Giá năng lượng làm bùng phát đình công
Ngày 30/10/2026, nhịp sống ở nhiều thành phố Italy chững lại. Liên minh Công đoàn Cơ sở (Unione Sindacale di Base, Usb), một tổ chức công đoàn độc lập của Italy, phát động tổng đình công cả ngày trong khu vực công lẫn khu vực tư. Theo kênh tin tức Sky TG24 của Italy, các cuộc tuần hành diễn ra ở hơn 60 thành phố, từ Rome, Milan, Turin tới Naples, Genoa. Usb nêu rõ mục tiêu của cuộc tổng đình công đó là phản đối "nền kinh tế chiến tranh", đòi hạ giá cả, giá năng lượng, tiền thuê nhà, lãi vay mua nhà, đòi tăng lương, lương hưu.Phần lớn các cuộc tuần hành diễn ra ôn hoà, nhưng tới tối, căng thẳng bùng lên ở Rome, Turin. Ở Rome, 8 người bị tạm giữ sau nhiều lần tìm cách vượt hàng rào của lực lượng an ninh.
Luca, một sinh viên y khoa 20 tuổi, nói với phóng viên NBC News rằng tiền lương không theo kịp lạm phát, cũng không theo kịp chi phí sinh hoạt. Trang tin Business Insider nhận định giá năng lượng tăng vọt, một phần do xung đột ở Trung Đông và xung đột Nga, Ukraine, đã góp phần đẩy giá cả lên cao, làm bùng lên những cuộc tuần hành ở Bồ Đào Nha, Italy, Bỉ, Pháp trong cùng một tháng.
Một sự thật của năm 2026, eo biển cách châu Âu hàng nghìn cây số, một cú sốc giá dầu, có thể đi rất nhanh từ sàn giao dịch tới hoá đơn, rồi từ hoá đơn ra quảng trường. Muốn hiểu sức nặng của cú sốc ấy, phải trở lại cuối tháng 2.

Cú sốc của thế giới
Ngày 28/2/2026, xung đột quân sự nổ ra ở Trung Đông; dòng tàu qua eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển dầu trọng yếu của thế giới, bị gián đoạn. Giá dầu phản ứng tức thì. Theo số liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA), giá dầu Brent giao ngay từ 71,32 USD/thùng ngày 27/2 vọt lên 95,74 USD/thùng ngày 6/3, tăng khoảng 34% chỉ sau một tuần, rồi lập đỉnh 138,21 USD/thùng ngày 07/4, gần gấp đôi mức trước xung đột. Sau một thời gian hạ nhiệt, giá bùng lên đợt thứ hai từ tháng 9/2026 lên 130,80 USD/thùng ngày 15/9, rồi 135,51 USD/thùng ngày 2/10/2026.
Các định chế tài chính quốc tế liên tiếp phát tín hiệu cảnh báo. Báo cáo Triển vọng thị trường hàng hoá tháng 4/2026 của Ngân hàng Thế giới gọi xung đột ở Trung Đông là “cú sốc lịch sử” với thị trường hàng hoá, dự báo giá năng lượng bình quân năm 2026 tăng 24%.
Tới tháng 10/2026, Báo cáo Cập nhật kinh tế khu vực Đông Á Thái Bình Dương của Ngân hàng Thế giới cũng cảnh báo cú sốc năng lượng sẽ kéo dài sang năm sau, trong khi các nền kinh tế trong khu vực có nguy cơ cạn dần dư địa để tiếp tục đỡ giá. Đến ngày 7/10/2026, trên hãng thông tấn Reuters của Anh, Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva cũng đưa ra nhận định kinh tế thế giới đang chịu một cú sốc cung năng lượng từ xung đột ở Trung Đông: “Ngay cả khi chiến sự ở vùng Vịnh sớm kết thúc, giá năng lượng cao nhiều khả năng vẫn kéo dài một thời gian”.

