Tin Khu Vực 
Phân loại hàng hóa theo mức độ rủi ro
Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) phối hợp với Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia tổ chức Hội nghị tập huấn nghiệp vụ về phân loại sản phẩm, hàng hóa rủi ro của ngành Công Thương, vào sáng 21/4, tại Hà Nội.
Ông Trần Minh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công phát biểu. Ảnh: Thái Mạnh
Hội nghị tập trung hướng dẫn về phương pháp đánh giá rủi ro sản phẩm, hàng hóa theo quy định tại Luật số 78/2025/QH15: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Nghị định số 37/2026/NĐ-CP ngày 23/1/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Trần Minh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Cục ĐCK) cho biết, triển khai thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, Cục ĐCK đã được lãnh đạo Bộ giao làm đầu mối tổ chức chuỗi tập huấn nghiệp vụ.
Tiếp nối thành công của hội nghị tập huấn về xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia, hội nghị tập huấn hôm nay sẽ đi sâu vào nội dung phân loại hàng hóa theo mức độ rủi ro. Sắp tới, Bộ sẽ tổ chức hội nghị tập huấn liên quan đến quản lý chất lượng sản phẩm, đo lường, sở hữu trí tuệ.
Theo ông Trần Minh, theo luật mới đã phân loại hàng hóa theo mức độ rủi ro, đặc biệt là rủi ro cao và rủi ro trung bình. Hai rủi ro này lại gắn với các biện pháp quản lý liên quan đến quy chuẩn. Đây là những vấn đề rất mới và kỹ thuật. Song song với quá trình phân loại hàng hóa theo mức độ rủi ro, chúng ta phải xây dựng các hành lang pháp lý đi kèm như sửa đổi các quy chuẩn kỹ thuật.
Do đó, ông Trần Minh đề nghị các đơn vị tham dự hội nghị sẽ chia sẻ, cùng trao đổi để làm rõ những vấn đề còn vướng mắc trong quá trình triển khai để đảm bảo được tiến độ xây dựng thông tư, danh mục sản phẩm, hàng hóa rủi ro và cập nhật quy chuẩn phù hợp với tình hình mới.
Tại hội nghị, Ban Quản lý chất lượng và Đánh giá sự phù hợp, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (Bộ Khoa học và Công nghệ) đã chia sẻ tổng quan về quản lý chất lượng và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan; khái quát về nguyên tắc, phương pháp, trình tự và hồ sơ xác định mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa.
Toàn cảnh hội nghị tập huấn nghiệp vụ về phân loại sản phẩm, hàng hóa rủi ro của ngành Công Thương. Ảnh: Thái Mạnh
Bên cạnh đó, Viện Tiêu chuẩn chất lượng Việt Nam, Trung tâm Mã số mã vạch quốc gia, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng, Bộ Khoa học và Công nghệ trình bày 2 bộ hồ sơ mẫu xác định mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa cụ thể.
Số hóa quản lý chất lượng, minh bạch toàn chuỗi
Bà Nguyễn Mai Hương, Trưởng Ban Quản lý chất lượng và Đánh giá sự phù hợp, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng cho hay, Luật số 78/2025/QH15 và Nghị định 37/2026/NĐ-CP cho thấy tư duy quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa đã chuyển từ “kiểm soát đầu vào, kiểm tra dàn đều” sang “quản lý theo rủi ro, số hóa, minh bạch và hậu kiểm thông minh".
Trong đó, Luật số 78/2025/QH15 có hiệu lực từ 1/1/2026 đặt trọng tâm vào quản lý rủi ro, số hóa dữ liệu và minh bạch chất lượng toàn chuỗi. "Luật không chỉ sửa kỹ thuật pháp lý mà tái thiết cách quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo hướng rủi ro, số hóa, hậu kiểm và bảo vệ người tiêu dùng" - bà Nguyễn Mai Hương nhấn mạnh.
Theo bà Nguyễn Mai Hương, lần đầu tiên, Luật quy định việc phân loại sản phẩm, hàng hóa theo 3 mức rủi ro để áp dụng biện pháp quản lý tương xứng.
Thứ nhất, mức rủi ro thấp: Ưu tiên cơ chế tự công bố tiêu chuẩn áp dụng, tự chịu trách nhiệm về chất lượng, giảm gánh nặng tiền kiếm cho nhóm có mức tuân thủ tốt.
Thứ hai, mức rủi ro trung bình: Áp dụng đầy đủ yêu cầu về tiêu chuẩn, quy chuẩn, đánh giá sự phù hợp và theo dõi tuân thủ trong sản xuất, nhập khẩu, lưu thông.
Thứ ba, mức rủi ro cao: Kiểm soát chặt đối với nhóm có nguy cơ cao đối với sức khỏe, an toàn, môi trường, tăng lấy mẫu, cảnh báo và hậu kiểm trọng điểm.
"Hàm ý cốt lõi đó là chuyển từ quản lý dàn đều sang quản lý dựa trên rủi ro; biện pháp quản lý được điều chỉnh theo mức độ nguy cơ và có thể cập nhật khi phát sinh rủi ro mới" - bà Nguyễn Mai Hương nói.
Bà Nguyễn Mai Hương, Trưởng Ban Quản lý chất lượng và Đánh giá sự phù hợp, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng. Ảnh: Thái Mạnh
Một điểm mới khác của Luật số 78/2025/QH15 đó là số hóa quản lý chất lượng và minh bạch toàn chuỗi. Cụ thể, về nhãn điện tử - truy xuất nguồn gốc: Bổ sung các công cụ nhận diện và minh bạch thông tin hàng hóa như nhãn điện tử, mã số mã vạch, hộ chiếu số và truy xuất nguồn gốc.
Bên cạnh đó, mở rộng quản lý sang nền tảng số và thương mại điện tử: Mở rộng phạm vi quản lý đối với hàng hóa giao dịch trên nền tảng số; yêu cầu các chủ thể cung cấp, xử lý và phối hợp thông tin chất lượng.
Đồng thời, tăng hậu kiểm, cảnh báo và xử lý vi phạm: Kiểm tra chất lượng được thực hiện theo nguyên tắc dựa trên rủi ro, áp dụng trong sản xuất, nhập khẩu, lưu thông và gắn với dữ liệu cảnh báo, khiếu nại.
Ngoài ra, làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh, người tiêu dùng và tổ chức xã hội trong bảo đảm chất lượng hàng hóa.
Thông tin về Nghị định số 37/2026/NĐ-CP, bà Nguyễn Mai Hương cho hay, Nghị định quy định chi tiết một số nội dung về quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa; bổ sung cơ chế về truy xuất nguồn gốc, mã số mã vạch, nhãn hàng hóa, hộ chiếu số của sản phẩm; quy định kiểm tra, miễn giảm kiểm tra và xử lý vi phạm đối với hàng nhập khẩu, hàng lưu thông trong sản xuất.
Nghị định yêu cầu đánh giá từng mối nguy, xác định mối nguy có điểm rủi ro cao nhất làm căn cứ lựa chọn biện pháp quản lý tương ứng và cập nhật khi xuất hiện công nghệ mới hoặc cảnh báo mới.
Theo bà Nguyễn Mai Hương, Trưởng Ban Quản lý chất lượng và Đánh giá sự phù hợp, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng, quản lý chất lượng không chỉ dùng ở kiểm tra kỹ thuật mà mở rộng sang quản trị dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, nhãn điện tử và giám sát theo chuỗi cung ứng.