Tin Khu Vực 
Nhiều quốc gia châu Á triển khai biện pháp ứng phó
Đợt bùng phát virus Nipah (NiV) mới đây tại các bang Kerala và Tây Bengal của Ấn Độ một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với y tế toàn cầu. Dù số ca nhiễm được ghi nhận còn hạn chế, song đặc điểm dịch tễ của Nipah là mầm bệnh lây truyền từ động vật sang người, có khả năng lây giữa người với người và tỷ lệ tử vong cao, khiến nhiều quốc gia không thể chủ quan.
Đặc điểm dịch tễ của Nipah là mầm bệnh lây truyền từ động vật sang người, có khả năng lây giữa người với người và tỷ lệ tử vong cao. Ảnh minh hoạ
Tại Ấn Độ, chính quyền trung ương và các bang chịu ảnh hưởng đã kích hoạt đồng loạt các biện pháp khoanh vùng, cách ly và giám sát y tế. Theo Tiến sĩ Narendra Kumar Arora - Chủ tịch Viện AIIMS Bilaspur, Kerala và Tây Bengal là những khu vực được coi là “ổ lưu hành” của virus Nipah tại Ấn Độ.
Ông nhấn mạnh, dù nguy cơ lây lan diện rộng hiện chưa cao, song việc phát hiện ca nhiễm trong đội ngũ nhân viên y tế cho thấy virus này vẫn tiềm ẩn rủi ro lớn, nếu hệ thống y tế không duy trì kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt. Theo đó, Ấn Độ đã triển khai các “phòng khám sốt” tại các nhà ga và sân bay quốc tế, đồng thời truy vết và cách ly hàng trăm trường hợp tiếp xúc gần. Thời gian cách ly được áp dụng lên tới 21 ngày, dài hơn các bệnh truyền nhiễm khác, đặc biệt là dịch Covid-19.
Tại Đông Nam Á, Thái Lan là một trong những nước đi đầu trong việc tái áp dụng sàng lọc y tế đối với hành khách đến từ các khu vực có dịch tại Ấn Độ. Tại các sân bay quốc tế lớn như Suvarnabhumi, Don Mueang và Phuket, hành khách được đo thân nhiệt, khai báo y tế và quan sát lâm sàng. Các trường hợp có biểu hiện sốt hoặc triệu chứng nghi ngờ sẽ được chuyển sang khâu đánh giá y tế bổ sung trước khi cho nhập cảnh.
Bên cạnh đó, Nepal cũng tăng cường kiểm soát tại Sân bay quốc tế Tribhuvan và các cửa khẩu đường bộ giáp Ấn Độ. Theo giới chức y tế Nepal, việc siết chặt sàng lọc không nhằm hạn chế đi lại, mà để phát hiện sớm và xử lý kịp thời các trường hợp nghi nhiễm, tránh nguy cơ dịch bệnh xâm nhập cộng đồng.
Còn tại Đông Á, Trung Quốc theo dõi sát diễn biến dịch tại Ấn Độ, yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát y tế đối với người nhập cảnh từ khu vực có dịch. Thậm chí, Đài Loan (Trung Quốc) còn xem xét, xếp virus Nipah vào nhóm bệnh truyền nhiễm loại 5 nhóm bệnh nguy hiểm bắt buộc khai báo. Theo ông Lin Min Cheng, Phó Tổng giám đốc kiêm người phát ngôn Trung tâm Kiểm soát dịch bệnh Đài Loan, động thái này cho phép hệ thống y tế kích hoạt nhanh các biện pháp kiểm soát, nếu phát hiện ca nghi nhiễm, từ cách ly, truy vết đến điều trị hỗ trợ chuyên sâu.
Ở Trung Đông, đặc biệt UAE là nơi có lưu lượng lớn lao động và du khách từ Ấn Độ, các cơ quan y tế cũng duy trì cảnh giác cao. Bộ Y tế và Phòng ngừa UAE (MoHAP) đã phối hợp với các sân bay lớn, để sàng lọc hành khách đến từ khu vực có dịch, tập trung vào các triệu chứng như sốt cao, suy hô hấp hoặc rối loạn thần kinh. Giới chức UAE khẳng định, chiến lược hiện nay là “ngăn chặn từ gốc”, nhằm bảo đảm an toàn y tế nhưng không làm gián đoạn giao thương và đi lại quốc tế.
