Đường dây nóng: 0866.59.4498 - Chủ nhật 20/10/2019 13:00

Câu chuyện giá điện và thói quen thị trường

12:41 | 28/05/2019
Khác với những lần điều chỉnh giá điện trước đây, lần điều chỉnh giá điện sau ngày 20/3/2019 người ta bắt gặp không ít những "luồng bão" dư luận theo hướng cố đẩy lên thành một điểm “nóng” của nền kinh tế, thậm chí là gắn cả với cái nóng bất thường của thời tiết và bất chấp cả giải trình kịp thời, có trách nhiệm của Chính phủ cùng các cơ quan quản lý hữu trách như Bộ Công Thương, Bộ Tài chính.
cau chuyen gia dien va thoi quen thi truong
Chính phủ luôn cẩn trọng trong điều hành giá các mặt hàng nhạy cảm như giá điện

Tính bất thường của các luồng dư luận đó lan sang cả những đề tài không hề liên quan đến giá điện, ngành điện. Nguy hiểm hơn, mà cũng đáng buồn hơn, để có vẻ "trách nhiệm, khách quan” mạng xã hội đã được sử dụng để lan sang cả chuyện quy chụp cuộc sống riêng của một số lãnh đạo ngành điện.

Những luồng dư luận dựng lên một câu chuyện giá điện tăng bất thường để tạo một sự lạm phát về tâm lý không thể không biết rằng việc điều chỉnh giá điện không phải là một việc làm tức thì theo kiểu chụp mũ “chọn đúng ngày nóng”, mà nó được hoạch định kỹ lưỡng, có lộ trình, có cân nhắc thời điểm, và mức độ điều chỉnh không phải ở cấp bộ, ngành mà phải ở cấp Chính phủ.

Quan trọng hơn, các công tác này ở một mức độ đáng kể đã được công khai, minh bạch để người dân và các hộ dùng điện lớn có thể nắm được, từ đó thấu hiểu và chia sẻ.  Kể từ năm 2014 đến nay, định kỳ hàng tháng, hàng quý, Bộ Công Thương đã thực hiện công khai trên trang thông tin điện tử của Bộ Công Thương về tỷ giá USD, giá than, giá dầu trong nước và thế giới; giá khí, cơ cấu sản lượng điện mua, giá mua điện bình quân hàng tháng, phụ tải cực đại và công suất khả dụng của hệ thống điện, v.v…

Cũng không thể không thấy được thái độ lắng nghe cầu thị của cơ quan quản lý. Ngay sau khi có những phản ảnh về sự “phi mã” của biên lai tiền điện, Bộ Công Thương trong vai trò quản lý nhà nước đã nhanh chóng vào cuộc tới tận các địa phương để khảo sát tình hình.

Kết quả thế nào cũng đã được công khai. Kể từ ngày 20/3 đến 4/5/2019, toàn Tập đoàn Điện lực tiếp nhận và giải đáp 71.504 yêu cầu của khách hàng liên quan đến hóa đơn tiền điện. Trong đó có 14.541 kiến nghị của khách hàng, chiếm tỷ lệ gần 20% thắc mắc về chỉ số công tơ điện, hoá đơn tiền điện. Các thắc mắc của khách hàng đã được trả lời 100%, các khách hàng đều đồng ý với kết quả giải quyết.

Một số liệu nữa rất đáng chú ý là tuy số lượng khách hàng dùng trên 200 kWh/tháng tăng song chỉ chiếm tỷ lệ 31,85%  trong  số lượng khách hàng sinh hoạt dưới 200 kWh/tháng chiếm tỷ lệ 68,15%

Qua kiểm tra thực tế cho thấy, hóa đơn tiền điện của nhiều khách hàng sinh hoạt trong tháng 4 năm 2019 tăng là do 3 nguyên nhân: Sản lượng điện tiêu thụ của khách hàng tăng do thời tiết nắng nóng, nhiệt độ tăng cao; tác động của việc điều chỉnh tăng giá điện 8,36%;  kỳ ghi chỉ số công tơ của tháng 4 là 31 ngày, dài hơn 3 ngày so với kỳ ghi chỉ số công tơ của tháng 3 năm 2019. 