Bản đồ an ninh năng lượng toàn cầu nửa đầu năm 2026: 177 nước phân theo mức độ; Việt Nam thuộc nhóm ổn định, điểm sáng. Đồ hoạ: Báo Công Thương, cập nhật ngày 28/6/2026.
Giới nghiên cứu quốc tế nhìn cú sốc này như một dấu hiệu của thời đại. Tạp chí Foreign Affairs ngày 20/10/2026 đăng bài "Cái bẫy điểm nghẽn" của các tác giả Henry Farrell, Abraham Newman và Yeling Tan phân tích cách các nước đua nhau khai thác điểm nghẽn của nhau trong chuỗi cung ứng. Trung tâm Chính sách vì Phương Nam Mới của Morocco gọi Hormuz là "biểu tượng của một nền toàn cầu hoá dễ tổn thương". Trong cuốn sách Disorder: Hard Times in the 21st Century (tạm dịch: Hỗn loạn: Những thời khắc khó khăn trong thế kỷ 21) của giáo sư kinh tế chính trị Helen Thompson, tác giả đã chỉ ra gốc năng lượng của nhiều bất ổn chính trị ở phương Tây. Năm 2026 cho thấy nhận định ấy không chỉ là lý thuyết: khi năng lượng chao đảo, giá cả, việc làm và lòng tin của xã hội chao đảo theo.
Tới cuối tháng 10/2026, cơn sóng ấy vẫn chưa lặng. Theo hãng tin Al Jazeera ngày 30/10/2026, lượng dầu thô xuất đi từ vùng Vịnh đã trở lại quanh mức bình quân trước xung đột, khoảng 24,6 triệu thùng mỗi ngày trong tuần tính tới ngày 18/10 theo số liệu của hãng phân tích thị trường Kpler. Để có được lượng dầu ấy, các nhà sản xuất phải xoay xở đủ cách: tháng 8, hơn 70% lượng dầu đi qua eo biển được chuyển tải giữa các tàu ngoài khơi Oman, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất; tới tháng 9, khoảng 40% lượng dầu xuất khẩu của vùng Vịnh phải đi vòng qua các tuyến đường ống, so với 17% trước xung đột. Dù vậy, giá dầu Brent vẫn cao hơn trước xung đột trên 60%, có phiên vượt 117 USD/thùng. Cước vận tải có tuần lên tới 40 USD/thùng, gấp khoảng 10 lần mức thông thường, do phí bảo hiểm tăng vọt. Tháng 10 là tháng có nhiều vụ tấn công tàu thương mại nhất kể từ đầu cuộc xung đột, với 32 vụ được ghi nhận.

Tàu chở dầu Omala trên vùng Vịnh. Ảnh: Hải quân Hoa Kỳ/Wikimedia Commons.

Giá dầu Brent cuối tháng 10/2026 vẫn cao hơn trước xung đột trên 60%. Đồ hoạ: Báo Công Thương, số liệu Al Jazeera dẫn Kpler, LSEG.
Số liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế được dẫn trong bài cho thấy sản lượng của các nước vùng Vịnh thuộc OPEC tháng 9/2026 mới đạt 15,8 triệu thùng mỗi ngày, bằng khoảng 75% mức trước xung đột; tồn kho dầu toàn cầu trong tháng giảm thêm 10 triệu thùng, thấp hơn mức trước xung đột 509 triệu thùng. Ông Adi Imsirovic, giảng viên hệ thống năng lượng Đại học Oxford, nhận xét thị trường đang phát đi tín hiệu rằng dầu giao ngay thì đủ, nhưng chưa thấy hồi kết của xung đột. Chuyên gia thị trường dầu mỏ Isabel Figuerola-Ferretti (Đại học Giáo hoàng Comillas, Madrid) nói gọn: "Đưa được một thùng dầu tới nơi đã đắt hơn rất nhiều".
Những nền kinh tế giàu có nhất cũng không đứng ngoài cơn sóng. Theo số liệu của Cơ quan Thống kê châu Âu được hãng Courthouse News dẫn, lạm phát khu vực đồng Euro tháng 9/2026 bất ngờ vọt lên 3,8%, cao nhất trong ba năm; riêng giá năng lượng tăng 18,8% so với cùng kỳ. Lạm phát ở Tây Ban Nha lên 5,0%, ở Italy 4,1%. Giá nhiên liệu lập kỷ lục ở nhiều nước châu Âu; nông dân, tài xế xe tải, ngư dân xuống đường. Nhóm G7 phải thống nhất xả 100 triệu thùng dầu diesel cùng các loại nhiên liệu khác từ kho dự trữ chiến lược trong bốn tháng. Câu chuyện năng lượng vì thế đã vượt khỏi phạm vi kinh tế thuần tuý: nó chạm tới bàn ăn, chiếc xe, hoá đơn của từng gia đình, rồi từ đó chạm tới lòng tin xã hội.
Bên kia Đại Tây Dương, nước Mỹ cũng không đứng ngoài cơn sóng ấy. Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng thường bình quân tháng 9/2026 là 4,33 USD/gallon (1 gallon khoảng 3,79 lít), cao hơn 50 xu so với kỷ lục cũ của một tháng 9 là 3,83 USD/gallon năm 2023. Ngày bầu cử giữa nhiệm kỳ 03/11/2026, giá xăng bình quân vẫn ở mức 4,15 USD/gallon, cao nhất trong mọi ngày bầu cử giữa nhiệm kỳ, bầu cử tổng thống ở Mỹ kể từ ít nhất năm 2000, tăng khoảng 37% so với một năm trước (kênh CNBC của Mỹ dẫn AAA, 04/11/2026).
Thăm dò cử tri tại điểm bỏ phiếu của NBC News cho thấy 87% cử tri lo ngại ở mức "rất" hoặc "khá" về giá xăng, dầu diesel; 88% lo về giá lương thực, thực phẩm; gần 8 trên 10 người nói lạm phát đang gây khó khăn cho gia đình mình. Kết quả bầu cử trao quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện cho Đảng Dân chủ. Chính Tổng thống Donald Trump, trả lời kênh Fox News tối 03/11, nhận định nguyên nhân: "Tôi nghĩ đó là giá xăng" (NBC News, 04/11/2026). Từ eo biển Hormuz, giá dầu đi qua cây xăng rồi đi thẳng vào lá phiếu của cử tri.

