Tin Khu Vực
Những hy sinh thầm lặng
Hiện nay trên địa bàn tỉnh Nghệ An vẫn còn 17.889 hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính, trong đó có hơn 2.200 ngôi mộ tại các nghĩa trang chưa được lấy mẫu giám định ADN. Tại địa bàn tỉnh Xiengkhuang (Lào), ước tính vẫn còn khoảng 2.000 hài cốt liệt sĩ đang nằm lại giữa đại ngàn cần được tìm kiếm.
Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang ngày càng khó khăn khi thời gian chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ; 90% địa hình khu vực tìm kiếm là đồi núi hiểm trở; nguồn tin ngày càng cạn kiệt do các nhân chứng lịch sử đã cao tuổi hoặc đã mất; sự thay đổi của địa hình, địa mạo diễn ra nhanh chóng do phát triển kinh tế - xã hội tại nước bạn làm mất đi các dấu vết cũ, khiến việc xác định vị trí mộ chí trở nên phức tạp.
42 năm qua, Đội Quy tập thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Nghệ An vẫn bền bỉ thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng là tìm kiếm, cất bốc và hồi hương hài cốt quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh trên đất bạn Lào.
Đội được thành lập vào ngày 18/4/1984, hiện có 80 đồng chí, được tổ chức thành 10 bộ phận hoạt động trên 4 hướng chính tại 3 tỉnh của nước bạn Lào gồm: Xiêng Khoảng, Viêng Chăn và Xay Sổm Bun. Đây là những địa bàn chiến sự ác liệt năm xưa, nơi hàng nghìn chiến sĩ Việt Nam đã nằm lại giữa đại ngàn.
Suốt 42 năm bền bỉ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, những bước chân của các chiến sĩ Đội Quy tập đã in dấu khắp các cánh rừng già, khe suối miền biên viễn Việt - Lào. Tính đến tháng 6/2026, đơn vị đã quy tập được 13.290 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 12.817 hài cốt tìm thấy tại Lào và 473 hài cốt trong nước. Và trong số 13.290 hài cốt liệt sĩ được quy tập, có 1.684 hài cốt xác định được danh tính để bàn giao cho gia đình.
Để có được kết quả đó là những hy sinh thầm lặng của những người lính thời bình. Từ năm 1984 đến nay, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ quốc tế, Đội Quy tập có 9 đồng chí đã hy sinh, 18 đồng chí bị thương do bom mìn, bệnh tật nơi rừng thiêng nước độc và các nguy hiểm tiềm ẩn khi tham gia bảo vệ an ninh trên đất bạn.
Tỉnh Nghệ An đưa hài cốt các liệt sĩ từ Lào trở về với đất mẹ. Ảnh: Thành Cường
Trong mùa khô năm 2025-2026, các cán bộ Đội Quy tập tiếp tục thực hiện phương châm "cùng ăn, cùng ở, cùng làm và cùng nói tiếng Lào với dân bản để đi tìm các anh hùng liệt sĩ”; không quản ngại hiểm nguy, khó khăn, vất vả, vượt qua sự khắc nghiệt của thời tiết và địa hình, toàn đội đã quy tập được 80 hài cốt liệt sĩ, hoàn thành 100% kế hoạch đề ra.
Dù nhiệm vụ ngày càng khó khăn, vất vả nhưng Đội Quy tập luôn ý thức được trách nhiệm lớn lao và đặt quyết tâm cao nhất, bằng mọi cách để sớm đưa các liệt sĩ về với đất mẹ.
Mệnh lệnh từ trái tim
Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, tỉnh Nghệ An được Ban Chỉ đạo quốc gia lựa chọn là đơn vị làm trước để rút kinh nghiệm cho toàn quân và cả nước về quy trình khai quật, lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính. Đây là sự ghi nhận đối với nỗ lực và kinh nghiệm của tỉnh, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu rất cao về tính chính xác và khoa học trong thực hiện quy trình.
Nghệ An đã sớm bắt tay vào thực hiện nhiệm vụ được giao. Sáng 12/5/2026, tại Nghĩa trang liệt sĩ Nghi Lộc (xã Đông Lộc), tỉnh Nghệ An đã tổ chức làm điểm công tác lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ. Trong đợt này, 72 mẫu sinh phẩm từ các ngôi mộ chưa có thông tin đã được lấy để giám định ADN phục vụ ngân hàng gen quốc gia. Đây là bước khởi đầu cho kế hoạch lấy hơn 2.000 mẫu sinh phẩm tại 31 nghĩa trang liệt sĩ trên toàn tỉnh, phấn đấu hoàn thành trước ngày 30/10/2026.
Tiếp đó, UBND tỉnh Nghệ An đã ban hành Kế hoạch số 469/KH-UBND về truyền thông chiến dịch và các văn bản chỉ đạo của Ban chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ nhằm tạo đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng, huy động mọi tầng lớp nhân dân tham gia cung cấp thông tin, kỷ vật. Đặc biệt, chương trình "Số hóa ký ức" được triển khai để thu thập thông tin từ các cựu chiến binh và nhân chứng lịch sử, tạo nguồn dữ liệu quý giá cho công tác xác minh.
Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà và Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An Nguyễn Khắc Thận di chuyển hài cốt liệt sĩ về nơi an nghỉ cuối cùng. Ảnh: Phạm Bằng
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, Đại tá Nguyễn Văn An, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Phó trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Nghệ An chia sẻ, Chiến dịch 500 ngày đêm là một chủ trương mang tính nhân văn sâu sắc, toàn lực lượng vũ trang tỉnh sẽ thực hiện nhiệm vụ bằng trách nhiệm cao nhất, bằng mệnh lệnh từ trái tim. Trong đó, tập trung thực hiện 5 nhóm giải pháp chiến lược để chiến dịch diễn ra thành công.
Thứ nhất là kiện toàn các tổ công tác chuyên trách, lựa chọn cán bộ có năng lực và phẩm chất tốt nhất để thực hiện lấy mẫu. Thứ hai là số hóa dữ liệu của toàn bộ chiến dịch. Thứ ba là đẩy mạnh tiến độ giám định ADN tại các cơ sở chuyên sâu để sớm có kết quả định danh. Thứ tư là duy trì lực lượng tại Lào để không bỏ lỡ bất kỳ manh mối nào về phần mộ thực địa. Cuối cùng là tăng cường tuyên truyền, vận động cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ qua các nền tảng mạng xã hội để lan tỏa tinh thần tri ân.
Với sự chuẩn bị bài bản và tinh thần trách nhiệm lớn lao, lực lượng vũ trang tỉnh Nghệ An quyết tâm hoàn thành xuất sắc các chỉ tiêu của Chiến dịch 500 ngày đêm; viết tiếp hành trình nghĩa tình, về đạo lý tri ân sâu sắc của dân tộc. Những kết quả bước đầu tại Nghệ An sẽ là tiền đề quan trọng để lan tỏa tinh thần quyết tâm ra cả nước.
Nghệ An là mảnh đất cách mạng kiên cường. Chỉ tính riêng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, tỉnh Nghệ An có gần 20.000 lượt người trực tiếp tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu trên các chiến trường ác liệt, hơn 10.000 người đã có mặt trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Chiến tranh qua đi, tỉnh Nghệ An có hơn 45.000 liệt sĩ; hơn 56.000 thương bệnh binh; 20.000 người tham gia kháng chiến và có con đẻ bị nhiễm chất độc da cam; 930 cán bộ hoạt động cách mạng bị địch bắt tù đày; có 2.825 bà mẹ được phong tặng và truy tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng.