AV-8B Harrier II: Mảnh ghép thầm lặng của chiến trường hiện đại

Máy bay không cần đường băng

Theo Military, AV-8B Harrier II là máy bay cường kích phản lực có khả năng cất cánh và hạ cánh thẳng đứng hoặc trên đường băng ngắn, do McDonnell Douglas phát triển và hiện được Boeing duy trì, nâng cấp. Đây là phiên bản hoàn thiện nhất của dòng Harrier, được thiết kế chuyên biệt cho nhiệm vụ yểm trợ hỏa lực tầm gần, tấn công mặt đất và hỗ trợ lực lượng đổ bộ trong các chiến dịch viễn chinh.

Chiếc Harrier II đầu tiên chính thức phục vụ trong lực lượng Thủy quân lục chiến Mỹ từ năm 1985. Từ đó, nó trở thành mũi nhọn của chiến thuật tấn công gần, nơi cần sự cơ động và phản ứng nhanh.

Harrier có thể hoạt động trực tiếp từ tàu đổ bộ tấn công, bãi đáp dã chiến hoặc các đường băng tạm thời bố trí sát tiền tuyến. Năng lực này cho phép thủy quân lục chiến Mỹ duy trì hỏa lực trên không liên tục, ngay cả khi không kiểm soát được sân bay lớn, điều mà phần lớn tiêm kích phản lực truyền thống khó đáp ứng.

Về động cơ, Harrier sử dụng động cơ Rolls-Royce Pegasus với 4 cửa hút phản lực có thể xoay hướng, giúp máy bay điều chỉnh lực đẩy theo trục dọc hoặc ngang. Khi cần cất cánh thẳng, toàn bộ lực đẩy được hướng xuống dưới, cho phép máy bay bay đứng như trực thăng.

Về thông số kỹ thuật, Harrier có chiều dài 14,1 m, sải cánh 9,2 m và trọng lượng rỗng khoảng 5,8 tấn. Trọng lượng cất cánh tối đa đạt gần 14 tấn. Máy bay đạt tốc độ tối đa xấp xỉ Mach 0,9, trần bay khoảng 15.000 mét và bán kính chiến đấu dao động từ 550-600 km, tùy theo cấu hình nhiên liệu và vũ khí mang theo. Các thông số này cho thấy Harrier không thiên về tốc độ hay tầm xa, mà ưu tiên khả năng phản ứng nhanh và bám sát chiến trường. AV-8B Harrier II được trang bị radar AN/APG-65 do hãng Hughes Aircraft phát triển, có khả năng phát hiện và theo dõi nhiều mục tiêu cùng lúc trong phạm vi khoảng 70-80 km.

Về hỏa lực, Harrier có thể mang pháo GAU-12 cỡ 25 mm gắn bụng cùng nhiều loại vũ khí dẫn đường hiện đại. Danh mục vũ khí bao gồm bom dẫn đường laser Paveway, bom thông minh JDAM, tên lửa không đối đất AGM-65 Maverick và tên lửa không đối không AIM-9 Sidewinder. Cấu hình vũ khí linh hoạt giúp Harrier đảm nhiệm đồng thời nhiều vai trò trong cùng một chiến dịch, từ yểm trợ bộ binh, tấn công mục tiêu mặt đất đến tự vệ trên không ở mức cơ bản.

Giá trị chiến lược vượt tốc độ

Xét về ý nghĩa chiến lược, AV-8B Harrier II không phải là máy bay nhanh nhất hay có khả năng tàng hình, nhưng giá trị cốt lõi nằm ở khả năng hiện diện hỏa lực linh hoạt, sát chiến trường, phản ứng nhanh và độc lập với hạ tầng sân bay cố định. Chính triết lý tác chiến này đã trở thành nền tảng quan trọng cho sự phát triển của F-35B sau này.

AV-8B Harrier II được phát triển qua nhiều biến thể, từng bước mở rộng năng lực tác chiến, trong đó trọng tâm là khả năng hoạt động mọi điều kiện, tác chiến ban đêm và tích hợp hệ thống điện tử hiện đại. Phiên bản AV-8B Harrier II đời đầu là biến thể sản xuất ban đầu, tập trung cho nhiệm vụ yểm trợ hỏa lực tầm gần và tấn công mặt đất, chưa được trang bị radar, chủ yếu dựa vào dẫn đường quang học và phối hợp với lực lượng mặt đất.

Trên nền tảng đó, biến thể AV-8B Night Attack ra đời, đáp ứng yêu cầu tác chiến ban đêm và trong điều kiện thời tiết phức tạp, với việc tích hợp hệ thống hồng ngoại, buồng lái tương thích kính nhìn đêm và động cơ Pegasus cải tiến, giúp nâng cao đáng kể hiệu quả chiến đấu liên tục.

Bước phát triển cao nhất của dòng Harrier là AV-8B Harrier II Plus, được trang bị radar APG-65, cho phép thực hiện đồng thời nhiệm vụ tấn công mặt đất chính xác và tác chiến trên không ở mức độ nhất định, mở rộng danh mục vũ khí dẫn đường và tên lửa không đối không, biến Harrier từ máy bay cường kích thuần túy thành nền tảng tác chiến đa nhiệm trong chiến tranh viễn chinh.

Mời bạn đọc vào chuyên mục Công nghiệp quốc phòng để xem các tin, bài liên quan.

Tốc độ phản ứng nhanh, khả năng triển khai từ tàu đổ bộ và độ tin cậy cao giúp Harrier trở thành lựa chọn không thể thay thế trong nhiều thập niên.