Năng lượng đi trước, tạo đà tăng trưởng
Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 được Bộ Chính trị ban hành ngày 20/8/2025. Đây được xem là một nghị quyết chiến lược, tiếp nối và phát triển các định hướng lớn của Nghị quyết số 55-NQ/TW ngày 11/02/2020 về định hướng chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đồng thời bổ sung nhiều nội dung mới phù hợp với bối cảnh phát triển nhanh, hội nhập sâu, chuyển dịch xanh và cạnh tranh địa kinh tế ngày càng gay gắt.
Hơn một năm sau khi nghị quyết được ban hành, những chuyển động trong ngành năng lượng cho thấy tinh thần năng lượng phải đi trước một bước không chỉ dừng ở chủ trương mà đã từng bước được cụ thể hóa bằng chương trình hành động, chính sách, quy hoạch, dự án hạ tầng và sự tham gia rộng hơn của các chủ thể kinh tế.
Điểm nhấn quan trọng của Nghị quyết số 70-NQ/TW là đặt an ninh năng lượng trong tổng thể an ninh quốc gia, gắn trực tiếp với ổn định kinh tế vĩ mô, quốc phòng-an ninh, an sinh xã hội, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống nhân dân. Cách tiếp cận đó phản ánh thực tế rằng trong một nền kinh tế có độ mở lớn, năng lượng không còn đơn thuần là đầu vào sản xuất mà đã trở thành điều kiện nền tảng để duy trì năng lực cạnh tranh quốc gia.

GS.TS Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam.
Các chỉ tiêu cụ thể được đặt ra ở quy mô lớn như: Tổng cung năng lượng sơ cấp khoảng 150-170 triệu tấn dầu quy đổi; tổng công suất nguồn điện khoảng 183-236GW hoặc có thể cao hơn tùy nhu cầu hệ thống và diễn biến phát triển kinh tế-xã hội; tổng sản lượng điện khoảng 560-624 tỷ kWh. Tỷ lệ năng lượng tái tạo trong tổng cung năng lượng sơ cấp phấn đấu đạt khoảng 25-30%, trong khi tỷ lệ tiết kiệm năng lượng trên tổng tiêu thụ cuối cùng so với kịch bản phát triển bình thường đạt khoảng 8-10%.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương về vai trò của Bộ Công Thương trong việc bảo đảm an ninh năng lượng thời gian qua, GS.TS Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam cho biết, giai đoạn vừa qua, nhu cầu năng lượng tăng và có những tác động rất lớn đến nguồn cung năng lượng. Trước hết, tăng trưởng kinh tế cao đòi hỏi phải tăng cung cấp điện năng, xăng dầu và các nguồn năng lượng khác. Thời tiết, khí hậu bất thường cũng ảnh hưởng đến các nguồn cung, đặc biệt là thủy điện. Xung đột địa chính trị đã tạo ra những đứt gãy về nguồn cung xăng dầu.
Theo GS.TS Hoàng Văn Cường, những sức ép cả bên trong lẫn bên ngoài, cả khách quan lẫn chủ quan, đều đặt ra thách thức rất lớn về năng lượng. Tuy vậy, việc bảo đảm nguồn năng lượng cho sản xuất, cho nền kinh tế và cho đời sống dân sinh trong suốt thời gian vừa qua rất ổn định. Nguồn điện được bảo đảm cả trong những thời điểm cao điểm cũng như những giai đoạn khó khăn về thời tiết.
“Đặc biệt, nguồn cung xăng dầu được bảo đảm, giá xăng dầu ổn định. Việt Nam thuộc nhóm những nước có giá xăng dầu ổn định nhất. Trong những giai đoạn thế giới biến động nhất, giá xăng dầu ở mức thấp nhất thế giới. Rõ ràng, điều đó thể hiện năng lực làm chủ, năng lực điều hành của Bộ Công Thương trong việc điều tiết, cung cấp nguồn năng lượng cho đời sống, cho sản xuất và cho phát triển nền kinh tế”, GS.TS Hoàng Văn Cường nhấn mạnh.
Theo Bộ Công Thương, an ninh năng lượng quốc gia là một trong những trụ cột quan trọng bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, phát triển bền vững đất nước, gắn chặt với an ninh quốc gia, quốc phòng và đời sống nhân dân. Nghị quyết số 70-NQ/TW một lần nữa xác định rõ yêu cầu năng lượng phải đi trước một bước, đáp ứng đầy đủ nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội, quốc phòng-an ninh và nâng cao đời sống nhân dân.