Bảng giá nhiên liệu tại một trạm xăng ở Magdeburg, Đức, ngày 24/9/2026. Ảnh: Roy Zuo/Wikimedia Commons.
Khi hơn một trăm cảng biển ở 17 nước cùng ngừng việc, khi đường phố hơn 60 thành phố tắc nghẽn, hàng hoá không tới được nơi cần tới, chuỗi cung ứng vốn đã căng vì eo biển Hormuz càng thêm nghẽn. Người chịu thiệt đầu tiên lại là người lao động, người buôn bán nhỏ, những gia đình đang chật vật vì giá cả. Giá xăng dầu không hạ xuống vì một bến cảng bị chặn; nó chỉ hạ khi nguồn cung được khơi thông, khi Nhà nước có đủ công cụ điều hành. Biến nỗi lo giá cả thành cuộc xuống đường làm đình trệ cả nền kinh tế là tự làm cho cơn sốt nặng thêm.
Ở nhiều nơi, những cuộc tuần hành vì giá cả còn bị đẩy sang đụng độ. Bài học rút ra rất rõ: ổn định là điều kiện để điều hành giá cả; mất ổn định thì mọi công cụ bình ổn đều mất tác dụng, còn kỷ cương bị coi thường thì cái giá cuối cùng vẫn do người dân gánh chịu.
Đi trước một bước
Việt Nam bước vào cơn bão với một nền tảng tư duy đã được chuẩn bị từ trước. Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định an ninh năng lượng "là nền tảng, là tiền đề quan trọng để phát triển đất nước, là bộ phận quan trọng của an ninh quốc gia"; năng lượng "phải đi trước một bước". Tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Chính phủ và chính quyền địa phương tại Trụ sở Chính phủ (Hà Nội), kết hợp trực tuyến với các điểm cầu tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương diễn ra hôm 8/1/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu "tuyệt đối không để thiếu điện". Chủ trương ấy có trước khi khủng hoảng nổ ra gần hai tháng.
Khi cú sốc ập tới, bộ máy chuyển động nhanh. Ngày 4/3/2026, chỉ bốn ngày sau khi eo biển gián đoạn, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định 385/QĐ-TTg thành lập Tổ công tác về an ninh năng lượng. Ngày 20/3/2026, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 14-KL/TW về bảo đảm nguồn cung, giá nhiên liệu ổn định trong tình hình mới. Ngày 22/4/2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng giao ngành Công Thương không để thiếu điện, xăng dầu trong mọi tình huống. Từ nghị quyết tới tổ công tác, từ kết luận tới mệnh lệnh điều hành, khoảng cách được rút ngắn tính bằng ngày.