Theo các tổ chức y tế quốc tế, cách tiếp cận chung của nhiều quốc gia hiện nay là thận trọng nhưng có chọn lọc. Virus Nipah không lây lan dễ dàng qua đường không khí như Covid-19, vì vậy không đặt ra yêu cầu áp dụng các biện pháp phong tỏa diện rộng. Tuy nhiên, do tỷ lệ tử vong cao và hiện chưa có vaccine, việc phát hiện sớm, giám sát chặt chẽ và khoanh vùng kịp thời vẫn được xác định là những ưu tiên hàng đầu.
Chuyên gia khuyến cáo gì để phòng ngừa virus Nipah?
Các chuyên gia y tế quốc tế nhận định, trong bối cảnh chưa có vaccine hay thuốc đặc trị, phòng ngừa vẫn là biện pháp quan trọng nhất trong kiểm soát virus Nipah. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), virus Nipah lây truyền chủ yếu từ động vật sang người, đặc biệt là dơi ăn quả và có thể lây từ người sang người thông qua tiếp xúc gần với dịch tiết cơ thể.
Ông Lu Hongzhou - Chủ tịch Bệnh viện Nhân dân số 3 Thâm Quyến (Trung Quốc) - nhấn mạnh, sự cần thiết phải nâng cao nhận thức của cộng đồng và đội ngũ y tế về virus Nipah cũng như căn bệnh do virus này gây ra.
Theo ông Lu Hongzhou, các cơ sở y tế và chính quyền tại những khu vực từng ghi nhận dịch bệnh cần chủ động chuẩn bị phương án phòng ngừa, sẵn sàng ứng phó với nguy cơ tái bùng phát. Việc hạn chế tiếp xúc gần và tiếp xúc với dịch cơ thể giữa người bệnh và người chăm sóc được coi là biện pháp then chốt nhằm ngăn chặn lây nhiễm trong bệnh viện, tương tự các trường hợp từng xảy ra tại Ấn Độ.
Trong khi đó, Giáo sư Yong Poovorawan - Trưởng Trung tâm Xuất sắc về Virus học lâm sàng thuộc Khoa Y, Đại học Chulalongkorn (Thái Lan) khuyến cáo, tránh tiếp xúc với động vật hoang dã, đặc biệt là dơi; không ăn trái cây bị động vật cắn hoặc rơi xuống đất; rửa sạch, gọt vỏ trái cây trước khi sử dụng; tránh tiếp xúc với động vật mắc bệnh như lợn; đồng thời duy trì vệ sinh cá nhân tốt.
Các điểm kiểm soát bệnh tật quốc tế của Thái Lan bắt đầu triển khai các biện pháp kiểm soát sức khỏe cho hành khách đến từ Tây Bengal, Ấn Độ. Ảnh: PR Thai Government
Giáo sư Yong Poovorawan cũng lưu ý: “Người dân không nên hoang mang, dù dơi có thể mang virus mà không biểu hiện triệu chứng. Việc lây truyền từ người sang người là hiếm và chủ yếu xảy ra khi có tiếp xúc gần với dịch cơ thể của người bệnh. Tuy vậy, đây vẫn là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cần được giám sát chặt chẽ”.
Còn tại Việt Nam, Bộ Y tế cũng vừa đưa ra khuyến cáo đối với người dân trước nguy cơ dịch bệnh do virus Nipah. Theo đó, người dân hạn chế đến khu vực đang có dịch nếu không cần thiết. Bên cạnh đó, theo dõi sức khỏe trong 14 ngày sau khi trở về từ vùng dịch và chủ động liên hệ cơ sở y tế khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như sốt, đau đầu, đau cơ, rối loạn ý thức hoặc co giật. Bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, thực hiện “ăn chín, uống sôi”, rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn; không sử dụng trái cây có dấu hiệu bị động vật như dơi, chim cắn hoặc gặm nhấm; tránh uống các loại nhựa cây tươi chưa qua chế biến. Đồng thời, hạn chế tiếp xúc với động vật có nguy cơ lây truyền cao như dơi ăn quả và thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc với động vật.
Cũng theo khuyến cáo của Bộ Y tế, khi chăm sóc, điều trị người nghi ngờ hoặc mắc bệnh, sử dụng đầy đủ khẩu trang, găng tay và phương tiện bảo hộ cá nhân đồng thời vệ sinh tay sạch sẽ sau khi tiếp xúc.