Chung tay vì nước sạch, không khí trong lành và tương lai bền vững

Sáng 21/3, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UNICEF tại Việt Nam cùng nhiều cơ quan, tổ chức trong nước và quốc tế tổ chức Lễ phát động hưởng ứng Ngày Nước thế giới (22/3), Ngày Khí tượng thế giới (23/3), Giờ Trái đất năm 2026 và khởi động chương trình “Trẻ em và Thanh niên hành động vì không khí sạch và tương lai bền vững”.

Thách thức môi trường gia tăng

Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh, nước, khí hậu và năng lượng là ba yếu tố nền tảng, quyết định trực tiếp đến phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Đối với Việt Nam, tài nguyên nước và điều kiện khí tượng thủy văn không chỉ ảnh hưởng đến an ninh nguồn nước, an ninh lương thực mà còn gắn chặt với sinh kế của người dân, sự ổn định hệ sinh thái và tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu diễn biến phức tạp, công tác quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường đang đối mặt nhiều thách thức. Nhu cầu khai thác và sử dụng nước ngày càng gia tăng, trong khi ô nhiễm môi trường và suy thoái hệ sinh thái vẫn diễn ra tại nhiều khu vực.

Đáng chú ý, các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão mạnh, mưa lớn, hạn hán, xâm nhập mặn hay sạt lở đất đang gia tăng cả về tần suất và cường độ, gây áp lực lớn lên hệ thống hạ tầng, sản xuất và đời sống người dân.

Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp bách đối với Việt Nam trong việc tăng cường quản lý tài nguyên nước, nâng cao năng lực dự báo khí tượng thủy văn, chủ động ứng phó với thiên tai và biến đổi khí hậu, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế theo hướng xanh và bền vững.

Năm 2026, các thông điệp toàn cầu tiếp tục nhấn mạnh vai trò của hành động tập thể. Ngày Nước thế giới với chủ đề “Nước và Bình đẳng giới” đề cao vai trò của phụ nữ và trẻ em trong quản lý, bảo vệ nguồn nước. Ngày Khí tượng thế giới với thông điệp “Quan trắc hôm nay, Bảo vệ ngày mai” nhấn mạnh tầm quan trọng của khoa học, công nghệ trong dự báo và phòng chống thiên tai. Trong khi đó, Giờ Trái đất 2026 kêu gọi cộng đồng sử dụng năng lượng tiết kiệm, thúc đẩy chuyển dịch xanh và giảm phát thải.

Trao quyền cho thế hệ trẻ, hành động vì tương lai xanh

Một trong những điểm nhấn quan trọng của sự kiện là việc khởi động chương trình “Trẻ em và Thanh niên hành động vì Không khí sạch và Tương lai bền vững”. Chương trình do các cơ quan trong nước phối hợp với UNICEF triển khai, nhằm tăng cường truyền thông, nâng cao năng lực và thúc đẩy sự tham gia của thanh thiếu niên trong bảo vệ môi trường.

Bà Silvia Danailov, Trưởng Đại diện UNICEF, chia sẻ, tại Việt Nam, trẻ em đang chịu tác động ngày càng lớn từ ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu. Số liệu cho thấy có tới 99,5% trẻ em bị ảnh hưởng bởi các rủi ro khí hậu và môi trường ở các mức độ khác nhau.

Những tác động này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn tác động trực tiếp đến việc học tập và sự phát triển toàn diện của trẻ. Vì vậy, việc trao quyền cho trẻ em và thanh niên tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là giải pháp lâu dài.

Các chuyên gia cho rằng, thanh thiếu niên không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là lực lượng tiên phong trong thay đổi hành vi và lan tỏa nhận thức trong cộng đồng. Trên thực tế, nhiều bạn trẻ tại Việt Nam đã chủ động tham gia các hoạt động nâng cao nhận thức, đề xuất sáng kiến cải thiện chất lượng không khí và bảo vệ môi trường.

Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả vai trò này, cần có sự đồng hành của các cơ quan quản lý, nhà trường, doanh nghiệp và toàn xã hội, đặc biệt là trong việc xây dựng chính sách và tạo môi trường thuận lợi cho các sáng kiến của giới trẻ.

Tại lễ phát động, ông Lê Công Thành kêu gọi các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và người dân chung tay hành động vì môi trường thông qua những giải pháp cụ thể.

Trong đó, trọng tâm là xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về tài nguyên và môi trường; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quan trắc, giám sát; lồng ghép các nội dung ứng phó với biến đổi khí hậu vào chiến lược phát triển của từng ngành, từng địa phương.

Bên cạnh đó, cần tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về sử dụng năng lượng tiết kiệm, bảo vệ tài nguyên nước, thúc đẩy bình đẳng giới trong quản lý tài nguyên, đặc biệt là sự tham gia của phụ nữ và trẻ em.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra là đẩy mạnh đổi mới công nghệ, phát triển kinh tế tuần hoàn, kinh tế carbon thấp, giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Đây được xem là yếu tố then chốt để vừa đảm bảo tăng trưởng kinh tế, vừa bảo vệ môi trường.

Song song với đó, mỗi người dân cũng được khuyến khích bắt đầu từ những hành động nhỏ nhất như tiết kiệm điện, tiết kiệm nước, giảm rác thải… nhằm góp phần tạo nên thay đổi lớn cho xã hội.

Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức cũng triển khai nhiều hoạt động hưởng ứng thiết thực như trưng bày tranh về bảo vệ nguồn nước, phát động cuộc thi sáng tạo môi trường, đi bộ “60 phút cho Tương lai Xanh” và trồng cây.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu xây dựng nền kinh tế xanh, bền vững. Trong hành trình này, quản lý hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu tiếp tục là những nhiệm vụ trọng tâm.

“Không thể chờ đợi tương lai thay đổi, mà cần hành động ngay từ hôm nay. Việc gìn giữ từng giọt nước, bảo vệ từng nguồn tài nguyên, cải thiện chất lượng không khí không chỉ là trách nhiệm của riêng ai mà là nghĩa vụ chung của toàn xã hội. Sự kiện không chỉ góp phần nâng cao nhận thức mà còn tạo động lực thúc đẩy các hành động cụ thể, hướng tới xây dựng một Việt Nam xanh hơn, sạch hơn và phát triển bền vững trong tương lai”, ông Lê Công Thành nhấn mạnh.

Bà Silvia Danailov, Trưởng Đại diện UNICEF, nhấn mạnh:

Theo Chỉ số rủi ro khí hậu đối với trẻ em của UNICEF, có tới 99,5% trẻ em (khoảng 26,2 triệu em) đang phải chịu tác động từ nhiều cú sốc về khí hậu và môi trường. Những rủi ro này đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, việc học tập và cuộc sống hàng ngày của các em. Lắng nghe tiếng nói của trẻ em là điều kiện cần, nhưng hành động dựa trên những mong mỏi ấy mới là điều kiện đủ. Đó là lý do tại sao chúng ta cần hành động ngay lập tức.