Cân bằng giữa bảo đảm an ninh quốc gia và phát triển kinh tế

Cân bằng giữa bảo đảm an ninh quốc gia và tạo thuận lợi cho phát triển

Sáng 4/8, tiếp tục Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận tại tổ về 3 dự án luật gồm: Dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng và Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).

Thảo luận tại Tổ 3 (gồm Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh và Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa), các đại biểu bày tỏ sự tán thành cao đối với sự cần thiết ban hành cả 3 dự án luật.

Việc xây dựng Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt không chỉ nhằm thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ quốc tế mà còn góp phần khẳng định hình ảnh Việt Nam là quốc gia thượng tôn pháp luật, tích cực và có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế. Một khuôn khổ pháp lý đồng bộ, minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế sẽ góp phần củng cố niềm tin của các đối tác, các tổ chức tài chính quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp; tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại, đầu tư và hợp tác khoa học - công nghệ; đồng thời nâng cao năng lực quản trị quốc gia trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.

Đặc biệt, việc luật hóa các yêu cầu về phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt còn có ý nghĩa quan trọng trong quá trình thực hiện các khuyến nghị của FATF, góp phần nâng cao uy tín của hệ thống tài chính Việt Nam và tạo môi trường đầu tư an toàn, minh bạch, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế trong kỷ nguyên mới.

Nhiều chính sách quan trọng được đề xuất trong dự thảo luật đều hướng tới mục tiêu cân bằng giữa yêu cầu bảo đảm an ninh quốc gia và tạo thuận lợi cho phát triển, gồm: hoàn thiện cơ chế kiểm soát hàng hóa, vật liệu, thiết bị và công nghệ lưỡng dụng trên cơ sở đánh giá rủi ro; luật hóa các quy định về phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; bổ sung cơ chế chia sẻ thông tin, cảnh báo sớm và phối hợp liên ngành; hoàn thiện cơ chế hợp tác quốc tế; đồng thời xác lập đầy đủ căn cứ pháp lý để áp dụng các biện pháp quản lý đặc thù khi cần thiết.

Về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội Lê Tấn Tới cho biết, Việt Nam kiên định xây dựng nền quốc phòng mang tính phòng thủ, với mục tiêu bảo vệ Tổ quốc, không theo đuổi việc sản xuất hay phát triển vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Việc ban hành luật sẽ tạo cơ sở pháp lý quan trọng, góp phần giúp Việt Nam thực hiện các cam kết quốc tế, tăng cường hợp tác đối ngoại trong lĩnh vực quốc phòng, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế.

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng đề xuất sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật gồm: Luật Quốc phòng; Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam; Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng; Luật Nghĩa vụ quân sự; Luật Biên phòng Việt Nam; Luật Phòng không nhân dân; Luật Lực lượng dự bị động viên; Luật Phòng thủ dân sự; Luật Dân quân tự vệ.

Việc xây dựng, ban hành dự án luật nhằm bảo đảm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ quan điểm của Đảng về sắp xếp, tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp, gắn với phân cấp, phân quyền tối đa, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính phù hợp với yêu cầu cấp bách của thực tiễn; đồng thời bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Trong đó, về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, dự thảo luật quy định các nội dung liên quan đến chức vụ cán bộ của Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã; hạn tuổi phục vụ cao nhất của Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã; và việc bổ nhiệm chức vụ trong các đơn vị dự bị động viên.

Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội Lê Tấn Tới cho biết, qua quá trình thẩm tra và tiếp thu ý kiến từ các cơ quan chuyên môn, phương án để Bí thư cấp xã kiêm nhiệm chức danh Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã được đánh giá là chưa bảo đảm tính thống nhất với mô hình tổ chức trong Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng thời chưa tương xứng với mô hình tổ chức lực lượng công an ở cấp xã.

Trong bối cảnh, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã hiện đang từng bước được xây dựng theo hướng chính quy, vì vậy, chức danh Chính trị viên cần được bố trí do sĩ quan chính quy đảm nhiệm, thay vì kiêm nhiệm, nhằm bảo đảm tính thống nhất với tổ chức trong toàn quân cũng như hệ thống chỉ huy quân sự các cấp.