Chiều 26/5/2026, tại trụ sở Bộ Công Thương, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng đã chủ trì hội nghị với các tập đoàn, tổng công ty năng lượng, các địa phương về đảm bảo cung cấp điện trong cao điểm mùa khô 2026.
Bốn lớp điều hành
Kỳ tích năm 2026 không đến từ một quyết định đơn lẻ, mà từ bốn lớp điều hành chồng lên nhau, lớp này đỡ cho lớp kia.
Lớp thứ nhất: giữ nguồn trong nước. Khi nguồn nhập khẩu bị đe doạ, năng lực sản xuất trong nước trở thành lá chắn đầu tiên. Theo Bộ Công Thương, hai khu lọc hoá dầu sản xuất khoảng 12,1 triệu tấn xăng dầu trong 9 tháng. Lọc hoá dầu Dung Quất vận hành khoảng 123%, Lọc hoá dầu Nghi Sơn khoảng 112% công suất thiết kế quy đổi. Khai thác dầu, condensate đạt 6,652 triệu tấn, bằng 115% kế hoạch; khí về bờ 4,792 tỷ m3, bằng 120% kế hoạch; giàn RC-12 về đích sớm 85 ngày. Những con số ấy là mồ hôi của người lao động dầu khí trên biển và trong các tổ hợp lọc dầu, những người đã giữ cho dòng xăng dầu trong nước không bị đứt trên diện rộng giữa lúc thế giới thiếu hụt.

Công nhân lắp đặt tấm pin điện mặt trời, nguồn điện sản xuất ngay trong nước. Ảnh: Du Ca
Lớp thứ hai: đa dạng nguồn, đổi nhiên liệu. Kho cảng khí hoá lỏng Cái Mép sức chứa 220.000 m3, tái hoá khí tối đa khoảng 12 triệu m3/ngày, đã hoàn thành đầu tư, sẵn sàng cấp khí cho phát điện từ tháng 8/2026. Xăng E10 được bán trên toàn quốc từ tháng 6/2026, chiếm khoảng 94 tới 95% sản lượng bán lẻ. Mỗi lít xăng sinh học là một phần nhỏ nhu cầu dầu thô được thay bằng nguồn nguyên liệu trong nước, giảm thêm một chút lệ thuộc vào những eo biển xa xôi.

Tàu chở khí thiên nhiên hoá lỏng Minerva Amorgos trên hải trình tới cảng Dunkerque, Pháp. Ảnh: Rhetos/Wikimedia Commons, CC0, 11/7/2023.
Lớp thứ ba: giữ giá bằng công cụ. Đây là lớp người dân cảm nhận rõ nhất. Thuế nhập khẩu ưu đãi với xăng dầu về 0% từ ngày 09/3/2026 theo Nghị định số 72/2026/NĐ-CP, chưa đầy 10 ngày sau khi eo biển gián đoạn. Quốc hội ban hành Nghị quyết 19/2026/QH16 đưa thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu về 0 đồng/lít từ 16/4 tới 30/6/2026, sau đó gia hạn các mức thuế tới 31/12/2026. Quỹ Bình ổn giá xăng dầu chi hơn 5.418 tỷ đồng trong quý I. Chính phủ ban hành Nghị quyết số 69/NQ-CP ngày 27/3/2026 tạm ứng 8.000 tỷ đồng từ ngân sách cho Quỹ. Chu kỳ điều hành giá được rút từ 10 ngày xuống 7 ngày để giá trong nước bám sát hơn diễn biến thế giới, cả khi tăng lẫn khi giảm.
Những ngày cuối năm, công cụ ấy vẫn được dùng tiếp. Từ ngày 01/11/2026 tới hết ngày 31/3/2027, thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng về 0%, giá xăng E5RON92 giảm 1.804 đồng/lít. Theo Nghị quyết số 45/2026/NQ-CP của Chính phủ, xăng E5 không cao hơn 24.223 đồng/lít, xăng E10 không cao hơn 24.159 đồng/lít. Với người lái xe ôm công nghệ, với người tiểu thương chở hàng ra chợ sớm, đó là những con số rất gần.
Kết quả, theo GlobalPetrolPrices, ngày 26/10/2026 giá xăng ở Việt Nam bằng khoảng 63% mức bình quân thế giới, thấp nhất trong 16 nền kinh tế được so sánh. Báo cáo kinh tế, xã hội của Chính phủ trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khoá XVI ghi nhận đã "giữ giá xăng dầu ở mức thấp so với khu vực". Theo Báo cáo, so với đầu năm, giá dầu thô thế giới tăng 65%, giá xăng thế giới tăng 81%, trong khi giá xăng trong nước tăng 52%, giá dầu diesel tăng 71%; nếu không giảm thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, giá xăng dầu đã tăng khoảng 75 tới 90%. Ngày 08/10/2026, giá xăng ở Việt Nam là 28.254 đồng/lít, giá xăng quy đổi ở Thái Lan cao hơn 13%, ở Trung Quốc cao hơn 24%.

