An toàn, vệ sinh lao động: Thước đo của tăng trưởng bền vững

Khi an toàn trở thành “thước đo” của phát triển

Năm 2026, khi đất nước hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, yêu cầu nâng cao năng suất lao động trở nên cấp thiết. Để đáp ứng yêu cầu này, việc bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động cần được triển khai đồng bộ, trở thành nền tảng cho sản xuất bền vững. Trên tinh thần đó, Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động năm 2026 đã được phát động tại Quảng Ninh (diễn ra ngày 24/4/2026).

Phát biểu tại lễ phát động, Bộ trưởng Nội vụ Đỗ Thanh Bình đã đặt vấn đề theo cách rất rõ ràng: Phát triển kinh tế - xã hội bền vững phải gắn với bảo đảm quyền của người lao động được làm việc trong điều kiện an toàn, được chăm lo đời sống vật chất, tinh thần. Nói cách khác, an toàn lao động không đứng ngoài tăng trưởng, mà là một phần cấu thành của tăng trưởng.

Nhìn lại năm 2025, công tác bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động đã có nhiều điểm tích cực. Nhận thức xã hội được nâng lên, điều kiện làm việc ở nhiều ngành, lĩnh vực được cải thiện, nhiều mô hình quản trị an toàn tiên tiến được nhân rộng. Hàng triệu công nhân tham gia các phong trào thi đua, đóng góp hàng chục nghìn sáng kiến cải tiến kỹ thuật, giải pháp phòng ngừa rủi ro. Những con số ấy cho thấy khi an toàn, vệ sinh lao động được đặt đúng vị trí sẽ không làm giảm năng suất, mà ngược lại còn góp phần nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Tuy đạt được những kết quả tích cực, công tác an toàn, vệ sinh lao động vẫn còn những hạn chế cần khắc phục. Báo cáo của Ban Chỉ đạo Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động Trung ương cho thấy, không ít doanh nghiệp thực hiện các quy định về an toàn lao động còn mang tính hình thức. Một bộ phận người lao động, đặc biệt ở khu vực phi chính thức, chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc làm việc an toàn. Những vụ tai nạn nghiêm trọng vẫn xảy ra, nhất là trong những lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ cao.

Vì vậy, phát biểu của Bộ trưởng Nội vụ nhấn mạnh rằng: “Tháng hành động không chỉ là một sự kiện phát động, mà phải trở thành động lực thúc đẩy đổi mới mạnh mẽ trong nhận thức và hành động của từng cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và mỗi người lao động” cần được nhìn nhận như một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng bền vững".

Từ khẩu hiệu đến hành động

Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động năm 2026 được phát động trên toàn quốc với chủ đề “Đổi mới quản lý và nâng cao hiệu quả công tác an toàn, vệ sinh lao động trong kỷ nguyên số”. Từ chủ đề này, có thể thấy, cách tiếp cận trong vấn đề đảm bảo an toàn, vệ sinh lao động đã có sự thay đổi rõ rệt. Nếu trước đây, an toàn, vệ sinh lao động chủ yếu dựa vào quy định và kiểm tra, thì nay đang chuyển dần sang quản trị rủi ro chủ động, dựa trên công nghệ và dữ liệu.

Tinh thần này cũng được Bộ trưởng Bộ Nội vụ nhấn mạnh khi yêu cầu kiểm soát hiệu quả tai nạn lao động, không lơ là, chủ quan, đồng thời bảo vệ nguồn nhân lực như một yếu tố then chốt của phát triển. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh nền kinh tế đang bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh, với những yêu cầu cao hơn về năng suất và chất lượng nguồn nhân lực.

Tại các địa phương, những cách tiếp cận mới về đảm bảo an toàn, vệ sinh lao động đã bắt đầu hình thành. Ở Thủ đô Hà Nội, khi phát biểu tại lễ phát động Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động trên địa bàn Thành phố, ông Trương Việt Dũng, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội nhấn mạnh, công tác đảm bảo an toàn, vệ sinh lao động sẽ “lấy người lao động làm trung tâm, chuyển đổi số làm công cụ và phòng ngừa chủ động là giải pháp cốt lõi”.

Còn tại tỉnh Quảng Ninh, theo ông Bùi Văn Khắng, Chủ tịch UBND tỉnh, địa phương sẽ đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong thực hiện mô hình tăng trưởng mới, trọng tâm là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet Vạn vật (IoT) trong giám sát, cảnh báo sớm rủi ro; đưa máy móc và từng bước tự động hóa, cơ giới hóa, giảm lao động thủ công trong môi trường nguy hiểm, độc hại; qua đó giảm thiểu tai nạn lao động.

Ở khía cạnh doanh nghiệp, Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV) được xem là một điển hình trong việc bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động.

Những năm qua, TKV đã đẩy mạnh đầu tư công nghệ, thúc đẩy cơ giới hóa và tự động hóa nhằm nâng cao năng suất, cải thiện điều kiện làm việc và giảm thiểu rủi ro cho người lao động. Đồng thời, tập đoàn phát động phong trào "Mỗi tổ sản xuất là một pháo đài an toàn", gắn trách nhiệm bảo đảm an toàn với thu nhập và công tác thi đua khen thưởng.

Từ thực tiễn tại các địa phương và doanh nghiệp, khi công tác đảm bảo an toàn, vệ sinh lao động được đặt đúng vị trí, không chỉ rủi ro được kiểm soát mà hiệu quả sản xuất, năng suất lao động và tính bền vững cũng được nâng lên.

Vì vậy, Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động năm 2026 không chỉ là hoat động thường niên, mà cần được nhìn nhận như một “cú hích” thúc đẩy đổi mới tư duy quản trị theo hướng dài hạn. Từ hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả quản lý, đến thay đổi nhận thức và hành vi của doanh nghiệp và người lao động, tất cả đều phải hướng tới mục tiêu chung là xây dựng văn hóa an toàn, vệ sinh lao động trong sản xuất.

Khi an toàn, vệ sinh lao động không còn là khẩu hiệu hay áp lực tuân thủ, việc đảm bảo an toàn, vệ sinh lao động sẽ thực sự trở thành thước đo phản ánh chất lượng tăng trưởng.