Về vai trò của cấp ủy địa phương, Chủ nhiệm Lê Tấn Tới cho rằng việc Bí thư cấp xã giữ cương vị Bí thư Đảng ủy quân sự cấp xã sẽ phù hợp hơn với quy định chung và mô hình tổ chức hiện hành, thay vì đồng thời đảm nhiệm chức danh Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

Đại biểu Lê Thị Song An (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh) cho biết, theo quy định hiện hành và thực tế hiện nay, Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã do Bí thư cấp ủy cấp xã đảm nhiệm. Quy định này tuy đã đạt được một số kết quả quan trọng nhưng chưa bảo đảm thực hiện đầy đủ, toàn diện và sâu sát các mặt công tác đảng, công tác chính trị tại đơn vị.

Theo đại biểu, để công tác đảng, công tác chính trị tại đơn vị đạt hiệu quả, cán bộ chủ trì công tác đảng, công tác chính trị tại Ban Chỉ huy quân sự cấp xã (Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã) cần là người trực tiếp học tập, công tác cùng cán bộ, chiến sĩ để nắm chắc tình hình thực tiễn của đơn vị, từ đó đề ra các biện pháp chỉ đạo, tổ chức thực hiện phù hợp.

Trong khi đó, Bí thư Đảng ủy cấp xã còn đảm nhiệm nhiều công việc chuyên môn, nên rất khó trực tiếp chỉ đạo các mặt công tác đảng, công tác chính trị tại Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

Từ cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu quy định Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là chức vụ cơ bản của sĩ quan, để công tác đảng, công tác chính trị tại Ban Chỉ huy quân sự cấp xã đi vào chiều sâu, hiệu quả và thiết thực hơn.

Tránh chồng chéo, tạo không gian cho đổi mới sáng tạo

Tương tự, tại Tổ 11 (gồm các đại biểu Quốc hội Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng và Quảng Ngãi), đại biểu Vũ Văn Tiến - Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng cũng khẳng định việc ban hành luật là hết sức cần thiết để thể chế hóa chủ trương của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, đồng thời khắc phục tình trạng phân tán của pháp luật hiện hành.

Về đối tượng áp dụng (Điều 2), đại biểu cho rằng cần nghiên cứu mở rộng phạm vi ra ngoài lãnh thổ Việt Nam. Lý do là các hoạt động phổ biến và tài trợ vũ khí hủy diệt hàng loạt hiện nay có tính chất xuyên quốc gia, thường thực hiện qua các giao dịch tài chính xuyên biên giới hoặc trên không gian mạng. Nếu chỉ giới hạn đối tượng cư trú trên lãnh thổ sẽ không bao quát được các hành vi gây hậu quả trực tiếp đến an ninh quốc gia từ bên ngoài.

Đặc biệt, đại biểu đề nghị bổ sung mục tiêu “bảo đảm an toàn, sức khỏe, tính mạng của người dân” vào nguyên tắc phòng, chống tại Điều 4 nhằm làm rõ tinh thần bảo vệ quyền con người theo Hiến pháp 2013.

Liên quan đến hoạt động quản lý, kiểm soát (Điều 13), đại biểu Vũ Văn Tiến lưu ý dự thảo luật cần có tiêu chí phân định rõ ràng giữa các hoạt động có nguy cơ liên quan đến vũ khí hủy diệt hàng loạt với các hoạt động nghiên cứu, kinh doanh và chuyển giao công nghệ thông thường.

Việc quy định quá rộng mà thiếu tiêu chí cụ thể có thể làm phát sinh chi phí tuân thủ, gây ảnh hưởng tiêu cực đến quyền tự do kinh doanh và tinh thần đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp.

Cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng, đại biểu đề xuất, về nhân sự cấp xã, cần nghiên cứu bố trí Chính trị viên Ban chỉ huy quân sự cấp xã là sĩ quan chỉ huy. Điều này phù hợp với bối cảnh sáp nhập địa bàn cấp xã, quy mô và tính chất công tác quốc phòng địa phương ngày càng cao, đòi hỏi sự chỉ đạo sâu sát và thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn với chế độ chính ủy, chính trị viên.

Về tính thống nhất, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát kỹ sự tương thích giữa dự thảo này với các văn bản liên quan để làm rõ các nội dung về tổ chức Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, đảm bảo tính đồng bộ khi thực hiện.