Giá xăng 95 của Việt Nam so với khu vực và thế giới ngày 26/10/2026. Đồ hoạ: Báo Công Thương, số liệu GlobalPetrolPrices.
Lịch sử cho thấy giá trị của một quỹ dự phòng. Trong cuốn "Sụp đổ: Sự cáo chung của Liên Xô" xuất bản năm 2021, sử gia Vladislav Zubok viết rằng cán cân thương mại của Liên Xô thời kỳ trước cải tổ "phụ thuộc hoàn toàn vào giá dầu cao", trong khi lãnh đạo khi ấy "chưa bao giờ bận tâm lập một quỹ bình ổn, để dành tiền cho tương lai". Khi giá dầu đảo chiều, nền kinh tế ấy không còn tấm đệm nào để đỡ. Việt Nam năm 2026 có Quỹ Bình ổn giá, có dư địa ngân sách để tạm ứng, có công cụ thuế để điều chỉnh. Đó là sự khác biệt giữa chao đảo và đứng vững.
Lớp thứ tư: đủ điện, không tăng giá, rồi giảm giá. Năm 2026, nhu cầu điện tăng cao nhất từ trước tới nay: chín tháng, điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống đạt 265,8 tỷ kWh, tăng 9,4% so với cùng kỳ, cả năm dự kiến tăng trên 10,2% (Cục Điện lực, Bộ Công Thương); nhưng giá điện không tăng. Theo GlobalPetrolPrices tháng 3/2026, giá điện hộ gia đình ở Việt Nam bằng khoảng 45% mức bình quân thế giới. Nghị định số 278/2026/NĐ-CP lần đầu giám sát cả chiều giảm: khi giá tính toán giảm từ 1% trở lên, Tập đoàn Điện lực Việt Nam phải lập phương án giảm giá. Ngày 27/10/2026, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu xây dựng phương án giảm giá điện từ 01/11/2026. Tại Quốc hội ngày 31/10/2026, Phó Thủ tướng cho biết mức giảm khoảng 2%, áp dụng tới hết ngày 31/3/2027.

Đỉnh phụ tải hệ thống điện quốc gia năm 2026. Đồ hoạ: Báo Công Thương, số liệu Cục Điện lực, Bộ Công Thương.
Kỹ sư theo dõi vận hành hệ thống điện quốc gia trong những ngày nắng nóng. Ảnh: Cấn Dũng

Một trong những cánh đồng điện gió tại Việt Nam.
Tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khoá XVI, thảo luận tại Tổ 3 ngày 18/10/2026 về tình hình kinh tế - xã hội, Thủ tướng Lê Minh Hưng nói việc giữ giá điện cùng kiểm soát giá các mặt hàng khác đã góp phần giữ lạm phát 9 tháng ở mức 4,52%, là "cố gắng rất lớn trong điều hành vĩ mô". Số liệu thống kê của Cục Thống kê công bố mới đây cũng cho thấy, CPI bình quân 10 tháng tăng 4,57%; riêng tháng 10 tăng 5,09% so với cùng kỳ, chủ yếu do giá nhiên liệu tăng 35,03%. Áp lực giá chưa hết, nhưng vẫn trong tầm kiểm soát.
Giữ giá điện không dựa trên mệnh lệnh hành chính đơn thuần mà dựa trên căn cứ chi phí được công khai. Giá bán lẻ điện bình quân vẫn đứng ở mức 2.204,0655 đồng/kWh, chưa gồm thuế giá trị gia tăng, áp dụng từ ngày 10/5/2025; suốt năm bão giá 2026 không có lần điều chỉnh tăng nào. Ngày 24/10/2026, Tập đoàn Điện lực Việt Nam công bố giá thành sản xuất, kinh doanh điện năm 2025 chi tiết theo từng khâu, trên cơ sở số liệu đã được kiểm toán độc lập: 2.092,70 đồng/kWh, thấp hơn giá bán lẻ bình quân hiện hành khoảng 111,37 đồng/kWh, tức giá bán lẻ cao hơn giá thành khoảng 5,32%. Khoản chênh lệch ấy vượt ngưỡng 1% mà Nghị định số 278/2026/NĐ-CP đặt ra để lập phương án giảm giá.