Câu chuyện “giả giá điện” mà một số dư luận được tạo dựng, được dẫn dắt bởi nhiều “anh hùng bàn phím” có thể thành công  trong việc tạo ra "khói lửa" ý kiến, ngõ hầu để công luận và người tiêu dùng hiểu sai, dẫn đến mất tin tưởng vào sự điều hành của Chính phủ nhưng đã bộc lộ cái "gót chân Asin" của những luồng “khói lửa” này. Đó là sự cố chấp một cách có chủ ý, hoàn toàn không dựa trên những luận cứ khoa học và tảng lờ tính cẩn trọng của các cơ quan quản lý trước một mặt hàng mang tính nhạy cảm thuộc vào hàng cao nhất của nền kinh tế như giá điện và cùng với đó là  giá xăng dầu.

Ngược lại hoàn toàn với các “khói lửa” dư luận trên là sự chia sẻ, thấu cảm từ các đại biểu Quốc hội, các chuyên gia, doanh nghiệp tuy mức độ còn khác nhau. Một số lãnh đạo doanh nghiệp tiêu thụ điện lớn cho rằng, nếu việc tăng giá điện có thể giúp bảo đảm an ninh nguồn năng lượng sản xuất và thúc đẩy việc phát triển năng lượng sạch, cũng như việc sử dụng công nghệ tiên tiến và thân thiện với môi trường trong quá trình sản xuất tại Việt Nam thì doanh nghiệp hoàn toàn ủng hộ. “Vấn đề là ngành điện cần phải chứng minh được khả năng quản lí hiệu quả, cũng như xây dựng niềm tin đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng. Lộ trình tăng giá điện nếu được chia thành nhiều đợt có lẽ doanh nghiệp sẽ bớt áp lực hơn”, đại diện các doanh nghiệp chia sẻ.

Và có thể thấy rõ logic của vấn đề khi ngay trước tuần làm việc mới của Quốc hội bàn về kinh tế xã hội, chỉ có 3 trong số 471 đại biểu Quốc hội đặt vấn đề chất vấn giá điện. Nó cho thấy giá điện không còn là vấn đề “nóng” trên diễn đàn của cơ quan quyền lực cao nhất của đất nước sau những giải trình, làm rõ của Chính phủ, mà trực tiếp là Bộ Công Thương. Vấn đề còn lại là việc làm rõ những “ngóc ngách” của việc hình thành giá điện từ các cơ quan chuyên môn để người tiêu dùng có thể tiếp cận được.

Một câu hỏi được đặt ra ở đây liên quan đến các sinh hoạt của nền kinh tế mà giá điện chỉ là một câu chuyện, đó là vai trò của các chuyên gia kinh tế. Công luận có thể hiểu rõ hơn, chia sẻ hơn và điều lớn hơn là quen dần với các thói quen của kinh tế thị trường khi đội ngũ chuyên gia vào cuộc tích cực hơn thay vì  đưa ra những nhận định bóng gió, những ví von không thiết thực. Đây cũng là điều mà trong cuộc làm việc mới đây của Đoàn kiểm tra Trung ương với lãnh đạo Bộ Công Thương liên quan đến việc điều hành kinh tế và xử lý các điểm nóng dư luận, lãnh đạo ban Tuyên giáo Trung ương đã đặt vấn đề về sự cần thiết có các diễn đàn cập nhật tình hình, thông tin giữa các bộ chủ quản với các chuyên gia kinh tế.

Cũng cần thấy rằng, đợt điều chỉnh giá điện như trên cũng không phải là lần cuối cùng. Nhưng nó cho thấy rõ để tạo dựng thói quen khi sống trong môi trường kinh tế thị trường cùng với sự đồng thuận và quan trọng hơn là sự chia sẻ của người tiêu dùng các cấp độ, cũng còn nhiều việc phải làm như đã thấy.

Quang Lộc