Trong thời gian qua, ngành Công Thương đã và đang tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trong lĩnh vực năng lượng như: Phát triển đa dạng các nguồn năng lượng, kết hợp hài hòa giữa năng lượng truyền thống và năng lượng tái tạo; nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng năng lượng hóa thạch (than, dầu) trong nước; thúc đẩy phát triển các dạng năng lượng mới, đẩy mạnh sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Bộ cũng đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện thể chế, chính sách để phát triển thị trường năng lượng cạnh tranh, minh bạch nhằm thu hút mạnh mẽ các nguồn lực xã hội tham gia đầu tư phát triển năng lượng (xây dựng Luật Điện lực sửa đổi, Luật Dầu khí sửa đổi...).
Đồng thời, Bộ Công Thương cũng tập trung cao cho công tác thúc đẩy triển khai các dự án trọng điểm nhằm phát triển đồng bộ, toàn diện khung chính sách và hạ tầng năng lượng.
Mở đường cho tăng trưởng hai con số
Với ngành điện, yêu cầu đi trước một bước được đặt ra ngay từ khâu đầu tư. Nguồn điện và lưới truyền tải cần được phát triển đồng bộ để kịp đáp ứng nhu cầu của sản xuất và sinh hoạt. Khi cơ cấu nguồn điện ngày càng đa dạng, công tác điều độ, vận hành hệ thống và quản lý nhu cầu sử dụng điện cũng cần được đổi mới để bảo đảm cung ứng ổn định.
Ông Trần Hoài Trang, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) nhận định, Nghị quyết số 70-NQ/TW có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện bước phát triển mới trong tư duy và định hướng chiến lược về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Điểm nổi bật của nghị quyết là xác định rõ năng lượng phải đi trước một bước, đáp ứng đầy đủ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời coi bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng là nền tảng, tiền đề quan trọng để đất nước phát triển nhanh và bền vững.

Đón nhu cầu điện tăng cùng mục tiêu tăng trưởng hai con số, ngành điện tập trung phát triển đồng bộ nguồn và lưới điện, hiện đại hóa điều độ và sử dụng điện hiệu quả.
Để cụ thể hóa những định hướng này, theo ông Trần Hoài Trang, cần tập trung vào một số nhiệm vụ mang tính trọng tâm, có khả năng tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển điện lực.
Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế và chính sách phát triển năng lượng. Đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định trong việc tháo gỡ những vướng mắc, khơi thông nguồn lực và tạo môi trường đầu tư thuận lợi. Các chính sách cần bảo đảm tính đồng bộ, minh bạch, ổn định, đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm thực thi. Qua đó, tạo điều kiện thuận lợi nhất để các thành phần kinh tế tham gia đầu tư, phát triển hạ tầng năng lượng nói chung, trong đó có hạ tầng cho ngành điện nói riêng.
Thứ hai, đẩy mạnh phát triển nguồn điện và lưới điện theo hướng đồng bộ, hiện đại. Trọng tâm là triển khai hiệu quả Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đẩy nhanh tiến độ các dự án quan trọng, đồng thời phát triển cơ cấu nguồn điện đa dạng, phù hợp với điều kiện thực tế. Trong đó, cần chú trọng các nguồn điện có khả năng cung cấp ổn định, phát triển điện năng lượng tái tạo gắn với hệ thống lưu trữ và nâng cao năng lực truyền tải điện.
Thứ ba, thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong ngành điện. Việc phát triển lưới điện thông minh, hiện đại hóa công tác điều độ, vận hành và quản lý nhu cầu điện sẽ góp phần nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống, giảm tổn thất và tăng độ tin cậy cung ứng.
Thứ tư, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, gắn phát triển điện lực với chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh, bền vững. Bên cạnh việc phát triển nguồn điện và hệ thống lưới điện nhằm bảo đảm cung ứng đủ điện cho phát triển kinh tế - xã hội, cần đẩy mạnh các giải pháp quản lý nhu cầu điện, khuyến khích doanh nghiệp và người dân sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả; thúc đẩy ứng dụng công nghệ tiên tiến, cải tiến quy trình sản xuất, từng bước giảm cường độ năng lượng của nền kinh tế.
“Đột phá quan trọng nhất không chỉ nằm ở việc phát triển thêm nguồn điện mà còn ở khả năng tổ chức thực hiện đồng bộ các giải pháp. Khi thể chế được hoàn thiện, nguồn lực được huy động hiệu quả và công tác quản lý, giám sát chặt chẽ về chất lượng, tiến độ đối với các dự án điện, ngành điện sẽ có điều kiện vững chắc hơn để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số”, đại diện Cục Điện lực nhấn mạnh.
Để hiện thực hóa chủ trương năng lượng đi trước một bước, ngày 10/11/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 361/NQ-CP, sửa đổi, bổ sung một số nhiệm vụ trong Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW. Trong đó, Chính phủ giao Bộ Công Thương và UBND các tỉnh, thành phố tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy hoạch năng lượng, bảo đảm chất lượng và tiến độ các dự án theo thẩm quyền. Bộ Công Thương cũng được giao chủ trì xây dựng chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ điện.