Công nhân điện lực Hà Nội bảo đảm cấp điện an toàn dịp Lễ kỷ niệm 81 năm Quốc khánh 2/9.
Cơ chế giám sát cũng được siết chặt. Theo Nghị định số 278/2026/NĐ-CP, nếu thuộc trường hợp phải giảm giá mà Tập đoàn chưa thực hiện, Bộ Công Thương yêu cầu bằng văn bản; Tập đoàn phải chấp hành trong 5 ngày làm việc. Ngưỡng giảm được đặt ở 1%, thấp hơn ngưỡng tăng 2%. Thiết kế ấy thể hiện vai trò điều tiết của Nhà nước: cửa cho chiều giảm mở rộng hơn cửa cho chiều tăng, lợi ích của người dùng điện được đặt lên trước.
Song song là những bước đi để hoá đơn tiền điện công bằng hơn. Bộ Công Thương đang lấy ý kiến sửa đổi Quyết định số 14/2025/QĐ-TTg theo hướng biểu giá điện sinh hoạt 5 bậc, trong đó 100 kWh đầu tiên có giá bằng 90% giá bán lẻ bình quân. Tính toán sơ bộ cho thấy khoảng 94% số khách hàng sinh hoạt, nhóm dùng dưới 777 kWh mỗi tháng, có thể trả ít tiền hơn; đó vẫn là tác động dự kiến, chưa phải mức giảm đã áp dụng trên hoá đơn. Ở phía nhu cầu, Quyết định số 963/QĐ-BCT ngày 22/4/2026 đặt khung giờ cao điểm mới từ 17h30 tới 22h30, từ thứ Hai tới thứ Bảy, để khuyến khích dùng điện hợp lý, giảm áp lực cho hệ thống vào giờ căng nhất.

Giá điện hộ gia đình của Việt Nam so với khu vực và thế giới, bình quân giai đoạn 2023 tới 2026. Đồ hoạ: Báo Công Thương, số liệu GlobalPetrolPrices.

Nguồn: Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ; Ngân hàng Thế giới, Triển vọng thị trường hàng hoá tháng 4/2026 và báo cáo Đông Á Thái Bình Dương tháng 10/2026; GlobalPetrolPrices; Bộ Công Thương; Báo cáo kinh tế, xã hội năm 2026 của Chính phủ.
Chặng đường phía trước
Tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khoá XVI, những nỗ lực ấy được ghi nhận. Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh đánh giá an ninh năng lượng tiếp tục được giữ vững, giá điện không tăng. Đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) nhấn mạnh bảo đảm đủ điện, xăng dầu là điều kiện tiên quyết cho mục tiêu tăng trưởng hai con số. Đại biểu Hà Đức Minh (Lào Cai) đề nghị xây dựng kế hoạch tổng thể bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh xăng dầu.
Năm 2026 cho thấy ý nghĩa của con số ấy rõ hơn bất cứ lời giải thích nào. Các nền kinh tế phát triển có kho dự trữ đầy đủ theo chuẩn của Cơ quan Năng lượng Quốc tế vẫn phải mở kho xả dầu, vẫn chứng kiến lạm phát năng lượng hai con số, vẫn có người lao động xuống đường. Việt Nam, với kho dự trữ quốc gia mỏng hơn nhiều, đã phải bù bằng sự nhạy bén của điều hành: ra quyết định thuế sớm, dùng Quỹ Bình ổn đúng lúc, giữ cho hai khu lọc hoá dầu chạy vượt công suất.

9 tháng năm 2026, ngành điện khởi công 136 công trình, đóng điện 131 công trình lưới điện, trong đó có 5 công trình 500 kV, 16 công trình 220 kV.
Bài học lịch sử nhắc ta một nền kinh tế lệ thuộc nguồn năng lượng từ bên ngoài sẽ chao đảo khi nguồn ấy đứt. Năm 2026, Việt Nam đã không chao đảo, vì có chủ trương đi trước, có nguồn trong nước, có công cụ và có bộ máy dám ra tay sớm. Nhưng giữ được một năm chưa phải là giữ được mãi. Đường còn dài; mỗi công trình khởi công hôm nay là một phần an ninh năng lượng của mười năm tới.
Còn nữa...