quá trình xử lý vụ việc giai đoạn này, Cục đã cung cấp 24 ý kiến chuyên môn và 28 công văn cung cấp thông tin sở hữu công nghiệp, đáp ứng yêu cầu của cơ quan thực thi.

Bên cạnh đó, Cục đang tham mưu rà soát cơ chế, chính sách liên quan đến thực thi quyền sở hữu trí tuệ; nghiên cứu xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành; đồng thời, xây dựng Chương trình phối hợp hành động đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ giai đoạn 2026-2030 với các bộ, ngành liên quan. Các nhiệm vụ này nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp, khắc phục tình trạng xử lý phân tán, thiếu đồng bộ và tạo nền tảng cho công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ trong giai đoạn tiếp theo.

Từ ngày 31/5 đến ngày 24/6/2026, các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện 1.276 vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, xử lý hành chính 1.140 vụ, khởi tố 42 vụ án; tổng số tiền xử phạt hơn 13,5 tỷ đồng, trị giá hàng hóa vi phạm hơn 32,5 tỷ đồng. Kết quả này cho thấy việc tiếp tục triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg đang tạo chuyển biến rõ nét trong thực thi quyền sở hữu trí tuệ.

Nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý vi phạm

Theo Công điện số 38/CĐ-TTg, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an trong việc phát hiện, xác minh và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cả trên môi trường truyền thống và môi trường số, đặc biệt đối với các hành vi liên quan đến hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.

Trong đó, Bộ Khoa học và Công nghệ tập trung thực hiện vai trò hỗ trợ chuyên môn và phối hợp cung cấp thông tin phục vụ hoạt động điều tra, xử lý vi phạm. Bộ đã chỉ đạo Cục Sở hữu trí tuệ, Viện Sở hữu trí tuệ quốc gia và các đơn vị liên quan: Kịp thời cung cấp ý kiến chuyên môn, thông tin xác lập quyền, kết luận giám định phục vụ xác định yếu tố xâm phạm; hỗ trợ tra cứu thông tin về nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp và các đối tượng sở hữu công nghiệp; phối hợp trao đổi thông tin với các cơ quan điều tra trong các vụ việc phức tạp hoặc có dấu hiệu hình sự; tổng hợp thông tin, tình hình xử lý vi phạm trên phạm vi toàn quốc phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành.

Bên cạnh đó, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đang phối hợp với Bộ Công an và các cơ quan liên quan triển khai nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thực thi quyền sở hữu trí tuệ nhằm từng bước hỗ trợ việc chia sẻ dữ liệu, tra cứu thông tin và phối hợp xử lý vi phạm hiệu quả hơn, đặc biệt đối với các hành vi xâm phạm trên môi trường số.

Thực tế thời gian qua cho thấy nhiều vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số có tính chất phức tạp, liên quan nhiều nền tảng, nhiều chủ thể và có yếu tố xuyên biên giới. Vì vậy, việc tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ với lực lượng Công an là rất quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện, điều tra và xử lý vi phạm trong bối cảnh chuyển đổi số và thương mại điện tử phát triển mạnh hiện nay.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Trần Lê Hồng, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, hiện nay, các cơ quan thực thi có thể tra cứu thông tin về đối tượng sở hữu công nghiệp, trong đó bao gồm nhãn hiệu đăng ký quốc gia, bằng công cụ tra cứu WipoPublish tại địa chỉ http://wipopublish.ipvietnam.gov.vn trên Cổng Thông tin điện tử của Cục Sở hữu trí tuệ; đối với đăng ký nhãn hiệu quốc tế theo hệ thống Madrid, các cơ quan thực thi có thể sử dụng công cụ Madrid Monitor của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) tại địa chỉ https://www3.wipo.int/madrid/monitor/en/.

Bên cạnh đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đang trong quá trình phối hợp với các bộ, ngành liên quan để xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thực thi quyền sở hữu trí tuệ trong năm 2026. Trước mắt, thông qua việc tổng hợp báo cáo hàng ngày theo Công điện số 38/CĐ-TTg, Bộ đang hình thành nguồn dữ liệu ban đầu về tình hình phát hiện, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc.

Dự kiến, cơ sở dữ liệu này sẽ từng bước tích hợp thông tin về tình hình xử lý vi phạm hành chính, hình sự; các vụ việc điển hình, nghiêm trọng, phức tạp; thông tin về đối tượng quyền sở hữu trí tuệ; thông tin phục vụ xác định yếu tố xâm phạm; kết quả giám định, xử lý vi phạm. Khi được xây dựng và vận hành, cơ sở dữ liệu sẽ hỗ trợ các cơ quan thực thi tra cứu, chia sẻ, đối chiếu thông tin nhanh hơn, phối hợp xử lý vụ việc hiệu quả hơn.

Trong thời gian qua, công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam đã có nhiều chuyển biến tích cực. Hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ tiếp tục được hoàn thiện; cơ chế phối hợp giữa các cơ quan thực thi từng bước được tăng cường; nhận thức của doanh nghiệp và người dân về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ ngày càng được nâng cao. Các lực lượng thực thi như Công an, Quản lý thị trường, Hải quan, Tòa án… đã xử lý nhiều vụ việc lớn, phức tạp, đặc biệt trong lĩnh vực hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, xâm phạm quyền tác giả và vi phạm trên môi trường số.